Uzasadnienie
W dniu 31 października 2013 r. do Sądu wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy Ł. S., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 29 listopada 2013 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie:
- - nieruchomości jakie posiada, zwłaszcza wyjaśnienie czy posiada dom i mieszkanie, jeśli tak, podania ich powierzchni oraz wskazania gdzie wnioskodawca wraz z rodziną zamieszkują. Zapytano wnioskodawcę czy wskazana powierzchnia posiadanego mieszkania jest prawidłowa, wskazał bowiem we wniosku, że posiada mieszkanie o pow. 300 m ² natomiast dom o pow. 30 m², należało wyjaśnić powyższe wątpliwości,
- - jakie ponosi koszty związane z utrzymanie domu i mieszkania (opłaty za energię, gaz, telefon, czynsz, podatek od nieruchomości itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość,
- - czy uzyskuje dochody z tytułu wynajmu domu, mieszkania lub pomieszczeń się w nich znajdujących, jeśli tak, należało podać ich wysokość,
- - czy wnioskodawca bądź małżonka uzyskuje pomoc ze strony rodziny lub innych osób bądź instytucji, a jeśli tak to w jakiej wysokości lub formie,
- - czy wnioskodawca lub małżonka posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy)
- - jaką kwotę orientacyjnie miesięcznie wnioskodawca przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego i utrzymanie dziecka, oraz do nadesłania:
- - wyciągów z konta bankowego wnioskodawcy oraz żony z dwóch ostatnich miesięcy, jeśli wnioskodawca wraz z żoną posiada konto bankowe.
Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
W dniu 13 grudnia 2013 r. do Sądu wpłynęły wyjaśnienia wnioskodawcy na powyższe.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwana dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a).
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie oceniając dane przedstawione we wniosku oraz nadesłanych wyjaśnieniach przy piśmie z dnia 13 grudnia 2013 r. stwierdzono, że wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść całości kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru.
Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dzieckiem. Podał, że wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 3.000,00 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu pracy w wysokości 1.200,00 złotych oraz wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu pracy przez małżonkę w wysokości 1.800,00 złotych.
Wnioskodawca wraz z rodziną zamieszkuje w W. w wynajmowanym mieszkaniu. Posiada działkę w miejscowości J. o pow. około 300 m ² wraz z drewnianym budynkiem z lat 50 –tych o pow. ok. 30 m ². Innych nieruchomości nie posiada. W piśmie z dnia 13 grudnia 2013r. wyszczególniono, że wnioskodawca wraz z małżonką ponosi następujące wydatki tj. opłatę z tytułu czynszu/najmu 700,00 złotych, opłaty za media około 300,00 złotych. Nadto ponosi wraz z żoną wydatki na utrzymanie dziecka około 400,00 złotych, utrzymanie samochodu paliwo 300,00 złotych + spłata rat samochodu zakupionego na raty w wysokości 500,00 złotych. Z pisma wyjaśniającego z dnia 13 grudnia 2013 r. wynika, że wnioskodawca posiada samochód marki [...].
Wnioskodawca zaznaczył, że płaci alimenty na córkę z poprzedniego związku w kwocie 200,00 złotych, która cierpi na liczne schorzenia. Wnioskodawca nie korzysta z małżonką z kont bankowych.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podkreślił, że sytuacja rodziny jest trudna. Z nadesłanych wyjaśnieniach podano, że na codzienne utrzymanie pozostaje wnioskodawcy zaledwie kwota około 500,00 złotych miesięcznie.
Dokonując analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego zdolności płatniczych stwierdzono, iż nie jest on w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych i wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 250,00 złotych oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stwierdzono, że byłby to wydatek wykraczający poza jego rzeczywiste możliwości finansowe. W związku z powyższym, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi w wysokości 300,00 złotych, zwolnienie od ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 złotych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Jednocześnie uznano, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Dochód miesięczny uzyskiwany przez wnioskodawcę i jego małżonkę w wysokości 3.000,00 złotych stanowi stałe źródło dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winien on zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego.
Wskutek powyższego stwierdzono, że wnioskodawca mając stały dochód miesięczny powinien partycypować w kosztach sądowych. Podkreślić należy, że wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r. II OZ 678/09).
W ocenie orzekającego, wnioskodawca będzie w stanie samodzielnie ponieść koszty pozostałej części wpisu sądowego w wysokości 200,00 złotych i ewentualne późniejsze pozostałe koszty postępowania, z których nie został zwolniony.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.