Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], zwane dalej także "SKO", decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania S. K. (dalej: "skarżący") utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (dalej: "Starosta") z dnia [...] sierpnia 2015 r., znak: [...], orzekającą o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B, nr [...], wydanego w dniu [...] lipca 2005 r. przez Starostę [...], na druku G 1739812.
Jako podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji SKO wskazano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), zwaną dalej "k.p.a.".
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Starosta [...], decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., na podstawie art. 104 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 859 z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów", po rozpatrzeniu wniosku Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...], o zatrzymanie prawa jazdy skarżącemu, orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kat. B. Podstawę faktyczną powyższej decyzji stanowiło wydanie przez Burmistrza Miasta i Gminy [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego.
Od powyższej decyzji Starosty skarżący złożył w dniu 21 sierpnia 2015 r. odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], stwierdzając w nim, że nie unika płacenia zasądzonych mu alimentów, a jego dotychczasowe zaniedbania w tej mierze wynikały z ciężkiej sytuacji rodzinnej oraz błędów w doręczaniu mu przesyłek przez operatora pocztowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając jako organ drugiej instancji, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia z dnia [...] sierpnia 2016 r., utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał podstawy prawne podjętej decyzji, a także okoliczności faktyczne, na których oparł się wydając ją.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że:
- – po pierwsze, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
- – po drugie, na podstawie art. 5 ust. 3b ww. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dla miejsca zamieszkania dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego.
Na podstawie takiego wniosku starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, zgodnie z art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Organ podkreślił jednocześnie, że dłużnikiem alimentacyjnym, w rozumieniu ww. ustawy, jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna (art. 2 pkt 3 ww. ustawy).
Omawiając stronę faktyczną sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało następujące kluczowe okoliczności.
Jak wynika z akt sprawy, a także informacji przekazanych Burmistrzowi Miasta i Gminy [...] przez Komornika Sądowego w [...], w okresie od dnia 1 września 2014 r. do dnia 28 lutego 2015 r. skarżący w żadnym miesiącu nie wywiązał się z obowiązku alimentacyjnego wobec dwójki swoich dzieci w kwocie stanowiącej co najmniej 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów.
W związku z tym, Burmistrz Miasta i Gminy [...] wezwał skarżącego pismem z dnia 3 lutego 2015 r. do zgłoszenia się na wywiad alimentacyjny i złożenia oświadczenia majątkowego w związku z niewywiązywaniem się z obowiązków alimentacyjnych na dwoje dzieci skarżącego. W ww. piśmie zawarte było również pouczenie o skutkach niezareagowania na wezwanie organu przewidzianych w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Pismo zawierało również informację o obowiązku zawiadomienia organu o każdorazowej zmianie adresu przez adresata wezwania.
Według dokumentów zgromadzonych w aktach, czyli kopii tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru, ww. pismo – wezwanie nie zostało podjęte przez skarżącego w przewidzianym przez prawo terminie. W związku z faktem, że pismo było kierowane na adres zamieszkania skarżącego, zgodnie z art. 44 k.p.a. zostało uznane za doręczone (tzw. doręczenie zastępcze).
W tym stanie rzeczy, Burmistrz Miasta i Gminy [...], decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. orzekł o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił podstawy i przyczyny podjęcia takiej decyzji, a także pouczył adresata – skarżącego o prawie i zasadach złożenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołania od decyzji.
Według wiedzy organu odwołanie od decyzji Burmistrza z dnia [...] maja 2015 r. odwołanie nie zostało złożone. W związku z tym powyższa decyzja stała się ostateczna, a zatem stosownie do przepisu art. 5 ust 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy dłużnika (w niniejszej sprawie Burmistrz Miasta i Gminy [...]) kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego.
Wyjaśniając dodatkowo przesłanki podjęcia zaskarżonej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że konstrukcja przepisu art. 5 ust. 3b ww. ustawy obliguje organ administracji do wydania decyzji o określonej treści, tj. decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, nie pozostawiając w tym zakresie ani możliwości działania na zasadzie uznania administracyjnego, ani możliwości merytorycznej oceny zasadności zatrzymania prawa jazdy. Organ związany jest wnioskiem uprawnionego podmiotu o zatrzymanie dłużnikowi alimentacyjnemu dokumentu prawa jazdy, a wydanie decyzji nie wymaga przeprowadzenia przez organ żadnego postępowania wyjaśniającego i dowodowego. Ujmując rzecz w języku potocznym: w przypadkach takich jaki był udziałem skarżącego "organ nie ma prawa wykonania innego ruchu", niż podejmować decyzje przewidziane w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Organ stwierdził ponadto, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, że ustawodawca nie uzależnił możliwości zatrzymania prawa jazdy od jakichkolwiek warunków. W art. 5 ust. 5 ww. ustawy przewidziano obligatoryjne zatrzymanie prawa jazdy po otrzymaniu wniosku sporządzonego po wydaniu ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W takim przypadku organ orzekający o zatrzymaniu prawa jazdy nie ma możliwości wydania innej decyzji, aniżeli decyzji zatrzymującej prawo jazdy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło również, że z uzasadnienia decyzji Starosty z dnia [...] sierpnia 2015 r. wynika, że podstawą jej wydania był wniosek o zatrzymanie dłużnikowi alimentacyjnemu dokumentu prawa jazdy, złożony przez uprawniony podmiot. Tym samym, zasadnym było zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy, na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
W odniesieniu do zarzutów odwołania organ wskazał, że powinny one być zgłoszone przed organem pierwszej instancji lub przed organem odwoławczym, na etapie postępowania w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W niniejszym postępowaniu, czyli w postępowaniu w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, w sytuacji gdy decyzja o uznaniu strony za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest ostateczna, powyższe zarzuty organ ocenił jako spóźnione.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył S. K., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący podkreślił, że nie unika płacenia zasądzonych alimentów, a zatrzymanie prawa jazdy pozbawi go pracy i możliwości zajmowania się dziećmi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] – w odpowiedzi na skargę – wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko, przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie Sąd orzekający w niniejszej sprawie podkreśla, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.), zadaniem Sądu jest dokonanie kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego pod względem zgodności z prawem, czyli prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Jednocześnie stosownie do treści art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie, po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału oraz rozważeniu stanowisk stron i podniesionych przez nie argumentów, Sąd stwierdza, że skarga na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, jest bezzasadna.
Zgodnie z powoływanym i wyjaśnianym wyżej art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego. Na podstawie ww. wniosku starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
Decyzja wydana na podstawie art. 5 ust. 5 ww. ustawy jest decyzją związaną. Organ, wydając rozstrzygnięcie na podstawie tego przepisu, nie ma luzu decyzyjnego i w sytuacji wystąpienia wskazanych w nim przesłanek obowiązany jest wydać decyzję odpowiadającą treści regulacji zawartej w art. 5 ust. 5 ww. ustawy. Organ w tym postępowaniu nie bada okoliczności uznania osoby za dłużnika alimentacyjnego, uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jest on bowiem związany ostateczną decyzją o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz wnioskiem o zatrzymanie prawa jazdy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I OSK 287/15, LEX nr 2 177 203).
W związku z powyższym rozstrzygnięcie organu należało uznać za prawidłowe – zostały spełnione przesłanki z art. 5 ust. 3b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a więc organ zobowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie można było zarzucić organom żadnych nieprawidłowości. Organy obu instancji nie naruszyły przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego. Wymienione powyżej i omówione decyzje organów zapadały zgodnie z obowiązującymi przepisami, zgodnie ze strukturą kompetencji aktywnych w sprawie organów administracji państwowej oraz administracji samorządu terytorialnego. W tym zakresie Sąd nie dopatrzył się podstaw do uchylenia ani zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2016 r., ani poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r.
Ponadto, organy dokonały trafnych ustaleń co do strony faktycznej, które to ustalenia stały się później podstawą rozstrzygnięcia.
Natomiast w odniesieniu do zarzutów skarżącego, dotyczących konsekwencji związanych z zatrzymaniem prawa jazdy, należało uznać je za niezasadne. Jak wskazano wcześniej, treść art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie pozostawia miejsca na wątpliwości co do jego interpretacji. W razie zaistnienia przesłanek z art. 5 ust. 3b ww. ustawy (ostateczna decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz skierowanie wniosku o zatrzymanie prawa jazdy do starosty) organ ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.. Dz. U z 2016 r., poz. 718, ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.