Uzasadnienie
Okręgowy Sąd Dyscyplinarny [...] Okręgowej Izby Architektów orzeczeniem wydanym dnia [...] maja 2006 r., w sprawie OZ [...] z wniosku Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S. uznał T. B. winnym nierzetelnego wykonania ekspertyzy budowlanej dotyczącej lokalu użytkowego U-2 usytuowanego w piwnicy budynku przy ul. [...] w S., a więc czynu skutkującego odpowiedzialnością zawodową w budownictwie przewidzianą w art. 95 pkt 4 ustawy Prawo budowlane i na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 1 tej ustawy orzekł wobec T. B. karę upomnienia.
Odwołanie od powyższego orzeczenia złożył Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S. zarzucając orzeczeniu rażącą niewspółmierność wymierzonej kary do stopnia winy obwinionego T. B. i stopnia społecznej szkodliwości popełnionego czynu. Odwołujący się wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez nałożenie na obwinionego - oprócz wymierzonej kary upomnienia - obowiązku złożenia w wyznaczonym terminie egzaminu, o którym mowa w art. 12 ust. 3 ustawy Prawo budowlane.
Po rozpatrzeniu w/w odwołania Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów decyzją znak: [...] wydaną dnia [...] września 2006 r., na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, art. 11, art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów w związku z art. 98 i art. 100 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 kpa, uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i umorzył postępowanie organu I instancji.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że w dniu 12 listopada 2003 r. P. B. zawiadomił Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S. o popełnieniu przez architekta T. B. czynu polegającego na nierzetelnym dokonaniu ekspertyzy budowlanej lokalu w piwnicy budynku przy ul. [...] w S. Na wniosek Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S. z dnia [...] marca 2005 r., Okręgowy Sąd Dyscyplinarny [...] Okręgowej Izby Architektów w S. wszczął postępowanie w wyniku, którego w dniu [...] maja 2006 r. wydał orzeczenie, którym uznał T. B. winnym zarzucanego mu czynu i orzekł wobec niego karę upomnienia. Zdaniem organu II instancji z porównania wskazanych dat wynika, że wniosek Rzecznika został wniesiony po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez ten organ wiadomości o popełnieniu czynu, co zgodnie z art. 100 ustawy Prawo budowlane wyłącza możliwość wszczęcia wobec architekta T. B. postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie.
Sąd I instancji winien więc w pierwszej kolejności ustalić, czy nie zachodzą przesłanki do odmowy wszczęcia postępowania przewidziane w art. 100 ustawy Prawo budowlane. Przedawnienia jakie nastąpiło w niniejszej sprawie stanowi - zdaniem organu odwoławczego - przesłankę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia organu I instancji i umorzenia postępowania wszczętego przez ten organ na zasadzie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 100 ustawy Prawo budowlane.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Krajowego Sądu Dyscyplinarnego Izby Architektów z dnia [...] września 2006 r. wniósł Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji skarżący podał, że P. B. wniósł skargę dotyczącą architekta T. B. w dniu [...] listopada 2003 r. kierując ją do Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej. Wiadomość o wniesieniu skargi Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S. uzyskał z pisma przekazującego mu w dniu [...] grudnia 2003 r. skargę P. B. według właściwości. W dniu [...] grudnia 2003 r. organ I instancji wydał postanowienie odmawiające wszczęcie postępowania wyjaśniającego. Na postanowienie to zażalenie wniósł P. B.. Po rozpatrzeniu zażalenia Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 r. uchylił postanowienie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Po ponownym rozpatrzeniu skargi P. B. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S. postanowieniem z dnia [...] października 2004 r. wszczął postępowanie wyjaśniające, a w dniu [...] marca 2005 r. wniósł do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Architektów w S. wniosek o wszczęcie postępowania z zakresu odpowiedzialności zawodowej architekta T. B. Zdaniem skarżącego faktem jest, że pomiędzy datą powzięcia przez organ właściwy do wszczęcia i prowadzenia postępowania z zakresu odpowiedzialności zawodowej wiadomości o popełnieniu czynu zabronionego, a datą wydania postanowienia o wszczęciu tego postępowania upłynęło więcej niż 6 miesięcy. Jednakże nie może mieć w niniejszej sprawie zastosowania art. 100 ustawy Prawo budowlane, gdyż przedłużenie terminu nastąpiło na skutek skorzystania przez stronę z możliwości odwołania w administracyjnym toku instancji.
W odpowiedzi na skargę Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów wnosząc o jej oddalenie podniósł, że Krajowy Sąd Dyscyplinarny Izby Architektów za błędne uważa stanowisko Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S., że przewidziany w art. 100 Prawa budowlanego okres 6 miesięcy jest okresem na podejmowanie czynności sprawdzających, po upływie którego organ może wydać postanowienie o wszczęciu postępowania wyjaśniającego. Czynności sprawdzające faktycznie powinny poprzedzić złożenie do sądu dyscyplinarnego wniosku o wszczęcie postępowania, ale jedynie w zakresie sprawdzenia przesłanek uzasadniających lub nie złożenie wniosku o ukaranie. Wszelkie dalsze czynności o charakterze dowodowym Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej winien podjąć wyłącznie w zakresie postępowania wyjaśniającego.
Również za błędny należy uznać pogląd Rzecznika, że tylko wówczas nie można wszcząć postępowania, gdy w ciągu 6 miesięcy od powzięcia wiadomości nie zdołano potwierdzić podejrzenia popełnienia czynu. Zważywszy, że momentem wszczęcia postępowania jest złożenie do sądu dyscyplinarnego przez Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej wniosku o wszczęcie postępowania z zakresu odpowiedzialności zawodowej (art. 61 § 3 kpa) to twierdzenie Rzecznika, że w dniu [...] grudnia 2003 r. powziął on wiadomość o popełnieniu czynu oznacza, że już po upływie 6 miesięcy od tej daty (czasu na przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego) nie jest możliwe wszczęcie postępowania. Dla oceny organu odwoławczego w zakresie upływu ustawowego terminu do wszczęcia postępowania, nie ma znaczenia okoliczność, że Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S., w dniu [...] grudnia 2003 r. wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wyjaśniającego, ani też okoliczność, że na skutek odwołania pokrzywdzonego Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej w dniu [...] czerwca 2004 r. wydał postanowienie o uchyleniu postanowienia Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S., które zostało mu doręczone w dniu [...] lipca 2004 r.
Przepis art. 100 ustawy Prawo budowlane jest przepisem o charakterze materialnym, a z przepisów tej ustawy nie wynika, by czynności uprawnionego organu przerwały bieg przedawnienia. Nawet gdyby przyjąć, że w okresie od [...] grudnia 2003 r. do [...] lipca 2004 r. doszło do przerwy biegu przedawnienia to zważyć należy, że wniosek Rzecznika o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego pochodzi z dnia [...] marca 2005 r., a okres 6 miesięcy, o którym mowa w przepisie art. 100 ustawy Prawo budowlane minął najpóźniej w dniu [...] grudnia 2004 r. Skoro od dnia, w którym Rzecznik powziął wiadomość o popełnieniu czynu do dnia wniesienia wniosku o wszczęcie postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej minął okres, o którym mowa w przepisie art. 100 ustawy Prawo budowlane, to należało przyjąć, że zaistniała negatywna przesłanka do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S. jest zasadna.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona.
Zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wszczyna się na wniosek organu nadzoru budowlanego, właściwego dla miejsca popełnienia czynu lub stwierdzającego popełnienie czynu, złożony po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, może złożyć w zakresie swojej właściwości również organ samorządu zawodowego (art. 97 ust. 3 wymienionej ustawy).
Zgodnie z art. 100 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nie można wszcząć postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez organy nadzoru budowlanego wiadomości o popełnieniu czynu, powodującego tę odpowiedzialność i nie później niż po upływie 3 lat od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.
Zauważyć należy, iż powołany przepis przewiduje przedawnienie wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie, z tym zastrzeżeniem, że gramatyczne brzmienie tego przepisu wiąże termin sześciomiesięczny przedawnienia z dniem powzięcia wiadomości o popełnieniu czynu przez organ nadzoru budowlanego, kompetentny do złożenia wniosku wszczynającego postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie. Oznacza to, że termin ten nie ma zastosowania w odniesieniu do wszczęcia postępowania na wniosek organu samorządu zawodowego. Oba te organy zarówno organ nadzoru budowlanego jak i organ samorządu zawodowego są natomiast związane innym określonym ustawą terminem przedawnienia, to jest upływem 3 lat od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż informację o popełnieniu przez architekta T. B. czynu polegającego na nierzetelnym dokonaniu ekspertyzy budowlanej lokalu w piwnicy budynku przy ul. [...] w S., Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S. powziął w dniu [...] listopada 2003 r., na podstawie pisma P. B. Wniosek o wszczęcie postępowania z zakresu odpowiedzialności zawodowej wobec architekta T. B. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Architektów w S. (organ samorządu zawodowego) wniósł do Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego [...] Okręgowej Izby Architektów w S. w dniu [...] marca 2005 r.
Proste zestawienie wyżej wymienionych dat pozwala - jak słusznie zauważa organ odwoławczy - na jednoznaczne stwierdzenie, że wniosek ten złożony został przez Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Zachodniopomorskiej Okręgowej Izby Architektów w S. po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez ten organ wiadomości o popełnieniu przez architekta T. B. zarzucanego mu czynu. Jednakże zauważyć trzeba, że wniosek ten został złożony przed upływem 3 lat od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.
Mając na względzie powyższe wbrew twierdzeniom organu odwoławczego stwierdzić więc trzeba, iż w przedmiotowej sprawie pomimo upływu 6 miesięcznego terminu określonego w art. 100 ustawy Prawo budowlane, istniała możliwość wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej w budownictwie architekta T. B., gdyż wniosek o wszczęcie tego postępowania pochodził od organu samorządu zawodowego i nie upłynął w momencie jego wnoszenia okres 3 lat od dnia zakończenia robót budowlanych albo zawiadomienia o zakończeniu budowy lub wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego.
Ujawnione naruszenie przepisów prawa materialnego powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).
Na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 2-gim wyroku.