Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zgodnie z art. 61§4 oraz art. 157§1 i 2 kpa zawiadomił strony, że wszczęte zostało w dniu 29.07.2003r. na wniosek Prezydenta Miasta [...] postępowanie odszkodowawcze w wysokości 489.143,50 zł od Wojewody [...].
Podstawą wszczęcia postępowania – jak określił to organ – jest art. 160 kpa oraz wyroki Sądu Okręgowego w B. z dnia [...].10.2000r. oraz Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...].07.2001r. ostateczna decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].04.2003r. stwierdzająca nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...].12.1998r.
Decyzją z dnia [...].11.2003r. znak: [...] odszkodowawczą, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego działając w oparciu o art. 105 § 1 kpa – umorzył wszczęte postępowanie.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż po dokonaniu analizy zgromadzonego materiału ustalił, że w sprawie tej wydano już decyzję Wojewody B[...] o wartości odszkodowania oraz o osobie zobowiązanej do jej wypłacenia wskazując Gminę i Miasto O[...].
Nadto organ podkreślił, że w sprawie wydane zostały wyroki Sądu Okręgowego w B. z dnia [...].10.2000r. oraz Sądu Apelacyjnego w K. z dnia [...].07.2001r., które jako zobowiązanego do wypłaty odszkodowania wskazały, Skarb Państwa – Wojewodę [...].
Wobec faktu, iż kwota odszkodowania nie uległa zmianie, zdaniem organu należy przyjąć, iż sprawa została już w sposób jednoznaczny rozstrzygnięta przez niezawisłe Sądy, w związku z czym wydanie decyzji w tej sprawie przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego jest niemożliwe, gdyż dotknięta byłaby ona wadą nieważności na podstawie art. 365§1 kpc.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127§3 kpa, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].01.2004r. znak: [...] odszkodowawczą – utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...].11.2003r., podtrzymując stanowisko, iż wielkości odszkodowania i osoba dłużnika zostały określone jednoznacznie w wyrokach sądów powszechnych.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Gmina Miasta [...], podnosząc przedwczesność orzeczenia organu, który winien w ocenie skarżącej zawiesić postępowanie w oparciu o art. 97§1 pkt 4 do czasu rozstrzygnięcia przez NSA skargi na decyzję Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...].01.2004r., którą utrzymano w mocy decyzję z dnia [...].11.2003r., stwierdzającą nieważność decyzji z dnia [...].05.2003r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...].04.2003r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, choć jej uzasadnienie nie w pełni odnosi się do motywów rozstrzygnięcia wskazanych w zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem postępowania wszczętego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego było zgłoszone przez Gminę Miasta [...] reprezentowaną przez Prezydenta Miasta [...] żądanie przyznania odszkodowania w określonej wysokości od Wojewody [...], w związku ze stwierdzeniem – przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...].04.2003r., a następnie utrzymanego w mocy decyzją z dnia [...].05.2003r. – nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...].12.1998r. w części dotyczącej ust 2 pkt 1 oraz ust 3.
Decyzją tą Wojewoda [...], (którego następcą prawnym jest Wojewoda [...]) ustalił, że za szkodę związaną ze stwierdzeniem nieważności dwóch decyzji Prezydenta Miasta [...], na podstawie art. 4202 kc, odpowiadają solidarnie: organ administracji samorządowej – Prezydent Miasta [...] oraz organ administracji rządowej – Kierownik Urzędu Rejonowego w O..
Jak twierdzi skarżący, organ administracji samorządowej wykonał decyzję wypłaciwszy należne odszkodowanie, które wobec stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nakładającej taki obowiązek, stało się szkodą poniesioną przez Gminę [...].
Przepisy art. 160 kpa nie regulują odrębnie kwestii związku przyczynowego, stąd też wobec odesłania zawartego w § 2 tego artykułu do przepisów kc (obowiązujących w dacie wydania decyzji) strona winna wykazać, że szkoda pozostaje w normalnym związku przyczynowym z wydaniem przez organ administracyjny wadliwej decyzji.
Strona skarżąca wyraźnie wskazała, czego zdaje się nie dostrzegać organ, iż szkoda, którą poniosła, stanowiąca wypłacone odszkodowanie, pozostaje w takim związku przyczynowo – skutkowym z decyzją wadliwą, tj. decyzją Wojewody [...] z dnia [...].12.1998r., której nieważność następnie stwierdzono.
W tej sytuacji całkowicie chybionym staje się argument organu, ze sprawa odszkodowania została ustalona przez Wojewodę [...], a następnie przez wyroki sądów powszechnych. Wojewoda [...] orzekał bowiem w przedmiocie odszkodowania w trybie art. 160 kpa, ale w związku ze szkodą poniesioną przez inwestora – Spółkę [...]– na skutek wydania wadliwych decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].07.1995r. i [...].10.1995r.
Wbrew twierdzeniom organu w sprawie nie zachodzi ani tożsamość podmiotów, a tym bardziej tożsamość przedmiotu postępowania, która mogłaby skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 3 kpa.
Zaskarżona decyzja zapadła także z naruszeniem art. 105 § 1 kpa. Zgodnie z utrwalonym poglądem doktryny oraz orzecznictwa NSA, umorzenie postępowania musi być uzleżnione od stwierdzenia bezprzedmiotowości tego postępowania (tak B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998r., s. 671).
Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania na drodze postępowania administracyjnego. Innymi słowy bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (vide wyrok NSA z dnia 24.04.2003r., III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003/6/25).
Wniosek Gminy Miasta [...] o przyznanie odszkodowania znajdował swoje oparcie w przepisie art. 160 kpa i jako inicjujący postępowanie administracyjne winien być załatwiony w drodze decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty, bowiem w sprawie niniejszej brak było jakichkolwiek przesłanek dla przyjęcia bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa.
Z tych wszystkich względów, należy uznać, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...].11.2003r., zapadły z naruszeniem art. 105 § 1 kpa w związku z art. 160 kpa, co obliguje Sąd do ich uchylenia w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Rozstrzygnięcie w pkt II oparto na treści art. 152 cytowanej ustawy.