Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 18 listopada 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 712/21 odrzucił skargę B.J. (dalej: "skarżąca") na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 lipca 2020 r. znak DOA.7210.85.2019.RKS (1) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało doręczone skarżącej w dniu 1 grudnia 2021 r. (ZPO – k. 133 akt o sygnaturze VII SA/Wa 712/21). Ww. postanowienie z 18 listopada 2021 r. jest prawomocne od 9 grudnia 2021 r.
Pismem z 7 listopada 2022 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżąca wniosła o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego ww. postanowieniem oraz zmianę ww. postanowienia przez uchylenie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 lipca 2020 r. i nakazanie przeprowadzenia postępowania dowodowego, a także odniesienia się do wskazanych zarzutów w skardze na decyzję GINB. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie skarżąca podała, że wnosi o wznowienie postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ została pozbawiona przez Sąd dostępu do jawnej rozprawy i tym samym możliwości działania w czasie pandemii.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że występując bez pełnomocnika w czasie pandemii, będąc obłożnie chora, została pozbawiona wiedzy jakimi dokumentami organ administracji dysponuje. Ponadto wyjaśniła, że została pozbawiona prawa do jawnego, rzetelnego sądu oraz informacji ze strony Sądu, kto i na jakiej podstawie został uznany za stronę postępowania w tej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga podlega odrzuceniu.
Powodem nieskuteczności uruchomionego przez skarżącą trybu, służącego wzruszeniu prawomocnego rozstrzygnięcia sądu administracyjnego jest niezachowanie ustawowego terminu wniesienia skargi o wznowienie.
W pierwszej kolejności jednak należy podkreślić, iż postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego - art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego stanowi instytucję obalania prawomocnych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie, winna być wniesiona w terminie (art. 280 p.p.s.a.) Jak stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
Ponadto, zgodnie z art. 278 p.p.s.a., po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Jednakże, aby w danej sprawie mógł znaleźć zastosowanie art. 278 p.p.s.a. strona musi zachować termin z art. 277 p.p.s.a., bądź art. 272 § 2 lub 3 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 89/17).
Skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie została wniesiona po prawie 11 miesiącach od dnia prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 712/21 i oparto ją na podstawie określonej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a.
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zależy od podstawy wznowienia. Jeżeli istnieje kilka podstaw wznowienia postępowania, termin do wniesienia skargi o wznowienie biegnie odrębnie dla każdej z nich (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2006 r., sygn. akt II FSK 1139/05).
Przechodząc do analizy terminowości wniesienia skargi z przyczyny wskazanej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., Sąd wskazuje, że przy jej ustalaniu, zastosowanie znajdzie art. 277 p.p.s.a., tj. a mianowicie zbadanie czy strona wniosła skargę w terminie 3 miesięcznym od dnia, w którym strona pozbawiona możności działania lub braku należytej reprezentacji, dowiedziała się o orzeczeniu. Sąd podkreśla przy tym, że świadomość strony o istnieniu podstaw wznowienia i data, kiedy strona dowiedziała się o nich, decyduje o dniu rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi, zaś wniesienie skargi o wznowienie postępowania po upływie tego terminu jest niedopuszczalne i powoduje odrzucenie tej skargi.
Analiza sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 712/21 wskazuje, że strona w toku postępowania występowała bez pełnomocnika, a postanowienie z dnia 18 listopada 2021 r. zostało przez nią osobiście odebrane (na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje podpis sygnowany nazwiskiem skarżącej – k. 133 akt o sygnaturze VII SA/Wa 712/21). W tej sytuacji, termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, o którym mowa wyżej, rozpoczął swój 3-miesięczny bieg w dniu 1 grudnia 2021 r. (data odebrania postanowienia), a upłynął z dniem 28 lutego 2022 r.
Tymczasem przedmiotowa w skarga o wznowienie postępowania została wniesiona w dniu 7 listopada 2022 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), a więc ze znacznym przekroczeniem ustawowego terminu.
Przy ustalaniu terminowości wniesienia skargi, Sąd miał także na uwadze orzecznictwo sądowoadministracyjne, a zwłaszcza orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2020 r. (sygn. akt I OSK 3328/18), które mówi że, "skoro art. 277 p.p.s.a. wiąże początek biegu terminu do wniesienia skargi z dniem, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, to istotne znaczenie należy przypisać powzięciu przez stronę faktycznej wiedzy o okoliczności decydującej o zaistnieniu tej podstawy. Wiedza ta powinna umożliwić stronie zakwalifikowania danej okoliczności jako spełniającej przesłanki podstawy wznowienia."
Skarżąca nie wskazała na żadne zdarzenie, okoliczność, która przemawiałaby za tym, że o podstawie wznowienia dowiedziała się później aniżeli w dniu 1 grudnia 2021 r.
W związku z powyższym analiza akt obu spraw nie pozwala uznać, iż strona w innym czasie, niż w dacie doręczenia postanowienia z dnia 18 listopada 2021 r. (sygn. akt VII SA/Wa 712/21) powzięła faktyczną wiedzę o okoliczności decydującej o zaistnieniu podstawy do wznowienia z art. 271 pkt 2. p.p.s.a. W tej sytuacji, Sąd uznał, iż termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie mógł rozpocząć się później aniżeli w dniu 1 grudnia 2021 r., a upłynął w dniu 28 lutego 2022 r.
Odnosząc się jeszcze do podnoszonej okoliczności do wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., która przedkłada się także na rozpoczęcie biegu terminu do wniesienia skargi, Sąd zaznacza, że analiza akt sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 712/21 doprowadza do wniosku, że strona nie została pozbawiona możności działania w postępowaniu. Skarżąca brała bowiem czynny udział w każdej fazie tego postępowania, odpowiadając na pisma sądu, była również pouczana przez Sąd o przysługujących jej prawach i ciążących na niej obowiązkach. Fakt, iż skarżąca działała w sprawie osobiście, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika, nie świadczy o tym, że pozbawiono lub ograniczono w jakikolwiek sposób jej możliwość działania. Okoliczność taka miałaby miejsce jedynie w przypadku, gdyby z winy Sądu skarżąca została pozbawiona możliwości skorzystania z przysługujących jej w postępowaniu środków, a taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła, pomimo bardzo trudnych warunków związanych z pandemią.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 277 oraz z art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu Sąd postanowił na podstawie o art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.