Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...]. W trakcie biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W tym miejscu należy mieć na względzie, że zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi kasacyjnej objęte jest tzw. "przymusem adwokackim". Następnie, po rozpoznaniu ww. wniosku postanowieniem z dnia 10 maja 2011 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie przyznał E. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Jak wynika z pisma z dnia 20 czerwca 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika z urzędu - adwokata J. M. W dniu 28 czerwca 2011 r. ze sprawą zapoznał się substytut ustanowiony przez substytuta pełnomocnika z urzędu, a następnie w dniu 30 czerwca 2011 r. substytut pełnomocnika z urzędu złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną.
W uzasadnieniu ww. wniosku substytut wskazał na okoliczność, iż w dniu 27 czerwca 2011 r. doręczono pełnomocnikowi z urzędu informację o wyznaczeniu jego osoby jako pełnomocnika z urzędu dla skarżącego. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjnego wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż od tej daty ustała przeszkoda uchybienia terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Wniosek o przywrócenie skargi kasacyjnej zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Natomiast w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stawiają określone wymogi formalne dla czynności procesowej jaką jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. stanowi, że strona powinna wystąpić z takim wnioskiem w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia oraz uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (por. art. 87 § 4).
W rozpoznanej sprawie, choć we wniosku o przywrócenie terminu błędnie powołano się na postanowienie NSA z dnia 17 marca 2009 r., I OZ 213/09, które dotyczyło zupełnie innego stanu prawnego (obecnie zgodnie z dokonaną nowelizacją art. 244 § 2 p.p.s.a., obowiązującą od 10 kwietnia 2010 r., ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa), to należy uznać, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony w terminie i zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu okoliczności przedmiotowej sprawy nie przemawiają za trafnością postawionej we wniosku tezy, że to w dacie powiadomienia pełnomocnika z urzędu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem dla skarżącego ustała przeszkoda uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Bowiem w tej dacie pełnomocnik z urzędu nie posiadał, żadnej wiedzy o stanie sprawy. Z tej przyczyny nie miał rzeczywistej możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Dopiero taka możliwość w niniejszej sprawie zaistniała w dniu zapoznania się pełnomocnika (jego substytuta) ze sprawą, co miało miejsce w dniu 28 czerwca 2011 r.
Zgodnie ze stanowiskiem NSA wyrażonym w postanowieniu z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/2006, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/ (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II UZ 72/04, pub OSNP 2005/20/325, LEX nr 156659), w wypadku ustanowienia adwokata (radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) w trybie art. 244 p.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 p.p.s.a.), jest dzień, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. W niniejszej sprawie za dzień, w którym pełnomocnik z urzędu adw. J. M. miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej należy uznać dzień 28 czerwca 2011 r., ponieważ w tym dniu w związku z treścią art. 244 § 2 p.p.s.a. posiadał odpowiednie umocowanie do działania w niniejszej sprawie oraz zapoznał się poprzez ustanowionego substytuta ze sprawą.
Natomiast odnosząc się do przesłanki określonej w art. 87 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którą w piśmie (wniosku) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, zdaniem Sądu fakt wyznaczenia pełnomocnika z urzędu w dacie, kiedy wiadomo już było, iż E. K. z dniem 12 maja 2011 r. upływał termin do wniesienia skargi kasacyjnej jest okolicznością wystarczającą by pełnomocnikowi z urzędu przywrócić terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
W związku z powyższym, mając na uwadze realizację konstytucyjnej zasady "prawa do sądu", wyrażonej w art. 45 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.), w zaistniałych okolicznościach niniejszej sprawy należano orzec o przywróceniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w postanowieniu.