Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak [...] Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2067 ze zm.) oraz art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2018 r. znak: [...], nakładającą na ww. podmiot karę pieniężną w wysokości 20.000 zł (dwadzieścia tysięcy złotych) z powodu niewykonania zaleceń pokontrolnych organu z dnia [...] kwietnia 2018 r., dotyczących gorzelni w zespole folwarcznym w [...].
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że gorzelnia w zespole folwarcznym w [...] została wpisana do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] września 1995 r., pod numerem [...]. W dniu [...] kwietnia 2018 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał dla [...] zalecenia pokontrolne znak: [...], na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, zalecające odnośnie budynku gorzelni, w terminie do [...] sierpnia 2018 r.:
- - wykonanie zabezpieczenia terenu poprzez wykonanie szczelnego ogrodzenia uniemożliwiającego dostęp do obiektu;
- - uporządkowanie i oczyszczenie terenu wokół obiektu;
- - zabezpieczenie komina kotłowni przed zawaleniem;
- - zabezpieczenie otworów okiennych i drzwiowych przed dostępem osób postronnych do wnętrza obiektu;
- - zabezpieczenie dachu obiektu przed dalszą degradacją.
Powyższe zalecenia zostały wydane na podstawie kontroli budynku gorzelni przeprowadzonej w dniu [...] marca 2018 r., w trakcie której ustalono, że zabytek jest w nieodpowiednim stanie zachowania. Teren, na którym znajduje się obiekt, jest nieuporządkowany i niezabezpieczony, ogrodzenie jest uszkodzone i umożliwia dostęp do obiektu. Budynek gorzelni jest w bardzo złym stanie technicznym. Dach obiektu i stropy są częściowo zawalone. Częściowo zachowana drewniana konstrukcja więźby dachowej w miejscach pozbawionych pokrycia jest widoczna i niezabezpieczona. Otwory okienne w obiekcie są pozbawione przeszklenia, w części otworów zachowała się pierwotna ślusarka. Otwory są niezabezpieczone przed dostępem osób postronnych do wnętrza obiektu. Komin kotłowni obiektu jest w widocznym stopniu odchylony od pionu w kierunku południowo-zachodnim.
Z powodu niewykonania ww. zaleceń pokontrolnych decyzją z [...] listopada 2018 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków nałożył na [...] karę pieniężną w wysokości 20.000 zł. W uzasadnieniu organ wskazał na pogarszający się stan zachowania gorzelni w Kwilczu stwierdzony w trakcie kontroli w dniu [...] marca 2018 r. W trakcie kontroli przedstawiciel właściciela wniósł do protokołu, że Krajowy Ośrodek [...] zlecił wykonanie dokumentacji projektowej remontu budynku. W wyniku kontroli [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w dniu [...] kwietnia 2018 r. wydał zalecenia pokontrolne. Zakres wskazanych w nich prac został określony jako niezbędny do wykonania przed remontem budynku w celu zachowania substancji i nie pogarszania się stanu zabytku. Z uwagi na wyłącznie zabezpieczający charakter prac oraz potrzebę ich wykonania przed pogorszeniem się warunków atmosferycznych związanych z nadejściem jesieni, wyznaczony w zaleceniach termin był uzasadniony i wystarczający do przeprowadzenia zaleconych prac.
Organ I instancji wskazał, że [...] nie skorzystał z możliwości określonych w art. 40 ust. 2a ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tj. nie wniósł pisemnych zastrzeżeń do zaleceń pokontrolnych i nie złożył dodatkowych wyjaśnień. W dniu [...] września 2018 r. organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 107e ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji dokonał analizy przesłanek wymiaru kary określonych w art. 189d Kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując m.in., że naruszenie prawa polegające na niewykonaniu zaleceń pokontrolnych wydanych przez konserwatora było działaniem świadomym, mogącym wpłynąć na zagrożenie życia lub zdrowia. Wskazane w zaleceniach prace w zakresie wykonania szczelnego ogrodzenia uniemożliwiającego dostęp do obiektu, zabezpieczenia otworów okiennych i drzwiowych przed dostępem osób postronnych do wnętrza obiektu, a także zabezpieczenia komina kotłowni gorzelni przed zawaleniem są wynikiem ustaleń z czynności kontrolnych, stwierdzających, iż stan obiektu stanowi zagrożenie nie tylko dla jego wartości zabytkowych, ale także bezpieczeństwa osób przebywających na jego terenie.
Ponadto wskazane w zaleceniach prace polegające na zabezpieczeniu dachu obiektu stanowią podstawę zabezpieczenia zabytku przed nieodwracalnym zniszczeniem jego zabytkowej tkanki. Zakres prac określony w zaleceniach pokontrolnych miał na celu wykonanie niezbędnych prac zabezpieczających powstrzymujących dalsze niszczenie zabytku przed przystąpieniem do właściwych prac remontowych. Organ I instancji podkreślił, że stan zabytku jest znany właścicielowi od wielu lat. Ostatni raz w 2015 r. właściciel deklarował wykonanie dokumentacji projektowej, która umożliwiłaby podjęcie prac remontowych, nie wykonano natomiast żadnych prac zabezpieczających obiekt przed dalszym niszczeniem, co spowodowało dalsze pogarszanie się stanu zabytku. Przedstawione przez [...] wyjaśnienia, zawarte w piśmie z dnia [...] września 2018 r., przedłożono po upływie terminu wykonania zaleceń pokontrolnych (tj. po [...] sierpnia 2018 r.) i po przesłaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej.
Organ I instancji wskazał, że wziął pod uwagę ww. wyjaśnienia z dnia [...] września 2018 r., dotyczące trudności proceduralnych związanych z przeprowadzeniem postępowania wykonywania robót budowlanych przy obiektach zabytkowych i nie nałożył kary pieniężnej w maksymalnej wysokości. Organ podniósł, że strona nie podjęła działań mających na celu uniknięcie skutków naruszenia prawa, przed upływem terminu wykonania zaleceń pokontrolnych.
Od powyższej decyzji odwołanie złożył [...], podnosząc że:
- - roboty polegające na "wykonaniu zabezpieczenia terenu poprzez wykonanie szczelnego ogrodzenia uniemożliwiającego dostęp do obiektu", oraz "uporządkowania i oczyszczenia terenu wokół obiektu" są nakazane do wykonania bez podstawy prawnej, ponieważ, co potwierdził w dniu [...] września 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nie jest dopuszczalne nakładanie obowiązku wygrodzenia terenu okalającego zabytek,
- - zalecenia pokontrolne w zakresie "zabezpieczenia komina kotłowni przed zawaleniem" oraz "zabezpieczenia dachu obiektu przed dalszą degradacją" były niewykonalne już w momencie wydania zaleceń pokontrolnych (należy je więc uznać za nieważne), bowiem obowiązki zostały nałożone w sposób nieprecyzyjny.
Po rozpoznaniu odwołania Minister stwierdził, że zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy. Organ wskazał, że zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami na podstawie ustaleń wynikających z kontroli, w przypadku ustalenia, że zabytek jest w nieodpowiednim stanie zachowania, wojewódzki konserwator zabytków może wydać kontrolowanej osobie fizycznej lub kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej zalecenia pokontrolne usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w określonym terminie, o ile ich charakter nie uzasadnia wydania decyzji, o której mowa w art. 49 ust.
1. Stosownie zaś do art. 40 ust. 2a ustawy kontrolowana osoba fizyczna lub kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zaleceń, może zgłosić pisemnie umotywowane zastrzeżenia do zaleceń pokontrolnych oraz dodatkowe wyjaśnienia lub przedstawić dodatkową dokumentację. Wojewódzki konserwator zabytków, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zastrzeżeń do zaleceń pokontrolnych: 1) zmienia zalecenia pokontrolne i przekazuje je wraz z uzasadnieniem kontrolowanej osobie fizycznej lub kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej - w przypadku stwierdzenia zasadności całości lub części zastrzeżeń albo 2) odmawia zmiany zaleceń pokontrolnych (art. 40 ust. 2b).
W myśl art. 107e ust. 1 ustawy, kto wbrew obowiązkowi nie wykonuje zaleceń pokontrolnych, o których mowa w art. 40 ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 50 000 zł. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada w drodze decyzji organ ochrony zabytków, który wydał zalecenia pokontrolne. Do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 189d określający zasady wymiaru kary pieniężnej.
Mając na uwadze przywołane przepisy oraz zaistniały w sprawie stan faktyczny, Minister podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, który wymierzył administracyjną karę pieniężną, jak również przychylił się do wysokości tej kary.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu Minister wskazał, że wynikają one z błędnego potraktowania zaleceń pokontrolnych jako decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 49 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Tymczasem zalecenia są wydawane na podstawie art. 40 ustawy i nie stanowią decyzji administracyjnej, wobec powyższego nietrafne są podniesione w pkt 1 odwołania zarzuty. Zdaniem organu podobnie wskazany w pkt 2 odwołania zarzut, że wymienione w zaleceniach obowiązki "zabezpieczenia komina kotłowni przed zawaleniem" oraz "zabezpieczenia dachu obiektu przed dalszą degradacją" były niewykonalne, ponieważ zostały nałożone na stronę w sposób nieprecyzyjny i niejasny, wynika z niezrozumienia faktu, że - jak wskazał organ w przedmiotowych zaleceniach - wszelkie prace podejmowane przy obiekcie, ich zakres, sposób realizacji oraz rozwiązania materiałowe należy uzgodnić z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w [...] oraz wystąpić z wnioskiem o wydanie pozwolenia na prowadzenie prac przy zabytku wpisanym do rejestru zgodnie z ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Zalecenia stanowią pewien program prac koniecznych do wykonania i uzyskują konkretyzację dopiero w postaci decyzji wydanej przez organ ochrony zabytków po uzgodnieniu z adresatem zaleceń i na jego wniosek.
Jednocześnie Minister podkreślił, że wskazane w zaleceniach działania, polegające na zabezpieczeniu otworów okiennych i drzwiowych przed dostępem osób postronnych do wnętrza obiektu, zabezpieczeniu dachu obiektu przed dalszą degradacją oraz uporządkowaniu i oczyszczeniu terenu wokół obiektu, mogły polegać na doraźnym zabezpieczeniu otworów okiennych i drzwiowych deskami oraz przykryciu dachu budynku folią, co nie wymagało uzyskania pozwoleń, sporządzenia dokumentacji projektowej czy ekspertyz technicznych i mogło zostać wykonane w ciągu kilku dni. Działań takich strona jednak nie podjęła.
[...] złożył skargę na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...]sierpnia 2019 r., zarzucając:
- - naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego i niepodjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz poprzez niewłaściwą ocenę zebranego materiału dowodowego, a w szczególności nieuwzględnienie zgłoszonej Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. okoliczności wykonania czynności zabezpieczających obiekt przed dostępem osób postronnych poprzez wykonanie naprawy ogrodzenia i zamknięcia otworów okiennych i drzwiowych oraz zlecenia wykonania dokumentacji projektowej zabezpieczenia przed zawaleniem komina oraz innych, dodatkowych czynności naprawczych,
- - naruszenie art. 107e w związku z art. 40 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz art. 189d k.p.a. poprzez ukaranie skarżącego bardzo wysoką karą pieniężną za niewykonanie zaleceń pokontrolnych, gdy tymczasem zakres wydanych zaleceń w części nie ma charakteru zabezpieczającego i dlatego wykonanie ich nie było możliwe w wyznaczonym terminie, a także bez przeprowadzenia ekspertyzy budowlanej.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że zalecone [...] kwietnia 2018 r. prace miały wyłącznie zabezpieczający charakter. Wskazał, że informował oba organy, iż część zaleconych prac, przede wszystkim mających na celu zabezpieczenie komina kotłowni przed zawaleniem, wymaga sporządzenia dokumentacji projektowej, ekspertyzy technicznej. Przedmiotowe działania skarżący już podjął, o czym informował organy. Skarżący wskazał, że już w [...] kwietnia 2017 r., po przeprowadzeniu postępowania publicznego w trybie przetargu nieograniczonego zawarł umowę na wykonanie dokumentacji projektowo-kosztorysowej dotyczącej wykonania robót remontowych, budowlanych i konserwatorskich przy obiekcie zabytkowym. Zakres prac projektowych, oprócz prac zabezpieczających, zawierał także kompleksowy remont zabytku objętego zaskarżoną decyzją. Wykonawca jednak nie wykonał w ogóle przedmiotu umowy. Umowa z kolejnym wykonawcą, wyłonionym po wielu miesiącach i z opóźnieniem wynikającym z przekształcania poprzednika prawnego skarżącego w Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, została zawarta w dniu [...] sierpnia 2019 r. i jest w trakcie wykonywania, na etapie uzgadniania w starostwie powiatowym.
Skarżący wskazał, że w dniu [...] grudnia 2018 r. została zawarta umowa dotycząca wykonania zabezpieczenia budynku gorzelni w [...] przed dostępem osób postronnych, w zakresie określonym w przedmiarze robót, a prace zostały wykonane w dniu [...] grudnia 2018 r. O wykonywaniu powyższych prac skarżący poinformował organ I instancji, który jednak, przesyłając akta wraz z odwołaniem, o powyższym nie poinformował Ministra, a ponieważ organ II instancji oparł się na ustaleniach poczynionych przez organ I instancji, dokonał nieprawidłowych ustaleń w sprawie.
Skarżący zarzucił, że nałożenie kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł nastąpiło bez uwzględnienia miarkowania i odpowiedniego zastosowania przepisów art. 189d k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) wynika, że uwzględnienie skargi przez Sąd następuje w przypadku naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły i w związku z tym skarga nie mogła zostać uwzględniona.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] sierpnia 2019 r., utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] listopada 2018 r., którą nałożono na [...] karę pieniężną w wysokości 20.000 zł z powodu niewykonania zaleceń pokontrolnych organu z dnia [...] kwietnia 2018 r., dotyczących gorzelni w zespole folwarcznym w [...].
Na wstępie należy wskazać, że gorzelnia w [...] stanowi część zabudowań zespołu folwarcznego, który decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dnia [...] września 1995 r. został wpisany do rejestru zabytków województwa poznańskiego, pod numerem [...].
Wpis obiektu do rejestru zabytków rodzi po stronie właściciela lub posiadacza takiego obiektu szereg obowiązków związanych z opieką nad zabytkiem, wynikających z ustawy z dnia [...] lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 2067), zwanej dalej: u.o.z. W myśl art. 4 ustawy rolą organów administracji publicznej w zakresie ochrony zabytków jest w szczególności podejmowanie działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków, udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków; kontrolę stanu zachowania i przeznaczenia zabytków.
Z kolei stosownie do art. 5 pkt 2 - pkt 4 u.o.z., opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega w szczególności na zapewnieniu warunków prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie oraz korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. W myśl art. 6 ust. 1 u.o.z., zabytki nieruchome podlegają ochronie i opiece bez względu na stan zachowania.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy wojewódzki konserwator zabytków lub działający z jego upoważnienia pracownicy wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków prowadzą kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. Stosownie do art. 40 ust. 1 u.o.z., na podstawie ustaleń wynikających z kontroli, w przypadku ustalenia, że zabytek jest w nieodpowiednim stanie zachowania, wojewódzki konserwator zabytków może wydać kontrolowanej osobie fizycznej lub kierownikowi kontrolowanej jednostki organizacyjnej zalecenia pokontrolne usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w określonym terminie, o ile ich charakter nie uzasadnia wydania decyzji, o której mowa w art. 49 ust. 1.
Kto wbrew obowiązkowi nie wykonuje zaleceń pokontrolnych, o których mowa w art. 40 ust. 1, podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 do 50 000 zł. Karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada w drodze decyzji organ ochrony zabytków, który wydał zalecenia pokontrolne (art. 107e ust. 1 i ust. 2 ustawy).
Do kar pieniężnych stosuje się przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 107g u.o.z.). Stosownie do treści art. 189d k.p.a., organ administracji publicznej wymierzając karę pieniężną bierze pod uwagę:
- 1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;
- 2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;
- 3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;
- 4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna do powstania naruszenia prawa;
- 5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;
- 6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła;
- 7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.
Przenosząc powyższe regulacje ustawowe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków zasadnie nałożył karę pieniężną na [...].
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] marca 2018 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków przeprowadził w gorzelni w zespole folwarcznym w [...], w oparciu o art. 38 ust. 1 ustawy, kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami. Podczas kontroli stwierdzono, że teren, na którym znajduje się obiekt, ogrodzony jest siatką uszkodzoną w wielu miejscach. Budynek gorzelni jest w bardzo złym stanie technicznym, niepozwalającym na wejście do środka. Dachy obiektu są częściowo zawalone. "Częściowo zachowana drewniana więźba, odsłonięta w miejscach pozbawionych pokrycia. Komin kotłowni odchylony w kierunku południowo-zachodnim. Częściowo zachowana ślusarka okienna pozbawiona przeszklenia, część otworów bez wypełnienia. Wnętrze niedostępne ze względu na stan budynku (...). Stan budynku bardzo zły, grożący zawaleniem".
Ustalenia wskazujące na nieodpowiedni stan zachowania zabytku, w sposób szczegółowy przedstawione w protokole, nie zostały w trakcie kontroli zanegowane przez przedstawiciela [...], który podpisując protokół wskazał jedynie, że zlecono wykonanie dokumentacji projektowej remontu budynku.
W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] marca 2018 r. kontroli gorzelni, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków w dniu [...] kwietnia 2018 r., na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wydał zalecenia pokontrolne. Organ zalecił [...] usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości - określając termin ich wykonania do [...] sierpnia 2018 r. - poprzez: wykonanie zabezpieczenia terenu przez wykonanie szczelnego ogrodzenia uniemożliwiającego dostęp do obiektu; uporządkowanie i oczyszczenie terenu wokół obiektu; zabezpieczenie komina kotłowni przed zawaleniem; zabezpieczenie otworów okiennych i drzwiowych przed dostępem osób postronnych do wnętrza obiektu; zabezpieczenie dachu obiektu przed dalszą degradacją.
Zakres prac określony w zaleceniach pokontrolnych miał na celu wykonanie niezbędnych prac zabezpieczających, powstrzymujących dalsze niszczenie zabytku, przed przystąpieniem przez stronę do właściwych prac remontowych. Zalecenia pokontrolne zostały doręczone właścicielowi obiektu w dniu [...] kwietnia 2018 r. Jak wynika z notatki służbowej sporządzonej w dniu [...] września 2018 r. oraz dołączonej do niej dokumentacji fotograficznej, nie zostały podjęte żadne prace określone w zaleceniach pokontrolnych.
Ustalenia dotyczące niewywiązania się właściciela zabytku z zaleceń pokontrolnych, stosownie do regulacji przewidzianej w art. 107e ust. 1 u.o.z., uprawniały zatem organ I instancji do nałożenia kary pieniężnej. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nałożył na [...] w [...] karę w wysokości 20.000 zł. W ocenie Sądu nałożona kara, wbrew poglądowi strony skarżącej, nie narusza art. 189d k.p.a. i jest adekwatna do rodzaju i stopnia naruszenia prawa.
Jak wynika z akt sprawy, obiekt znajduje się w bardzo złym stanie technicznym, spowodowanym wieloletnim niewykonywaniem prac remontowych. [...] pozostaje w zarządzie [...] (poprzednio Agencji Nieruchomości Rolnych). Przez wiele lat nie podejmowano żadnych działań, które przyczyniłyby się do poprawy stanu obiektu, a nawet prac koniecznych do zabezpieczenia przed dalszą degradacją. Jak wskazał organ I instancji, już w 2008 r. wydany był nakaz wykonania prac remontowych przy gorzelni w [...] na jego dzierżawców. Stan gorzelni był znany ówczesnej Agencji Nieruchomości [...] w 2013 r. deklarowała, w przypadku braku działań dzierżawcy, ogłoszenie zamówienia publicznego na wykonanie projektu budowlanego wraz z uzgodnieniami i wykonanie prac, z obciążeniem wszelkimi kosztami dzierżawcy. W dniu [...] czerwca 2015 r. Agencja Nieruchomości Rolnych poinformowała o zamiarze przystąpienia do zamówienia wykonania dokumentacji projektowo-kosztorysowej na remont gorzelni i zwróciła się o zalecenia konserwatorskie, które zostały przekazane przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w dniu [...] sierpnia 2015 r.
Uzasadniając wysokość wymierzonej kary organ zasadnie zatem wskazał, że pogarszający się stan zabytku jest znany właścicielowi od wielu lat. Ostatni raz w 2015 r. właściciel obiektu deklarował wykonanie dokumentacji projektowej, która umożliwiłaby podjęcie prac remontowych, nie wykonano natomiast żadnych prac zabezpieczających obiekt przed dalszym niszczeniem, co spowodowało dalsze pogarszanie się stanu zabytku. Obiekt nie był zabezpieczony zarówno przed dostępem osób trzecich, jak również przed destrukcyjnym działaniem czynników atmosferycznych. Podnoszone przez [...] trudności ze zleceniem prac objętych zaleceniami pokontrolnymi, wynikające z centralizacji zamówień publicznych wszystkich oddziałów KOWR, jak słusznie wskazał organ, nie zwalniają strony z realizacji obowiązków wynikających z ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Jednocześnie [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków wziął pod uwagę sygnalizowane przez właściciela obiektu problemy i nie nałożył na stronę kary w maksymalnej wysokości, która wynosi 50.000 zł.
Zauważyć przy tym trzeba, że bez wpływu na wynik sprawy pozostaje argumentacja odwołania, a także skargi, wskazująca na zawarcie przez [...] umowy zlecającej wykonanie dokumentacji projektowej remontu obiektu, obejmującej zakres robót znacznie szerszy, aniżeli robót ujętych w zaleceniach, skoro prace te nie zostały przez stronę wykonane. Niezasadny jest również podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez Ministra art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie zgłoszonej Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków w piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. okoliczności wykonania czynności zabezpieczających obiekt przed dostępem osób postronnych poprzez wykonanie naprawy ogrodzenia i zamknięcia otworów okiennych i drzwiowych.
Zauważyć trzeba, że w piśmie tym [...] informował, że "przystępuje do wykonania ogrodzenia budynku i zabezpieczenia otworów okiennych", nie zaś, że takie prace wykonano, a jednocześnie kwestionował zasadność zaleceń pokontrolnych, m.in. w zakresie wykonania ogrodzenia obiektu.
Odnośnie argumentacji wskazującej, że nie wszystkie prace określone w zaleceniach pokontrolnych mają charakter zabezpieczający i niemożliwe było ich wykonanie w terminie ustalonym w zaleceniach, zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 40 ust. 2a u.o.z. kontrolowana osoba fizyczna lub kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej, w terminie 14 dni od dnia otrzymania zaleceń, może zgłosić pisemnie umotywowane zastrzeżenia do zaleceń pokontrolnych oraz dodatkowe wyjaśnienia lub przedstawić dodatkową dokumentację. W przypadku zgłoszenia zastrzeżeń do zaleceń pokontrolnych, wojewódzki konserwator zabytków, jeśli stwierdzi zasadność całości lub części zastrzeżeń, może zalecenia pokontrolne zmienić. [...] takich zastrzeżeń do zaleceń pokontrolnych w przewidzianym w ww. przepisie terminie jednak nie zgłosił.
W stanie faktycznym ustalonym w niniejszej sprawie, w związku z niewykonaniem zaleceń pokontrolnych, zaistniały przesłanki wynikające z art. 107e u.o.z., uzasadniające nałożenie na stronę skarżącą kary pieniężnej. W ocenie Sądu prawidłowo określona została wysokość nałożonej kary, przy jej ustalaniu nie przekroczono granic uznania administracyjnego, a jej wymiar uwzględniał dyrektywy wskazane w art. 189d k.p.a.
W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] sierpnia 2019 r. oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z [...] listopada 2018 r. są zgodne z prawem, a zarzuty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, wobec bezzasadności skargi należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.