Uzasadnienie
I. Decyzją z dnia [...] września 2002 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako PINB) umorzył postępowanie w sprawie zamurowania otworów okiennych znajdujących się w ścianie budynku mieszkalnego (od strony działki nr [...]), położonego na działce nr [...] w [...] przy ul. [...], z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Po rozpatrzeniu odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako WINB), decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., znak: [...], utrzymał w mocy decyzję PINB.
II. W związku z wnioskiem S. S. (dalej jako Skarżący), domagającym się zmiany wyżej wskazanych decyzji, WINB pismem z dnia [...] maja 2017 r., znak: [...], zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji własnej z dnia [...] listopada 2002 r., na podstawie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. - dalej jako k.p.a.).
Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...], organ wojewódzki odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] listopada 2002 r. wskazując, iż nie może to nastąpić w trybie art. 154 k.p.a. z uwagi na związany charakter kwestionowanego rozstrzygnięcia.
- III. Po rozpatrzeniu odwołania wywiedzionego przez S. S. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako GINB), decyzją z dnia [...] września 2017r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie [...] WINB.
W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Postępowanie prowadzone na podstawie wskazanego przepisu stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego i ma na celu weryfikację ostatecznych decyzji administracyjnych dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, tzn. takimi, które nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji.
Uchylenie bądź zmiana decyzji administracyjnej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. może mieć miejsce w sytuacji, gdy łącznie spełnione są następujące przesłanki:
- 1) postępowanie w sprawie indywidualnej zostało zakończone decyzją ostateczną, na podstawie której żadna ze stron nie nabyła prawa,
- 2) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Przepis art. 154 k.p.a., może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten nie ma zastosowania do decyzji związanych, które zostały wydane w oparciu o przepisy nie dające organowi żadnego luzu decyzyjnego - żadnej innej możliwości rozstrzygnięcia w konkretnym stanie faktycznym (tak np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 1887/09, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1156/11).
W trybie art. 154 k.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie i ta okoliczność powinna być brana pod uwagę w pierwszej kolejności. Interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., może przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, tylko w przypadku decyzji uznaniowych, kiedy przy wydaniu ich organ nie jest ściśle związany przepisami prawa (tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 232/06).
Podstawę prawną decyzji PINB w [...] z dnia [...] września 2002 r., stanowił art. 105 § 1 k.p.a. zgodnie z którym gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Decyzja PINB z dnia [...] września 2002 r., jest decyzją o charakterze związanym, a nie uznaniowym. Została wydana po uprzednim przeprowadzeniu przez organ postępowania w sprawie zamurowania otworów okiennych znajdujących się w ścianie budynku mieszkalnego, w konsekwencji którego stwierdzono brak materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego.
W tej sytuacji GINB uznał, iż kontrolowane rozstrzygnięcie jest zasadne. Organ podniósł także, iż postępowanie toczące się w trybie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nowym, w którym bada się wyłącznie przesłanki z § 1 tego przepisu. Przedmiotem tego postępowania nie jest ponowna ocena zarzutów merytorycznych które mogły zostać podniesione w zwykłym trybie odwoławczym.
IV. Skargę na powyższą decyzję wywiódł S. S., kwestionując to rozstrzygnięcie w całości i zarzucając decyzji GINB rażące naruszenie art. 154 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. Podniósł także, iż w toku postępowania naruszono art. 7 k.p.a.
Mając to na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji GINB oraz poprzedzającej ją decyzji WINB.
W uzasadnieniu wskazał, iż prezentowana przez GINB motywacja jest sprzeczna z obowiązującym porządkiem prawnym. Wskazał, iż organy błędnie uznały, że art. 154 k.p.a. dotyczy tylko decyzji uznaniowych.
Przepis art. 105 § 1 k.p.a. nie wymienia żadnego katalogu przyczyn bezprzedmiotowości. To organ, w drodze uznaniowości, kwalifikuje czy dana przyczyna kwalifikuje do umorzenia postępowania. Skoro tak, to decyzja z art. 105 § 1 k.p.a. jest decyzją uznaniową, zatem może zostać zmieniona w trybie art. 154 k.p.a. Skarżący podniósł także zarzuty merytoryczne względem decyzji PINB - umarzającej postępowanie w trybie nadzoru oraz decyzji WINB - utrzymującej to rozstrzygnięcie w mocy.
- V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
- VI. Skarga jest bezzasadna.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż w myśl art. 154 § 1 k.p.a. ustawodawca dopuszcza możliwość wzruszenia decyzji ostatecznych, jednakże uznaniowych, tj. takich, które charakteryzuje pewien luz decyzyjny organu. Tryb ten nie jest natomiast przewidziany dla decyzji o charakterze związanym, tj. takich przy wydawaniu których organ pozostaje ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie determinują taką, a nie inna treść decyzji jaka może zapaść.
Tryb ten, jak słusznie wskazuje organ, nie służy ponownemu rozpatrzeniu sprawy zakończonej decyzją ostateczną niejako w kolejnej instancji, czego w istocie domaga się Skarżący, podnosząc zarzuty co do ważności decyzji administracyjnych PINB i WINB z 2002 r. Kwestia merytorycznej poprawności decyzji PINB i WINB pozostaje bowiem poza jakąkolwiek kontrolą w sprawie niniejszej.
Skarżący błędnie także uznaje, iż decyzja z art. 105 § 1 k.p.a. jest decyzją wydawaną w granicach luzu decyzyjnego organu. W kontekście tego Sąd zwraca uwagę, iż stanowisko to jest całkowicie błędne, bowiem o ile rzeczywiście przesłanki umorzenia postępowania, co oczywiste z uwagi na różnorodność przypadków jakie są rozpatrywane z zastosowaniem procedury administracyjnej, nie są i nie mogą zostać sprecyzowane w jednym przepisie, o tyle ich ustalenie przez organ np. w wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych, wiąże co do możliwości wydania końcowego rozstrzygnięcia. Inaczej więc mówiąc, wystąpienie przesłanki bezprzedmiotowości wiąże organ co do możliwego rozstrzygnięcia - zobowiązany jest on, a przez to związany, do umorzenia prowadzonego postępowania.
Okoliczność, iż Skarżący nie akceptuje rozstrzygnięć PINB i WINB zapadłych w 2002 r., nie oznacza, iż mogą one podlegać nieustannej weryfikacji w trybach nadzwyczajnych.
W tej sytuacji skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) podlegała oddaleniu. Decyzja GINB jest prawidłowa.