Uzasadnienie
H. M. w dniu 16 lutego 2016 r. złożyła na urzędowym formularzu obecnie obowiązującym w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści wniosku wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostaje mąż. Skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 35,50 m², las (1,10 ha) i oszczędności w kwocie 5.000 zł. H. M. utrzymuje się wraz z mężem z dochodów w łącznej wysokości 3.900 zł netto miesięcznie, na które składają się świadczenia rentowe skarżącej i jej męża oraz wynagrodzenie za pracę uzyskiwane przez skarżącą. Skarżąca podniosła, że ponoszą duże wydatki na zakup lekarstw oraz na wizyty u lekarzy i wskazała, że mąż z uwagi na stan zdrowia nie pracuje. H.M. do miesięcznych wydatków zaliczyła: czynsz za mieszkanie – 400 zł, opłaty za telefon – 100 zł, za energię elektryczną – 70 zł, za gaz – 60 zł, ubezpieczenie na życie - 250 zł, wydatki na leki – 500 zł, wydatki na rehabilitację, prywatne wizyty lekarskie, badania, przejazdy do lekarzy do W. – 500 zł, wydatki na zakup benzyny – 200 zł.
Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459).
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek H. M. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, czyli takich, które są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub gdy środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby skarżąca znajdowała się w takiej sytuacji.
Jak wynika z wniosku, H. M. wraz z mężem utrzymują się z dochodów w łącznej wysokości 3.900 zł netto miesięcznie, nie mają innych osób na utrzymaniu. Zauważyć ponadto trzeba, że skarżąca posiada oszczędności w kwocie 5.000 zł. Okoliczności te nie pozwalają na stwierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a tylko w takim przypadku możliwe jest przyznanie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego H. M. jest w stanie z uzyskiwanych dochodów oraz posiadanych oszczędności ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, brak jest więc podstaw do uwzględnienia wniosku.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).