Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 6 oraz art. 92a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) w zw. z art. 84c ust. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.), w związku z wniesieniem sprzeciwu w dniu 8 października 2010 r., orzekł o kontynuowaniu czynności kontrolnych.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 8 października 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. wszczął kontrolę w PPU T. Sp. z o.o. z siedzibą w S. Bezpośrednio po rozpoczęciu kontroli został zgłoszony sprzeciw wobec podjęcia i prowadzenia czynności kontrolnych. W sprzeciwie zarzucono naruszenie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, z uwagi na trwające postępowanie kontrolne prowadzone przez Urząd Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. Organ podał, iż wszczęcie kontroli w dniu 8 października 2010 r. nie uchybia przepisowi art. 82 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym nie można równocześnie podejmować i prowadzić więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy, gdyż z akt sprawy wynika, że kontrola Urzędu Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. została zawieszona z dniem 25 stycznia 2010 r. Zdaniem organu, uwzględniając dane zawarte w książce kontroli Spółki oraz pozyskane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych informacje można stwierdzić, iż równocześnie z wszczętym przez Zakład postępowaniem kontrolnym nie zostało podjęte i nie jest prowadzone inne postępowanie kontrolne wobec PPU T. Sp. z o.o. z siedzibą w S. Postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 129 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., w związku z art. 66 ust. 5 oraz art. 92a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 84c ust. 10 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., w związku z wniesieniem zażalenia z dnia 14 października 2010 r., utrzymał w mocy powyższe postanowienie.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż książka kontroli zawiera adnotację pod datą 22 stycznia 2010 r., zgodnie z którą Urząd Kontroli Skarbowej wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania kontrolnego z dniem [...] stycznia 2010 r. Pismem z dnia 11 października 2010 r. Urząd Kontroli Skarbowej potwierdził, że w dniu [...] stycznia 2010 r. wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania w dniu [...] stycznia 2010 r. i od tego dnia nie są prowadzone żadne czynności kontrolne. Zdaniem organu, nie występuje naruszenie zakazu równoczesnego podejmowania prowadzenia kontroli płatnika składek zawartego w art. 82 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Pismem z dnia 26 października 2010 r. PPU T. Sp. z o.o. z siedzibą w S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Stosownie do art. 3 § 1 powołanej ustawy, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Ramy tej kontroli zakreśla przepis art. 3 § 2 tej ustawy stanowiąc, iż kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1. decyzje administracyjne,
- 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,
- 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie,
- 4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach,
- 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej,
- 6. akty organów samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej,
- 7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego,
- 8. bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Z mocy art. 3 § 3 ww. ustawy, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych, a stosownie do art. 4 rozstrzygają również spory kompetencyjne między wymienionymi w tym przepisie organami.
Sądy administracyjne są zatem właściwe wyłącznie do rozpatrywania skarg w sprawach określonych w powołanych przepisach.
W niniejszej sprawie rozważenia wymagało, czy w związku z treścią art. 3 § 2, a w szczególności pkt 2 lub 4 powołanej ustawy p.p.s.a., postanowienia wydane w procedurze kontrolnej podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych wskazuje w art. 68 ust. 1 pkt 6, iż do zakresu działania Zakładu należy m. in. kontrola wykonywania przez płatników składek i przez ubezpieczonych obowiązków w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz innych zadań zleconych Zakładowi. Kontrola wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych jest uregulowana w rozdziale 10 cytowanej ustawy. Na mocy art. 92 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do kontroli płatnika składek będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, która w art. 77 ust. 3 określa zakres przedmiotowy kontroli.
Przedmiotem postępowania w trybie procedury kontrolnej jest wyłącznie ustalenie stanu faktycznego. Dotyczy to zarówno postępowania kontrolnego prowadzonego na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jak i ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Postępowanie kontrolne jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego. Przedmiotem postępowania administracyjnego jest ustalenie stanu faktycznego będącego podstawą do konkretyzacji normy materialnego prawa administracyjnego w celu rozstrzygnięcia o prawach lub obowiązkach jednostki. Postanowienia podejmowane w postępowaniu kontrolnym nie są wydawane w postępowaniu administracyjnym, nie kształtują uprawnień lub obowiązków jednostki, co może nastąpić jedynie w ich następstwie.
Odesłanie w art. 84c ust. 16 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej do stosowania w zakresie nieuregulowanym w postępowaniach kontrolnych przepisów k.p.a. nie daje podstaw do nadania im charakteru prawnego postępowania administracyjnego. Nie można wyłącznie z przyznania w art. 84c ust. 10 cytowanej ustawy prawa zażalenia na postanowienie wyprowadzić dopuszczalności drogi przed sądem administracyjnym. Art. 3 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. stanowi bowiem expressis verbis o zaskarżalności postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym.
Zaskarżone postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych - sprowadzające się do ustalenia stanu faktycznego w zakresie:
- - prawidłowości i rzetelności obliczania, potrącania i opłacania składek oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego,
- - ustalania uprawnień do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zasiłków rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych oraz świadczeń rodzinnych, wypłacania świadczeń i zasiłków oraz dokonywania rozliczeń z tego tytułu,
- - prawidłowości i terminowości opracowywania wniosków o świadczenia emerytalne i rentowe,
- - prawidłowości wystawiania zaświadczeń lub zgłaszania danych dla celów ubezpieczeń społecznych, jak wynika z treści znajdującego się w aktach sprawy zawiadomienia z dnia 13 lipca 2010 r. o zamiarze wszczęcia kontroli oraz z upoważnienia z dnia 2 września 2010 r. do przeprowadzenia kontroli płatnika składek - nie stanowi też aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, gdyż nie kształtuje bezpośrednio uprawnień lub obowiązków materialnoprawnych, wynikających z przepisów prawa. Tym samym nie podlega również zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Postanowienia wydane w postępowaniu kontrolnym z uwagi na odrębny przedmiot od przedmiotu postępowania administracyjnego nie podlegają zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Możliwość objęcia kognicją sądów administracyjnych aktów wydanych na podstawie przepisów szczególnych, do których nie odnoszą się warunki określone w art. 3 § 2, przewiduje art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a. Wymaga to jednak regulacji w przepisie szczególnym właściwości sądów administracyjnych. Zarówno jednak ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, jak i ustawa o swobodzie działalności gospodarczej nie stanowi o właściwości sądów administracyjnych do kontroli i stosowania środków wobec postanowień wydawanych w postępowaniu kontrolnym, w tym postanowienia o kontynuowaniu czynności kontrolnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny jest właściwy do uwzględnienia skarg w zakresie spraw określonych w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. W kręgu tych spraw nie mieści się postanowienie zaskarżone w niniejszej sprawie, w szczególności zaskarżone postanowienie nie podlega kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 i 4 p.p.s.a. Na postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych wydane na podstawie art. 84c ust. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje.
Z tego też względu przedmiotowa skarga, jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., podlega odrzuceniu.
O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.