Uzasadnienie
Pismem z dnia 4 stycznia 2016 r. P. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Następnie w piśmie z dnia 23 lutego 2016 r. skarżący zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Przy piśmie z dnia 2 marca 2016 r. Sąd przesłał wnioskodawcy urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy celem jego wypełnienia, podpisania i odesłania do Sądu, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (art. 252 i art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.)) zwanej dalej p.p.s.a.. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone wnioskodawcy w dniu 3 marca 2016 r. Wnioskodawca w zakreślonym przez Sąd terminie nadesłała wypełniony i podpisany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 15 marca 2016 r. wnioskodawca został zobowiązany w trybie art. 255 p.p.s.a., do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie.
Wnioskodawca nie ustosunkował się do powyższego wezwania w zakreślonym terminie.
Postanowieniem z dnia 20 maja 2016 r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Odpis postanowienia został skutecznie doręczony wnioskodawcy w dniu 25 maja 2016 r.
Pismem z dnia 29 maja 2016 r. wnioskodawca wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 20 maja 2016 r. wskazując, że nie zgadza się z przedmiotowym postanowieniem, gdyż uważa, że jego sytuacja materialna nie pozwala na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika oraz uiszczenie kosztów sądowych. Ponadto wskazał wydatki jakie ponosi: żywność – [...]zł, odzież – [...] zł, kredyt – [...] zł, paliwo – [...] zł, internet i telefon – [...]zł, bilety dojazdowe do szkoły – [...] zł, prąd – [...] zł, czynsz [...] zł, naprawa samochodów – [...] zł, ubezpieczenie domu, samochodu i mieszkania – [...] zł, osobne utrzymanie syna na politechnice wrocławskiej – około [...]zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Oznacza to, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 260 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 73) ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mającym zastosowanie do spraw wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. Z akt niniejszej sprawy wynika bowiem, że skarga została wniesiona w dniu 4 stycznia 2016 r. Tym samym należało uznać, że zastosowanie do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy ma przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym powołaną wyżej ustawą zmieniającą.
Zgodnie ze znowelizowanym art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.
Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, argumentując, że wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niewykonanie zarządzenia z dnia 15 marca 2016 r.
Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę zarówno oświadczenia zawarte w formularzu o przyznanie prawa pomocy jak i zawarte w sprzeciwie, nie można uznać, że przestawiona przez stronę sytuacja materialna jest tego rodzaju, że uzasadnia przejęcie przez Skarb Państwa kosztów postępowania oraz kosztów związanych z ustanowieniem dla strony pełnomocnika (adwokata) z urzędu. Skarżący wraz z żoną osiąga dochód w kwocie [...]zł. Posiada trzy nieruchomości, samochody. Okoliczności te wskazują, że wnioskodawca nie należy do osób ubogich. Wskazuje, że posiada środki finansowe, które przeznacza na różne cele m.in. opłatę rachunków za internet i telefon, spłatę kredytu czy naprawy samochodów. Powyższe wyklucza uznanie skarżącego za osobę ubogą.
Wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że wydatki o charakterze prywatnoprawnym nie mają pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty postępowania. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Strona, kierując sprawę na drogę postępowania sądowego, powinna liczyć się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania i tym samym z koniecznością przeznaczenia na ten cel poczynionych w swoim majątku oszczędności.
W tej sytuacji Sąd uznał, że referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie z kosztów sądowych oraz w zakresie ustanowienia radcy prawnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie z art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, postanowił jak w sentencji.