Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Skarżący w formularzu PPF wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z matką. Utrzymują się z dochodów z renty rodzinnej w wysokości 1 360 zł. Wnioskodawca posiada nieruchomość o pow. 20 m2 i dom o pow. 120 m2, udział ¼ w nieruchomości leśnej o pow. 0,9 ha, udział 1/32 w nieruchomości o pow. 695 m2 z budynkiem mieszkalnym o pow. 164 m2. Wskazał posiadanie oszczędności w wysokości 600 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest studentem 2 roku na Politechnice [...], nie otrzymuje stypendiów, nie podejmuje prac zarobkowych, matka wnioskodawcy także nie pracuje ze względu na stan zdrowia. Wnioskodawca posiada samochód osobowy o wartości około 8 000 zł. Dodał, że brat i siostra są na własnym utrzymaniu i posiadają 17 000 zł. oszczędności. Do stałych wydatków zaliczył rachunki za światło, gaz, wodę i śmieci, ogrzewanie domu, podatek od nieruchomości, żywność, bilety miesięczne na dojazd do uczelni.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 2 marca br. wydanego w trybie art. 255 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:
- - podania dochodów wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
- - podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem wspólnego gospodarstwa domowego (żywność, odzież, leki, opłaty za mieszkanie itp.),
- - wskazania z jakich środków matka wnioskodawcy T. Z. na etapie postępowania administracyjnego opłacała zawodowego pełnomocnika,
- - wskazania czy wnioskodawca bądź ktoś prowadzący wspólne gospodarstwo domowego posiada pojazdy mechaniczne, jeżeli tak należy wskazać jakie oraz ich markę i rocznik,
- - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc,
- - podania czy otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak n należało wskazać na czym ona polega,
- - nadesłania dokumentu PIT z rozliczeniem dochodów za 2014 i ew. za 2015 r., jeżeli wnioskodawca nie dokonywał rozliczenia z urzędem skarbowym w roku 2015 wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,
- - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym.
Na wykonanie ww. zarządzenia zakreślono termin 7 dni pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały.
Wnioskodawca nie wykonał ww. zarządzenia.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu adwokata z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Złożone oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony, a na wezwanie wnioskodawca nie przedstawił żądanych informacji. Należy wskazać, że skoro strona uchyla się od przedłożenia wyczerpującego i rzetelnego oświadczenia o sytuacji majątkowej i rodzinnej, to powinna liczyć się z tym, że orzekający referendarz nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Składanie niepełnych, niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych i siłą rzeczy stanowi podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy.
Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne, a strona nie ustosunkowała się do wyjaśnienia tych wątpliwości. Z tych względów odmówiono przyznania prawa pomocy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.