Uzasadnienie
G. N. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie sygn. VII SA/Wa 2730/17.
Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459).
Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Jak już wskazano, instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, czyli takich, które są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub gdy środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. G. N. nie wykazał natomiast, aby znajdował się w takiej sytuacji.
Z wniosku wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostają żona i córka. Żona skarżącego nie pracuje, G. N. prowadzi działalność gospodarczą. Uzasadniając wniosek G. N. podniósł, że rozpoczął budowę domu i wszelkie środki przeznacza na ten cel. Wskazał, że zamieszkuje z rodziną u teściów, którzy pomagają im w utrzymaniu. Podniósł, że mała powierzchnia zabudowy łączy się z wieloma utrudnieniami, dlatego zmuszony jest do szybkiego zakończenia budowy, wobec czego nie posiada wolnych środków na inne rzeczy. Skarżący oświadczył, że rodzina utrzymuje się z dochodów w łącznej wysokości ok. 3100 zł netto miesięcznie, na które składają się dochody z działalności gospodarczej skarżącego oraz zasiłek macierzyński i zasiłek rodzinny. W rubryce dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków G. N. wymienił składki ZUS w kwocie 487,90 zł miesięcznie.
W ocenie referendarza sądowego informacje wynikające ze złożonego wniosku nie wskazują, aby skarżący był osobą ubogą, znajdującą się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy.
Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy (co oznaczałoby przerzucenie kosztów prowadzonego przez skarżącego postępowania sądowego na współobywateli) nie może przemawiać argument wskazujący na prowadzoną budowę domu i chęć szybkiego jej zakończenia. W ocenie referendarza sądowego, skoro skarżący posiada środki na budowę domu, nie sposób uznać, aby poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie przekraczało jego możliwości finansowe i by mogło spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego. Zauważyć bowiem trzeba, że wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie wynosi 200 zł, pozostałe koszty sądowe, o ile w ogóle się pojawią, nie przekraczałyby jednorazowo kwoty 100 zł (np. ewentualny wpis od skargi kasacyjnej czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - w przypadku oddalenia skargi), a ponadto byłyby rozłożone w czasie. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie wskazują, aby skarżący nie był w stanie wygospodarować środków na poniesienie kosztów sądowych we wskazanej wysokości.
W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.