Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] października 2015r., znak: [...] Minister Finansów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia T. Z., na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie całkowitego umorzenia opłaty legalizacyjnej ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2012r., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2012r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] ustalił dla T. Z. opłatę legalizacyjną w wysokości 50.000,00 zł z tytułu wybudowania w miejscowości [...] budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] maja 2012r. utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] marca 2012r.
Decyzją z dnia [...] września 2012r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku H. Z. i T. Z. odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej. Minister Finansów decyzją z dnia [...] listopada 2012r. uchylił powyższą decyzję Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z dnia [...] marca 2013r. Wojewoda [...] ponownie odmówił umorzenia opłaty legalizacyjnej w całości lub w części. Decyzją z dnia [...] maja 2013r. Minister Finansów po rozpatrzeniu odwołania skarżących uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. Wyrokiem z dnia 26 marca 2015r. sygn. akt VII SA/Wa 1527/13 oddalił skargę T. Z. na decyzję z dnia [...] maja 2013r.. Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 21 kwietnia 2015r. sygn. akt II FSK 2446/13 oddalił skargę kasacyjną T. Z..
Wobec braku uiszczenia opłaty legalizacyjnej, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2013., nakazał T. Z. rozbiórkę wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2013r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Kolejnym pismem z dnia 29 lipca 2015r. T. Z. wystąpił do Wojewody [...] o umorzenie w całości opłaty legalizacyjnej ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012r.
W ocenie Wojewody [...] niemożliwe jest rozpatrzenie wniosku T. Z., gdyż w związku z ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013r., nakazującą zobowiązanemu rozbiórkę samowoli budowlanej, opłata legalizacyjna wymierzona postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2012r. w wysokości 50.000,00 zł utraciła swój byt prawny (przestała istnieć), czego skutkiem jest wygaśnięcie obowiązku, a jednocześnie prawa do jej zapłaty.
Z przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (|Dz. U. z 2013r. poz. 1409 ze zm.) wynika, że wyeliminowanie stanu naruszenia prawa, polegającego na samowolnej budowie budynku lub jego części, może nastąpić poprzez legalizację samowoli budowlanej, bądź poprzez wydanie nakazu rozbiórki (art. 48 – 49a, 49b). Oznacza to, że merytoryczne rozstrzyganie w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie opłaty legalizacyjnej może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy w obrocie prawnym brak ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki. Wydanie ostatecznego nakazu rozbiórki powoduje sytuację, w której rozpatrywanie wniosku o zastosowanie ulg w spłacie opłaty legalizacyjnej staje się bez przedmiotowe, bowiem jakiekolwiek merytoryczne rozstrzygnięcie pozytywne bądź negatywne jest prawnie niedopuszczalne.
Z tych względów brak było podstaw do wszczęcia postępowania z wniosku skarżącego o umorzenie opłaty legalizacyjnej (art. 61a § 1 k.p.a.)
Minister Finansów podkreślił, że ponownie rozpoznając sprawę na skutek zażalenia T. Z. nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia postanowienia organu I instancji.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2015r. wniósł T. Z., zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 k.p.a. i art. 8 oraz art. 49c ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Zdaniem skarżącego organ nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. W szczególności nie ustalił aktualnej sytuacji rodzinnej i finansowej, a tym samym możliwości uiszczenia opłaty legalizacyjnej wraz z odsetkami.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu.
Sąd kontrolował postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2015r. utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie całkowitego umorzenia opłaty legalizacyjnej ustalonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2012r.
Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowi art. 61a § 1 k.p.a..
Przepis ten przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postepowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postepowania. Natomiast druga występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn, przy czym przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie. Należy przy tym zauważyć, że aby organ mógł odmówić wszczęcia postępowania na podstawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a., wystarczające jest ziszczenie się choćby jednego z wyżej wymienionych warunków.
Uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania organ wskazał, iż brak jest przedmiotu sprawy z uwagi na ostateczną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] sierpnia 2013r., którą orzeczono rozbiórkę samowolnie wzniesionego budynku.
Stanowi to przeszkodę do wszczęcia kolejnego postępowania o umorzenie opłaty legalizacyjnej, gdyż z uwagi na ostateczną decyzję z dnia [...] sierpnia 2013r. przestał istnieć przedmiot postępowania.
Orzeczenie rozbiórki zamyka drogę do dochodzenia umorzenia opłaty legalizacyjnej, gdyż ta może być uiszczona tylko w toku postępowania mającego na celu zalegalizowanie samowoli budowlanej. W przypadku odstąpienia od legalizacji i nie uiszczenia opłaty legalizacyjnej, czego konsekwencją jest właśnie orzeczenie nakazu rozbiórki, brak jest możliwości późniejszego umorzenia opłaty, zmniejszenia jej wysokości, bądź przyznania ulgi w formie rozłożenia na raty.
Ostateczna decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu oznacza, że postępowanie dotyczące opłaty legalizacyjnej wobec jej nieuiszczenia staje się bezprzedmiotowe.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie wobec czego organ niewadliwie uznał, iż brak jest podstaw prawnych do rozpoznania wniosku w drodze postępowania administracyjnego.
Odmowa wszczęcia postępowania jest rozstrzygnięciem o charakterze formalnym, w którym organ nie ocenia zasadności żądań skarżącego, co oznacza nieskuteczność zarzutów dotyczących braku merytorycznego rozpoznania sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.