Uzasadnienie
J. Z., wnioskiem z dnia [...] stycznia 2016 r., złożonym na urzędowym formularzu, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Zarządzeniem z dnia [...] lutego 2016 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień, niezbędnych do dokonania oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych.
Wnioskodawca, w odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia [...] marca 2016 r., udzielił, w sposób lakoniczny, odpowiedzi na niektóre z zadanych w ww. wezwaniu pytań, a więc wykonał to wezwanie w sposób niepełny. Na wskazane w ww. piśmie twierdzenia skarżący nie przedstawił stosownych dokumentów, w tym zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości miesięcznie otrzymywanego wynagrodzenia za pracę.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy z uwagi na niewykazanie przez niego, w sposób dostateczny, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niego tej instytucji. Referendarz, dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego, oparł się także na danych, przedstawionych przez wnioskodawcę w sprawach o sygn. akt VII SA/Wa 1873/15 oraz VII SA/Wa 2868/15. W sprawach tych wystąpił on z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, i z tego powodu referendarz dokonał porównania wskazanych tam wydatków oraz dochodów, uzyskiwanych z tytułu wynagrodzenia za pracę. Referendarz podniósł ponadto, że wnioskodawca nie wyszczególnił, jakie koszty związane z utrzymaniem domu, ponosi (opłaty za gaz, telefon etc., wydatki na bieżące utrzymanie siebie i rodziny). Nieudzielenie przez wnioskodawcę, w piśmie z dnia [...] marca 2016 r., odpowiedzi na wszystkie zadane w wezwaniu pytania nie pozwoliło na dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej i możliwości płatniczych.
Pismem z dnia [...] czerwca 2016 r. wnioskodawca wniósł sprzeciw od tego postanowienia, kwestionując jego ustalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2012 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z tym, ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na osobie składającej wniosek.
Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy słusznie uznał, że wnioskodawca przedstawił niepełne informacje dotyczące własnej sytuacji finansowej i nie wykonał należycie wezwania do udzielenia odpowiedzi na pytania, dotyczące jego stanu majątkowego. W piśmie z dnia [...] marca 2016 r. wnioskodawca nie wyjaśnił, czy jego małżonka pobiera stałe bądź okresowe świadczenie, bądź uzyskuje jakiekolwiek dochody miesięczne, a jeśli tak – w jakiej wysokości. Nie wskazał ponadto, czy posiada z małżonką oszczędności pieniężne, i ew. w jakiej wysokości, oraz nie wyjaśnił, czy jego syn (z którym razem prowadzą gospodarstwo domowe) podejmuje prace dorywcze, z tytułu umów zlecenia etc. – a jeśli tak, w jakiej wysokości uzyskuje z nich dochody. W związku z powyższym, wnioskodawca nie wykazał w sposób niewątpliwy, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy.
Podkreślenia wymaga również fakt, że choć wnioskodawca składał już, w innych postępowaniach, wnioski o przyznanie prawa pomocy i miał wiedzę na temat konieczności przedstawienia szczegółowych informacji na temat swojego stanu majątkowego, te, podane przez niego w niniejszym postępowaniu, nie były wystarczające do oceny jego sytuacji finansowej. W związku z powyższym Sąd, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza z dnia 17 maja 2016 r., mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie tylko o, ograniczone w ten sposób, informacje.
Ze względu na to, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jego będą obciążać negatywne skutki takiego zachowania. Sąd podziela ustalenia referendarza sądowego w zakresie wyjaśnień, składanych przez wnioskodawcę, które tylko w części uzupełnił pismem z dnia [...] marca 2016 r. Ponadto, Sąd opiera swoją ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy o materiał przez niego nadesłany, a wobec jego braków, nie może na nim oprzeć korzystnego dla niego rozstrzygnięcia.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1 640 412, w postępowaniu sądowym "[...] zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie [...]. Nie może zatem dziwić możliwość żądania przez sąd przedstawienia przez stronę dodatkowych wyjaśnień, w razie gdy te wskazane we wniosku okazały się niedostateczne. To sąd bowiem jest zobowiązany do oceny, komu ma zostać udzielona, pochodząca z budżetu państwa, pomoc.". Skoro wnioskodawca nie wykazał, że w jego przypadku zachodzi wyjątek, uregulowany w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd musiał utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 260 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.