Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., znak:
[...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia [...] Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012r. nr [...]/12, znak: [...], nakładającego na [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] obowiązek dostarczenia oceny technicznej jazu w m. [...] Gm. [...] w km 26+930 rzeki [...], a w przypadku nieodpowiedniego stanu technicznego przedmiotowego jazu, poszerzenie ww. oceny technicznej o zakres niezbędnych robót budowlanych w celu usunięcie nieprawidłowości w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia
- - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ drugiej instancji wskazał, na przepis art. 81 c ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, który uprawnia właściwy organ nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, do wydania postanowienia o nałożeniu na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązku dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz.
Organ stwierdził, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...] grudnia 2011 r. przeprowadził czynności kontrolne, w trakcie których przedstawiciel Starosty [...] przedłożył ekspertyzę techniczną z listopada 2009r. dotyczącą przepustu drogowego zintegrowanego z przedmiotowym jazem. W przedłożonej ekspertyzie określono stan techniczny jako niedostateczny oraz stwierdzono przecieki wody między płytą denną a ścianą przepustu. Natomiast nie odniesiono się w niej do stanu technicznego samego jazu, choć zalecono w niej wykonanie prac remontowych jazu.
W związku z tym opisanym wyżej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012r.
nr [...]/12, znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor
Nadzoru Budowlanego nałożył na [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] obowiązek dostarczenia oceny technicznej jazu.
Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2010r.,wydany w sprawie o sygnaturze akt II OSK 1654/09, organ wskazał, że własność wody nie przekłada się automatycznie na własność urządzeń wodnych. Przepisy ustawy - Prawo wodne stwarzają prawną możliwość, aby inny podmiot był właścicielem wody, a inny właścicielem urządzeń wodnych. W art. 11 ust. 1 Prawa wodnego wskazano podmioty wykonujące uprawnienia właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa. Do tych podmiotów należy również gospodarowanie gruntami pokrytymi wodami powierzchniowymi (art. 14 ust. 2 i 3 cyt. ustawy). Stosownie zaś do art. 14 ust. 4 cytowanej ustawy gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, wykonują: właściwy miejscowo starosta, realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub odpowiednio organy oraz jednostki, o których mowa w art. 11 ust.
1. lub jednostki, którym to mienie zostało powierzone. Budownictwo wodne polega na wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych (art. 62 ust. 1 Prawa wodnego). Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 64 ust. 1 Prawa wodnego). Zobowiązanym do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach powierzchniowych jest właściciel tego urządzenia (art. 64 ust. 2 Prawa wodnego).Tym samym, właścicielem urządzenia wodnego może być inny podmiot niż właściciel wody.
Organ II instancji podkreślił, że stosownie do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w ww. wyroku, poszukiwanie podmiotu władającego mieniem Skarbu Państwa i jednocześnie zobowiązanego do utrzymania urządzenia wodnego rozpoczął od analizy treści pozwolenia wodnoprawnego.
I tak, z decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2012r., znak:
[...] wynika, że z dniem [...] lipca 2005r., z mocy prawa przeszły w trwały zarząd Marszałka Województwa [...], stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte wodami - powierzchniową wodą płynącą - rzeka [...], oznaczone w rejestrze ewidencji gruntów i budynków jako działki: o nr [...] o powierzchni 0,3920 ha i nr [...] o powierzchni 0.1526 ha. karta mapy I. obręb [...], gmina [...], dla których Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą [...]. Zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., znak: [...] udzielono Polskiemu Związkowi Wędkarskiemu - Zarządowi Okręgu [...] pozwolenia na pobór i piętrzenie wód rzeki [...] dla potrzeb zbiornika wodnego "[...]" w m. [...], gm.
[...], a pkt 5 tej decyzji stanowi, że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r. Nr 16. poz. 149) rzeka [...] została zaliczona do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa. Zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy Prawo wodne gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, wykonują: właściwy miejscowo starosta, realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub odpowiednio organy oraz jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1, lub jednostki, którym to mienie zostało powierzone.
W ocenie organu drugiej instancji, w niniejszym przypadku, podmiotem zobowiązanym do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach powierzchniowych jest Marszalek Województwa [...], którego obowiązki i zadania zgodnie z Uchwałą nr [...]/99 Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] grudnia 1999r., realizuje [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...].
Reasumując, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że organ wojewódzki prawidłowo określił stronę zobowiązaną do dostarczenia oceny technicznej. Organ podkreślił, że art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego wymieniając podmioty, na które mogą być nakładane obowiązki w nim przewidziane, pozwala organom na wybór adresata tego obowiązku. W sytuacji gdy obowiązek, może być nałożony na "właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego", organ może kierować się względami praktycznymi, wynikającymi z oceny, który z tych podmiotów lepiej zapewni wykonanie obowiązku, lub wobec którego można skuteczniej wyegzekwować wykonanie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 marca 2008r" sygn. akt II SA/Po 384/07, LEX nr 510876).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniósł [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...].
Skarżący zarzucił: naruszenie przepisów - art. 11 ust. 1 pkt. 4, art. 9 ust. 1 pkt. 4a, art. 14 ust. 4, art. 14 a ust.1 ustawy Prawo wodne i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 03 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne i niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 130 poz. 1087 z późn. zmianami), naruszenie art. 81 c ust. 2 ustaw Prawo budowlane - poprzez błędną wykładnię przepisów ww, ich niewłaściwe zastosowanie przez uznanie, że obowiązek dostarczenia oceny stanu technicznego jazu zlokalizowanego w km 26+930 rzeki [...] spoczywa na [...] Zarządzie Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...].
Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji, a w razie zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt. 2 i 4 k.p.a. - stwierdzenie nieważności postanowień obu instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Skarżący w uzasadnieniu skargi podniósł, że w myśl art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne, w trwały zarząd Marszałka Województwa [...] przeszły wody oraz grunty pokryte wodami, a więc przejście w trwały zarząd jest zatem ograniczone do ściśle wymienionych składników mienia Skarbu Państwa. Gdyby ustawodawca hołdował cywilistycznej konstrukcji nieruchomości i ich części składowych, nie dokonałby tego rozróżnienia, tak samo nie czyniłby w przepisach art. 14 ust. 1- 4 oraz art. 14a Prawa wodnego (wyrok NSA z 22 października 2010r., II OSK 1654/2009). W art. 11 ust. 1 Prawa wodnego wskazano podmioty wykonujące uprawnienia właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Państwa. Do tych podmiotów należy również gospodarowanie gruntami pokrytymi wodami powierzchniowymi. Stosownie zaś do art. 14 ust. 4 Prawa wodnego gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną stanowiącym własność Skarbu Państwa wykonują: właściwy miejscowo starosta, realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub odpowiednio organy oraz jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1, lub jednostki, którym to mienie zostało powierzone.
Wprawdzie jak wynika z ustaleń stanu faktycznego, w rozpoznanej sprawie Skarb Państwa jest właścicielem wód rzeki [...] oraz jazu w m. [...].
Jednakże ustalając podmiot zarządzający niniejszym jazem należy mieć na względzie wyjątek od zasady superficies solo cedit. Z przytoczonych przepisów wynika zatem, że mimo to, że Skarb Państwa jest właścicielem wody i gruntów pokrytych wodami rzeki [...], a także urządzenia wodnego, to trwały zarząd jako forma władania nieruchomościami Skarbu Państwa może należeć do różnych podmiotów. Wobec tego w fakcie przejścia w trwały zarząd Marszałka Województwa [...] wody oraz gruntów pokrytych wodami rzeki [...] nie można upatrywać przejścia w trwały zarząd również jazu w m. [...].
Jak wyżej wskazano podmioty gospodarujące innym mieniem związanym z gospodarką wodną niż grunty pokryte wodami zostały określone w art. 14 ust. 4 Prawa wodnego. Gospodarowanie tym mieniem nie zostało zastrzeżone wyłącznie do kompetencji skarżącego. Mieniem tym mogą gospodarować inne podmioty, w tym również jednostki, którym mienie Skarbu Państwa zostało powierzone. Wobec tego skarżący może w imieniu Marszałka Województwa [...] realizować zadania związane z utrzymaniem tylko tych urządzeń wodnych, które zostały przekazane do gospodarowania Marszałkowi Województwa. Ustawodawca w art. 75 Prawa wodnego wyraźnie stanowi, że do zadań Marszałka należy utrzymanie urządzeń melioracji wodnych podstawowych zdefiniowanych w art. 70 ust. 1 i art. 71 Prawa wodnego. Przedmiotowy jaz na rzece [...] jest zintegrowany z mostem i nie stanowi urządzenia melioracji wodnych podstawowych, ponadto nie figuruje w ewidencji urządzeń melioracji wodnych podstawowych, prowadzonej przez Marszałka Województwa [...] zgodnie z art. 70 ust. 3 Prawa wodnego.
Skoro utrzymanie przedmiotowego jazu nie należy do skarżącego, to nałożenie zaskarżonym postanowieniem obowiązku dostarczenie oceny stanu technicznego jazu na skarżącego, działającego w imieniu Marszałka Województwa, stanowi naruszenie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuj©.
Rzeczą Sądu, stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269), było poddanie zaskarżonej decyzji ocenie pod względem zgodności z przepisami prawa.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd podziela argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a opartą na stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 22 października 2010r.,wydanym w sprawie o sygnaturze akt II OSK 1654/09.
W świetle przepisów ustawy - Prawo wodne istnieje możliwość sytuacji, w której inny podmiot jest właścicielem wody, a inny właścicielem urządzeń wodnych.
Jak stanowi przepis art. 14 ust. 4 ww. ustawy gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, wykonują:
właściwy miejscowo starosta, realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub odpowiednio organy oraz jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1 lub jednostki, którym to mienie zostało powierzone.
Jaz jest elementem budownictwo wodnego, a to polega na wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych (art. 62 ust. 1 ustawy Prawa wodnego).
Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 64 ust. 1 ustawy Prawa wodnego).
Zobowiązanym do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach powierzchniowych jest właściciel tego urządzenia (art. 64 ust. 2 Prawa wodnego).
W tych okolicznościach, stosownie do wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w ww. wyroku, poszukiwanie podmiotu władającego mieniem Skarbu Państwa i jednocześnie zobowiązanego do utrzymania urządzenia wodnego musi wiązać się z analizą treści pozwolenia wodnoprawnego.
Jak wskazał organ II instancji, z decyzji Starosty [...] z dnia [...] marca 2012r., znak: [...] wynika, że z dniem [...] lipca 2005r., z mocy prawa przeszły w trwały zarząd Marszałka Województwa [...], stanowiące własność Skarbu Państwa wody oraz grunty pokryte wodami - powierzchniową wodą płynącą – rzeka [...], oznaczone w rejestrze ewidencji gruntów i budynków jako działki: o nr [...] o powierzchni 0,3920 ha i nr [...] o powierzchni 0.1526 ha. karta mapy I. obręb [...], gmina [...], dla których Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą [...]. Natomiast zgodnie z decyzją Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., znak: [...] udzielono Polskiemu Związkowi Wędkarskiemu - Zarządowi Okręgu [...] pozwolenia na pobór i piętrzenie wód rzeki [...] dla potrzeb zbiornika wodnego "[...]" w
m. [...], gm. [...], a pkt 5 tej decyzji stanowi, że pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń.
Należy podkreślić, że Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r. Nr 16. poz. 149) rzeka [...] została zaliczona do wód istotnych dla regulacji stosunków wodnych na potrzeby rolnictwa.
Zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy Prawo wodne gospodarowanie innym mieniem związanym z gospodarką wodną, stanowiącym własność Skarbu Państwa, wykonują:
właściwy miejscowo starosta, realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub odpowiednio organy oraz jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1, lub jednostki, którym to mienie zostało powierzone.
W świetle powyższych okoliczności, w ocenie Sądu, podmiotem zobowiązanym do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania przedmiotowego urządzenia wodnego - jazu jest Marszalek Województwa [...], którego obowiązki i zadania zgodnie z Uchwałą nr [...]/99 Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] grudnia 1999r., realizuje [...] Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...].
Należy podzielić także, wskazanie organu drugiej instancji co do tego, że przepis art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane wymieniając podmioty, na które mogą być nakładane obowiązki w nim przewidziane, pozwala organom na wybór adresata tego obowiązku. W sytuacji gdy obowiązek, może być nałożony na "właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego", organ może kierować się względami wynikającymi z oceny, który z tych podmiotów lepiej zapewni wykonanie obowiązku, lub wobec którego można skuteczniej wyegzekwować wykonanie nałożonego obowiązku.
W świetle ww. argumentacji nie zasługuje na uwzględnienie stanowisko skarżącego Zarządu.
Skarżący przyznał, że Skarb Państwa jest właścicielem nie tylko wód rzeki [...], a także również jazu w m. [...], stwierdził jednak, że trwały zarząd jako forma władania nieruchomościami Skarbu Państwa może należeć do różnych podmiotów. Skarżący nie wskazał podmiotu, który objął w trwały zarząd jaz, a tylko wskazał na taką możliwość co do zasady w świetle ustawy prawo wodne.
Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012r., poz. 270).