Uzasadnienie
Na rozprawie w dniu 29 maja 2012r. Z. G. - przedstawiciel stowarzyszenia zwykłego "[...]" z siedzibą w [...] złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie ze skargi K. i A. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru budowlanego z dnia [...] listopada 2011r, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, Stowarzyszenia "[...]". Jednocześnie złożył regulamin stowarzyszenia oraz informację, że stowarzyszenie zostało wpisane do ewidencji stowarzyszeń Starostwa [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwana dalej p.p.s.a.) udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przepis art. 25 § 4 p.p.s.a. przyznaje natomiast zdolność sądową organizacjom społecznym, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.
Wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a. zapewniająca szeroki dostęp do procesowej pozycji uczestnika postępowania, a tym samym możliwości korzystania na podstawie art. 12 p.p.s.a. - ze służących stronie uprawnień procesowych, urzeczywistnia konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego i prawa do sądu (post. NSA z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 730/05).
Istotą udziału organizacji społecznej jest zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. A zatem, sąd administracyjny badając zgłoszony w trybie art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o dopuszczenie jej do udziału w sprawie winien sprawdzić, czy spełnione są warunki formalno- prawne, tj. organizacja jest powołana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej uwzględnia charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej; czy udział tej organizacji odpowiada celowi sądownictwa administracyjnego tj. sprzyja realizacji "sądowej kontroli administracji" i wreszcie, czy organizacja realizuje cel publiczny do którego została powołana.
A co więcej sąd administracyjny, rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 p.p.s.a., realizuje cel publiczny, dla którego została powołana. Ten kierunek wykładni potwierdza także przywoływana rekomendacja Komitetu Ministrów Rady Europy (2004)20 w sprawie sądowej kontroli aktów administracyjnych, zachęcająca państwa do przyznawania prawa do wniesienia skargi do sądu także stowarzyszeniom lub innym osobom i ciałom - ale nie wszystkim, lecz tylko tym, które są uprawnione do "ochrony interesu zbiorowego" (por. postanowienie NSA z dnia 28 września 2009 r., II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010/2/23).
Pomijając ocenę pozostałych, wyżej wymienionych cech, w ocenie Sądu, udział organizacji nie odpowiada celowi sądownictwa administracyjnego. Dla Sądu oczywistym jest, że działalność polegająca na obejściu prawa, jest działalnością wbrew celom sądownictwa, także wbrew interesowi ogólnospołecznemu.
Zgodnie z przedłożonym regulaminem, celem stowarzyszenia jest uświadamianie obywatelom znaczenia ustaw i innych aktów prawnych w życiu codziennym (pkt 7). W punkcie 9. zapisano "reprezentowanie członków stowarzyszenia przed WSA i NSA".
Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenia, że działania stowarzyszenia nie mogą mieć znaczenia ani dla celów postępowania sądowego, ani dla interesu ogólnospołecznego, gdyż ich zakres wykazany w regulaminie obejmuje zakres działania pełnomocnika profesjonalisty - adwokata, czy radcy prawnego i do tego sprowadzałby się udział stowarzyszenia w sprawie. Wykonywanie tych zawodów wiąże się z uzyskaniem odpowiednich uprawnień, a udział tego typu pełnomocników podlega wyraźnie do nich adresowanym przepisom procedury. Dopuszczenie do udziału w sprawie, stowarzyszenia z tak zakreślonymi celami, de facto omijałoby rygory jakim poddani są profesjonalni pełnomocnicy procesowi. Takie obejście przepisów jest niedopuszczalne, co nie pozwala na nadanie działaniom stowarzyszenia cechy uprawniającej do dopuszczenia do udziału w sprawie.
Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).