Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 lutego 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Wydział VIII zamiejscowy w Radomiu odmówił B.Ś. przyznania prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 9 marca 2011r. B.Ś. ponownie nadesłała wypełniony formularz o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Wniosek ten Sąd potraktował jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 3 lutego 2011r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej jako p.p.s.a.) postanowienia niekończące postępowanie w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Wskazać należy, iż wyżej wymieniony przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, warszawa 2005, s. 382-383).
Zauważyć należy, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy może być złożony ponownie, jeżeli nastąpiła zmiana okoliczności zarówno faktycznych, jak i prawnych, która stanowiła podstawę orzeczenia o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 408/05 niepubl.).
Z treści ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, zawartego w formularzu nadesłanym w dniu 9 marca 2011r. wynika, iż sytuacja materialna skarżącej zmieniła się w stosunku do poprzedniego okresu, który był brany pod uwagę przy rozpatrywaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wprawdzie wysokość renty nie zmieniła się, jednak w poprzednim wniosku skarżąca wskazywała, iż małżonek C.Ś. pobiera wynagrodzenie za pracę w kwocie 4236,00 zł, w nadesłanym obecnie wniosku skarżąca wskazała, że wynagrodzenie za pracę męża wynosi 2977,00 zł. Wnioskodawczyni nie wskazała z czego wynika zmiana wynagrodzenia za pracę męża, przesłała jedynie wydruk miesięcznego raportu z zakładu pracy męża za okres od 1 do 30 listopada 2010r., z którego wynika, że wynagrodzenie wypłacane było w tamtym okresie w wysokości 4236,00 zł brutto. Nie nadesłała jednak żadnej informacji (wydruku), z której wynikałoby, że ta kwota uległa zmianie, ani w żaden sposób nie uzasadniła zmiany wysokości wynagrodzenia męża.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Orzecznictwo sądowe stoi na stanowisku, że strona powinna dołożyć wszelkich starań, aby zgromadzić środki konieczne do prowadzenia postępowania sądowego. Instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie tylko w wyjątkowych sytuacjach i nie może być nadużywana wtedy, gdy strona posiada jakiekolwiek środki finansowe lub dochody.
Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oznacza to, że wnioskujący musi udowodnić zaistnienie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, zaś niewypełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy skutkuje odmową przyznania prawa pomocy.
Strona wnosząc sprawę do Sądu winna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności, gdy jest to stały dochód miesięczny w postaci otrzymywanego wynagrodzenia za pracę.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca wraz z mężem utrzymują się miesięcznie z kwoty ok. 3594 zł. Skarżąca podaje, że dużą część wydatków pochłania leczenie, jednak nie podaje ile, nie podaje również wysokości miesięcznych opłat (za grunt, wodę, gaz, prąd, wyżywienie i in.).
Oceniając sytuację majątkową wnioskodawczyni uznano, że nie wykazała, że jej sytuacja materialna pogorszyła się na tyle, że nie będzie miała dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a więc też na tyle, aby kwalifikowała się do zmiany postanowienia Sądu z dnia 3 lutego 2011r.
W ocenie Sądu nie została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji postanowienia.