Uzasadnienie
Uzasadnienie.
Zaskarżonym postanowieniem z 13 października 2025 r., znak DOA-WPPI.612.196.2025.PA Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej: "GDOŚ"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), art. 60 ust. 1 i art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: "u.p.z.p."), po rozpatrzeniu zażalenia M. P. na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie (dalej: "RDOŚ") z 23 kwietnia 2025 r., znak: WSTC.612.323.2025.JD.2 - utrzymał w mocy to postanowienie.
Organ wyjaśnił, że pismem z 3 kwietnia 2025 r., Burmistrz Miasta R. zwrócił się do RDOŚ o uzgodnienie projektu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej, na działce nr ewid. [...], położanej w miejscowości R., obręb [...], miasto R. Pismem z 9 kwietnia 2025 r., RDOŚ zwrócił się do Burmistrza Miasta R. o uzupełnienie wniosku. Burmistrz Miasta R. przekazał uzupełnienie M. P. we wskazanym zakresie. Zgodnie z wyjaśnieniami strony, w grudniu 2024 r. dokonano wycinki samosiejek brzozy i robinii akacjowej. Wycinane drzewa nie wymagały zgody na wycinkę, ponieważ obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekraczał 50 cm.
Następnie teren zmulczowano i wiosną obsiano trawą. Strona wskazała że obecnie na działce znajduje się 16 sosen, 1 dąb i nie kolidują one z planowaną budową domu. Powierzchnia która ulegnie przekształceniu wynosi ok. 300 m2. Całkowita powierzchnia działki to 3470 m2, toteż powierzchnia biologicznie czynna będzie stanowić 90%. Do uzupełnienia załączono dokumentację fotograficzną, przedstawiającą miejsce wycinki.
Postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r., znak: WSTC.612.323.2025.JD.2, RDOŚ odmówił uzgodnienia projektu, wskazując w uzasadnieniu, że realizacja przedmiotowej inwestycji narusza zakaz określony w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 Uchwały Nr 123/24 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 19 listopada 2024 r. w sprawie Nadwkrzańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 11351). Zdaniem RDOŚ przedmiotowa inwestycja klasyfikuje się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zgodnie z § 3 ust 1 pkt 88 lit. c rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. 2019 r. poz. 1839, z późn. zm.). Organ I instancji wskazał, że projekt wiąże się z wylesieniem mającym na celu zmianę sposobu użytkowania terenu na obszarze objętym formą ochrony przyrody w postaci Nadwkrzańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (dalej: "OChK"I i stoi w sprzeczności z zakazem określonym w § 3 ust. 1 pkt 2 Uchwały, tj. "likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych (..)".
Na wyżej oznaczone postanowienie, strona wniosła zażalenie, a następnie 8 maja 2025 r., uzupełnienie ww. zażalenia.
GDOŚ wyjaśnił, że zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.z.p., decyzję o warunkach zabudowy wydaje z zastrzeżeniem ust. 3, wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 i uzyskaniu uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi. Stosownie do art. 53 ust. 4 pkt 8 w zw. z art 60 ust. 1 u.p.z.p., decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z regionalnym dyrektorem ochrony środowiska - w odniesieniu do innych niż parki narodowe i ich otuliny obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody. Przedmiotowa inwestycja planowana jest do realizacji na działce nr ewid. [...], położanej w R., położonej w granicach OChK. Inwestycja polegać ma na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej.
W sprawie istotne było zatem wyjaśnienie czy planowana inwestycja nie stoi w sprzeczności z regulacjami wynikającymi z utworzenia Nadwkrzańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu zawartymi w Uchwale wydanej na podstawie ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (dalej: "u.o.p"), w szczególności w kontekście obowiązujących na tym obszarze zakazów związanych z ochroną przyrody. Enumeratywny katalog zakazów obowiązujących na terenie ww. obszaru chronionego został wyartykułowany w § 3 ust. 1 Uchwały.
W niniejszej sprawie kluczowe było rozstrzygnięcie, czy zbiorowisko znajdujące się na przedmiotowej działce jest lasem, czy zadrzewieniami, a w przypadku zadrzewień czy są to zadrzewienia śródpolne, przydrożne lub nadwodne. Tym samym w zależności od dokonanej klasyfikacji realizacja planowanej inwestycji może spowodować naruszenie zakazu realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt Uchwały), bowiem zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 88 lit. c ww. rozporządzenia RM każde wylesienie mające na celu zmianę sposobu użytkowania terenu w granicach obszaru objętego ochroną należy do grupy przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, bądź naruszenia zakazu likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych (§ 3 ust. 1 pkt 2 Uchwały).
GDOŚ uznał, iż rozstrzygniecie przyjęte przez RDOŚ jest prawidłowe, gdyż inwestycja stoi w sprzeczności z zakazem obowiązującym na terenie OChK, określonym w § 3 ust. 1 pkt 1 Uchwały tj. realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (dalej: "u.o.o.ś.").
Jak wynika z przekazanej przez stronę dokumentacji fotograficznej, teren przedmiotowej inwestycji był porośnięty roślinnością leśną. Drzewostan występujący w granicach terenu inwestycji stanowił integralną część z kompleksem leśnym znajdującym się na północ, południe oraz wchód od przedmiotowej nieruchomości.
Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 88 lit. c ww. rozporządzenia RM, do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się zmianę lasu, innego gruntu o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokrytego roślinnością leśną - drzewami i krzewami oraz runem leśnym - lub nieużytku na użytek rolny lub wylesienie mające na celu zmianę sposobu użytkowania terenu na obszarach objętych formami ochrony przyrody. W rozpoznaniu niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma pierwszy człon § 3 ust. 1 pkt 88 lit. c ww. rozporządzenia RM. We wskazanym przepisie jest mowa również o innym gruncie o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokrytym roślinnością leśną (drzewami i krzewami oraz runem leśnym). Część działki przeznaczona pod inwestycję stanowiła wraz z obszarami sąsiadującymi, grunt pokryty roślinnością leśną o zwartej powierzchni przekraczającej 0,10 ha.
Zatem niezależnie od powierzchni terenu, z którego wycięto drzewa (tj. powierzchni terenu przedmiotowej inwestycji), ich wycinka wymagała przed jej realizacją uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach - co wynika wprost z literalnego brzmienia ww. przepisu.
Podstawą rozróżnienia między "lasem" - jako gruntem pokrytym roślinnością leśną, a "gruntami zadrzewionymi i zakrzewionymi" - jako również gruntem pokrytym roślinnością leśną - jest wyłącznie kryterium obszarowe. Dodatkowe kryteria dotyczą bowiem gruntów o obszarze co najmniej 0,10 ha przejściowo pozbawionych roślinności leśnej. Tym samym, za las w świetle art. 3 pkt 1 ustawy o lasach należy uznać także grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym, lub przejściowo jej pozbawionym, który nie spełnia żadnego dodatkowego kryterium z art. 3 pkt 1 tej ustawy tzn. nie jest przeznaczony do produkcji leśnej, nie stanowi rezerwatu przyrody, nie wchodzi w skład parku narodowego ani nie został wpisany do rejestru zabytków.
Dla uznania danej formacji za las nie jest wystarczające spełnienie kryterium powierzchniowego, kluczowe bowiem jest czy dany grunt pokryty jest roślinnością leśną - drzewami i krzewami oraz runem leśnym. Wobec braku definicji legalnej roślinności leśnej konieczne jest wykorzystanie definicji wykorzystywanej w naukach przyrodniczych, w związku z czym roślinnością leśną będą z pewnością zbiorowiska roślinne, w których podstawową strukturę zbiorowiska tworzą gatunki drzewiaste rosnące w zwarciu, czyli zespoły leśne (także te nietypowe, o słabo wykształconych warstwach), a także lasy gospodarcze.
Analiza zasobów Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii, usługi WMS, Bazy Danych Obiektów Topograficznych (BDOTIOk) dostępnej w serwisie geoportal.gov.pl wykazała, że omawiany teren oznaczony jest jako las liściasty. BDOTIOk to wektorowa baza danych zawierająca lokalizację przestrzenną obiektów topograficznych wraz z ich podstawową charakterystyką opisową. Treść i szczegółowość bazy BDOTIOk odpowiada w ogólności tradycyjnej mapie topograficznej w skali 1:10 000. Standard BDOTOk określa rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r., w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz bazy danych obiektów topograficznych a także standardowych opracowań kartograficznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1412, z późn. zm.).
Wobec powyższego, w ocenie GDOŚ wycinka drzew stała w sprzeczności z zakazem zawartym w § 3 ust. 1 pkt 1 Uchwały tj. realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów u.o.o.ś. Usunięcie drzew z terenu przedmiotowej działki, stanowiło przygotowanie terenu do realizacji inwestycji. Organ zobowiązany był odmówić uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy w sytuacji, w której naruszenie zakazu, umożliwiłoby realizację inwestycji, która nie mogłaby być zrealizowana, gdyby przedmiot ochrony istniał w pierwotnym kształcie. Dlatego też, przedłożony do uzgodnienia projekt decyzji o warunkach zabudowy nie mógł zasługiwać na uzgodnienie albowiem uzgodnienie warunków zabudowy w przypadku zniszczenia przedmiotu ochrony stanowiłoby legalizację działań naruszających ww. zakaz.
W niniejszej sprawie nie ma zastosowania odstępstwo wskazane w § 3 ust. 2 Uchwały, ponieważ planowana inwestycja nie stanowi przedsięwzięcia służącego obsłudze ruchu komunikacyjnego, turystyce lub przedsięwzięcia bezpośrednio związanego z rolnictwem i przemysłem spożywczym.
Dla przedmiotowej inwestycji nie przeprowadzono oceny oddziaływania na środowisko, która wykazałaby brak negatywnego wpływu na ochronę przyrody i ochronę krajobrazu obszaru chronionego krajobrazu..
W niniejszej sprawie nie zachodzą również odstępstwa wskazane w art. 24 ust. 2 u.o.p., ponieważ planowana do realizacji inwestycja nie dotyczy wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i bezpieczeństwa państwa, prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem powszechnym, realizacji inwestycji celu publicznego, a także wykonywania zadań wynikających z planu ochrony, zadań ochronnych lub planu zadań ochronnych.
Planowana inwestycja, z uwagi na swój charakter i ustalony stan faktyczny, nie narusza pozostałych zakazów obowiązujących na terenie OChK, określonych w § 3 ust. 1 pkt 2-7 Uchwały. Organ nie podzielił stanowiska organu I instancji, że projekt stoi w sprzeczności z zakazem określonym w § 3 ust. 1 pkt 2 Uchwały, tj. "likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, (...)". Grunt stanowiący zwarty kompleks leśny, nie może stanowić zadrzewienia o czym stanowi kryterium powierzchniowe.
Strona w uzupełnieniu do zażalenia stwierdziła, że usunięte samosiejki nie wymagały zezwolenia ani zgłoszenia, ponieważ ich obwód mierzony 5 cm powyżej gruntu nie przekraczał 50 cm (art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p.). Zgodnie jednak z art. 83f ust. 1 pkt 3 u.o.p., obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew nie dotyczy tych, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza wskazanych w przepisie wartości. Powyższe dotyczy zamierzenia usunięcia zadrzewień, również poza granicami obszarów chronionych. Zwolnienie z uzyskania zezwolenia określonego w art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p., nie zwalniało skarżącej z obowiązku przestrzegania zakazów i pozostałych przepisów tworzących specyficzny reżim prawny obowiązujący na terenie OChK. Wylesienie mające na celu zmianę sposobu użytkowania terenu, zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 88 lit. c ww. rozporządzenia RM, stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Mając na uwadze powyższe, zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.o.ś., dla wskazanego wylesienia konieczne było uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, której wydanie oparte byłoby o przeprowadzoną procedurę oceny oddziaływania na środowisko, a obowiązek jej przeprowadzenia powinien stwierdzić organ prowadzący na podstawie art. 63 ust. 1 u.o.o.ś.
Pismem z 19 maja 2025 r. strona odniosła się do treści pisma RDOŚ (z dnia 8 maja 2025 r., znak: WSTC.612.323.2025.JD.3), przekazującego zażalenie, wskazując że organ I instancji poświadczył nieprawdę stwierdzając, że zażalenie nie zostało wniesione w terminie. W przedmiotowej sprawie jednak termin wniesienia zażalenia rozpoczął bieg, zgodnie z art. 57 § 1 k.p.a., 29 kwietnia 2025 r., czyli następującym po dniu, w którym doręczone zostało postanowienie. W związku z powyższym ostatnim dniem do wniesienia zażalenia był 5 maja 2025 r. Na postanowienie RDOŚ zażalenie za pośrednictwem Poczty Polskiej złożyła strona. Z daty stempla pocztowego widniejącej na kopercie, w której zostało nadane zażalenie wynika, że zostało ono złożone w placówce pocztowej 5 maja 2025 r., tj. w terminie przysługującym do jego wniesienia. Omyłkowe wskazanie przez organ I instancji, że Strona przekroczyła termin do wniesienia zażalenia, nie stanowi czynu zabronionego, wskazanego w art. 271 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks. Pismo RDOŚ z 8 maja 2025 r., którym przekazano zażalenie, nie wywołuje żadnego skutku prawnego.
Pozostałe zarzuty podniesione przez Stronę w zażaleniu pozostają, zdanie GDOŚ, bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie.
Z tym postanowieniem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc pismem swego pełnomocnika skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości i wnosząc "o uchylenie zaskarżonego postanowienia GDOŚ (...), względnie o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji(...) - z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy".
Pełnomocnik skarżącej zarzucił postanowieniu naruszenie:
"a) Art. 53 ust. 5, art. 61 ust. 1 punkt 5 ustawy z dnia z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj.. Dz.U. z 2024 r., poz. 1130 - dalej "u.p.z.p.) w związku z art. 23 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1478 - dalej "ustawa o ochronie przyrody") w związku z art. 3 punkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach (tj. Dz.U. z 2025 r., poz. 567 - dalej "ustawa o lasach") związku z § 3 ust. 1 pkt 88 litera c Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U., poz. 1839 - dalej "Rozporządzenie R.M.") w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 Uchwały nr 123/2024 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 19 listopada 2024 roku w sprawie Nadwkrzańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Województwa Mazowieckiego z 2024 r., poz. 113 51 - dalej "Uchwała Sejmiku") poprzez utrzymanie w mocy postanowienia RDOŚ odmawiającego uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla Inwestycji na skutek błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego poprzez uznanie, że działka objęta Inwestycją, to jest działka ewidencyjna nr [...], położona w miejscowości R., obręb [...], miasto R. (dalej: "Nieruchomość") ma przeznaczenie: las, a tym samym planowane przedsięwzięcie ma naruszać § 3 ust 1 pkt 1 Uchwały Sejmiku w związku z art. § 3 ust. 1 pkt 88 litera c Rozporządzenia R.M., podczas gdy Nieruchomość ma przeznaczenie: łąka trwała V klasy, a tym samym w sprawie nie sposób mówić o naruszeniu powyżej wskazanych przepisów.
b) naruszenie art. 71 ust. 2 punkt 2 w związku z art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1112 - dalej "ustawa środowiskowa") w związku z § 3 ust. 1 pkt 88 litera c Rozporządzenia R.M. poprzez błędne uznanie, że wycinka drzew na Nieruchomości stanowiła "wylesienie" w rozumieniu tego ostatniego przepisu, a w związku z tym wymagała uprzedniego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego przedsięwzięcia, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki materialnoprawne z § 3 ust. 1 pkt 88 litera c (Nieruchomość nie stanowi lasu ani innego gruntu leśny pokrytego roślinnością leśną - drzewami i krzewami oraz runem leśnym).
c) art. 7, 8 § 1, 77 § k.p.a. oraz art. 124 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że Nieruchomość ma mieć przeznaczenie - las, choć zgodnie z ewidencją gruntów stanowi ona działkę o przeznaczeniu łąki trwałe V klasy; nie dokonano oględzin Nieruchomości, RDOS i GDOS oparli się na zdjęciach przedłożonych przez Skarżącą, z których wynika jedynie usunięcie drzew (nie można na ich podstawie ustalić, że była lub jest porośnięta roślinnością leśną: krzewami oraz runem leśnym); przyjęcie niezgodnie z rzeczywistością, że "drzewostan występujący w granicach terenu inwestycji stanowi integralną część z kompleksem leśnym znajdującym się na północ, południe oraz wschód od przedmiotowej nieruchomości" (s. 4 uzasadnienia postanowienia GDOS), podczas, gdy Nieruchomość sąsiaduj e (przez drogę) tylko z jedną działką nr [...] oznaczoną w ewidencji, jako las, a pozostałe sąsiadujące: [...], [...], [...], [...] to działki orne lub łąki, działka [...] z kolei jest oznaczona jako Bz - tereny rekreacyjno-wypoczynkowe; pominięcie, że w Bazie Danych Obiektów Topograficznych (BDOTlOk) jest wprost wskazane, że "Informacje prezentowane w Serwisie, inne niż materiały państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego mają charakter wyłącznie poglądowy i w żadnym razie nie mogą być traktowane jako dokumenty o charakterze oficjalnym. Nie mogą też być podstawą jakichkolwiek czynności administracyjnych czy urzędowych.", a zgodnie z materiałami zasobu geodezyjnego i kartograficznego uwzględnionymi w Bazie Danych Obiektów Topograficznych (BDOTlOk) Nieruchomość jest oznaczona, jako ŁV".
Ponadto zarzucił pełnomocnik, "z najdalej posuniętej ostrożności postanowieniu RDOŚ dodatkowo zarzucam naruszenie § 3 ust 1 pkt 2 Uchwały Sejmiku poprzez przyjęcie, że na Nieruchomości doszło do usuwania zadrzewień śródpolnych, choć usunięte drzewa nie miały takiego charakteru", wnosząc o dopuszczenie dowodu z wypisu z ewidencji gruntów i budynków na fakt tego, że nieruchomość ma zgodnie nią przeznaczenie łąki trwałe, klasa V". Pełnomocnik wniósł też o zasądzenie kosztów postepowania.
Zdaniem pełnomocnika, wadliwie ustalił organ, że wbrew § 3 ust. 1 pkt 1 Uchwały Sejmiku nieruchomość ma przeznaczenie las. To ustalenie jest sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym i stanem faktycznym.
Jak słusznie wskazał w wyroku z 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1006/19 Naczelny Sąd Administracyjny "dla ustalenia, że grunt jest lasem w znaczeniu prawa administracyjnego, konieczne jest spełnienie nie tylko kryterium przyrodniczego (pokrycie roślinnością leśną) i kryterium przestrzennego (zwarta powierzchnia co najmniej 0,10 ha), lecz także kryterium przeznaczenia (do produkcji leśnej; art. 3 pkt 1 lit. a), bądź jednej z pozostałych przesłanek - z lit. b (grunt stanowiący rezerwat przyrody lub wchodzący w skład parku narodowego) lub lit. c (grunt wpisany do rejestru zabytków). Z punktu widzenia rozumienia pojęcia lasu istotne jest czy spełnia on wszystkie kryteria określone w art. 3 pkt 1 lit. a-c ustawy o lasach. Kryteria podstawowe: przyrodnicze, przestrzenne i przeznaczenia, muszą być spełnione łącznie, by można było mówić o lesie w znaczeniu art. 3 pkt 1 ustawy". Decydujące dla określenia, czy dany grunt ma charakter leśny, jest nie tylko ustalenie, czy ma on odpowiednią powierzchnię (kryterium przestrzenne) oraz czy jest (był) pokryty roślinnością leśną (kryterium przyrodnicze), ale także, czy jest on przeznaczony do prowadzenia produkcji leśnej (kryterium przeznaczenia).
W sprawie nie jest spełnione ani kryterium przyrodnicze, ani kryterium przeznaczenia. Nieruchomość nie była i nie jest pokryta roślinnością leśną - drzewami i krzewami oraz runem leśnym. W sprawie zostało ustalone, że na nieruchomości znajdowały się drzewa (samosiejki). Nie stwierdzono zaś krzewów, ani runa leśnego. Takiego ustalenia brak jest zarówno w postanowieniu RDOŚ i GDOŚ. Brak jest jakichkolwiek ustaleń, że nieruchomość ma przeznaczenie do prowadzeni a produkcji leśnej.
Na podstawie prawa geodezyjnego i kartograficznego wydawane są akty dotyczące ewidencji gruntów i budynków. W obowiązującym stanie prawnym takim aktem jest rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2024 r. poz. 219). Zgodnie z jego § 8 użytki gruntowe wykazywane w ewidencji dzielą się na:
- 1) grunty rolne,
- 2) grunty leśne oraz zadrzewione i zakrzewione,
- 3) grunty zabudowane i zurbanizowane,
- 4) grunty pod wodami,
- 5) tereny różne.
Stosownie do § 9 ust. 1 tego rozporządzenia:
Grunty rolne, o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 1, dzielą się na:
- 1) użytki rolne, do których zalicza się:
- a) grunty orne, oznaczone symbolem R,
- b) łąki trwałe, oznaczone symbolem Ł,
- c) pastwiska trwałe, oznaczone symbolem Ps,
- d) sady, oznaczone symbolem S,
- e) grunty rolne zabudowane, oznaczone symbolem Br,
- f) grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, oznaczone symbolem Lzr,
- g) grunty pod stawami, oznaczone symbolem Wsr,
- h) grunty pod rowami, oznaczone symbolem W;
- 2) nieużytki, oznaczone symbolem N. Jak wynika z ewidencji gruntów nieruchomość jest oznaczona, jako łąki trwałe, a więc jest rodzajem gruntów ornych. Do tego faktu organy w ogóle się nie ustosunkowały.
Jeśli dany grunt ma być przeznaczony do produkcji leśnej, to oczywiste jest, że ktoś musiał ów grunt do takiej produkcji przeznaczyć. Rozwiązania należy szukać w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. " generalnym wynikającym z art. 4 u.p.z.p. jest, że ustalenie przeznaczenia terenu oraz określenie sposobów zagospodarowania następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i dopiero jeżeli takiego planu nie ma - w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Dlatego grunt może być przeznaczony do produkcji leśnej co do zasady tylko miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a jeżeli dany teren nie jest takim planem objęty - decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Dopiero potem jest miejsce na plan urządzenia lasu (lub uproszczony plan urządzenia lasu) lub decyzję wyznaczającą zadania z zakresu gospodarki leśnej i na samym końcu na zmianę w ewidencji gruntów. Nie sposób mówić o przeznaczeniu nieruchomości do produkcji leśnej.
Zgodnie z art. 83 f ust. 1 pkt 3 u.o.p. usuwanie drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza:
- a) 80 cm - w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego oraz klonu srebrzystego,
- b) 65 cm - w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej oraz platanu klonolistnego,
- c) 50 cm - w przypadku pozostałych gatunków drzew nie wymaga nie uzyskania zezwolenia ani dokonania zgłoszenia.
W niniejszej sprawie ani RDOŚ ani GDOŚ nie kwestionują, że usunięte drzewa mieszczą się w tym zwolnieniu przedmiotowym. Usunięcie drzew było więc legalne.
Jednocześnie nie było wymagane uzyskanie uprzedniej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ze względu na to, że nie mogła to być zmiana sposobu użytkowania terenu ("wylesienie"), o której mowa w § 3 ust. 1 punt 88 litera c rozporządzenia Rady Ministrów. Skoro nieruchomość nie może być uznawana za las, a także nie może być uznawana za inny grunt leśny pokryty roślinnością leśną - drzewami i krzewami oraz runem leśnym nie było wymogu uprzedniego uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego rodzaju przedsięwzięcia.
W ewidencji gruntów i budynków nieruchomość jest oznaczona jako łąki trwałe, V klasy. Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych. Dopóki zatem w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez starostę zawarte będą określone dane dotyczące przedmiotowej działki to ich kwestionowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest dopuszczalne.
W postępowaniu administracyjnym to organ administracji publicznej jest obowiązany do zebrania całego materiału dowodowego. Obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Przepisy k.p.a. nie nakładają na strony obowiązku wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Na organie ciąży obowiązek zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem prawnym i faktycznym. Jeżeli strona przedstawia dowody na poparcie swoich twierdzeń, wówczas organ administracji publicznej zobowiązany jest do ich zbadania w kontekście wszechstronnej oceny całości materiału dowodowego.
Organy powinny odnieść się do twierdzeń skarżącej, że nieruchomość ma przeznaczenie łąki trwałe V klasy, co miało znaczenie z punktu widzenia oceny tego, czy w sprawie znajduje zastosowanie § 3 ust 1 pkt 1 Uchwały Sejmiku w związku z art. § 3 ust. 1 pkt 88 litera c rozporządzenia R.M.
GDOŚ przy ustaleniach odwołał się do Bazy Danych Obiektów Topograficznych (BDOTOk). W Bazie tej jest wprost wskazane, że "Informacje prezentowane w Serwisie, inne niż materiały państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego mają charakter wyłącznie poglądowy i w żadnym razie nie mogą być traktowane jako dokumenty o charakterze oficjalnym. Nie mogą też być podstawą jakichkolwiek czynności administracyjnych czy urzędowych".
Materiały państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego to w szczególności dane zgromadzone w ewidencji gruntów i budynków. Takie również składają się na dane zawarte w Bazie, a z tych wynika, że nieruchomość ma przeznaczenie łąki klasy V (ŁV).
Całkowicie jest niezrozumiałe i naruszające art, 7, 8 § 1, 77 § k.p.a. pominięcie przez organy ewidencji gruntów (z których dane są opublikowane również w Bazy Danych Obiektów Topograficznych (BDOTlOk) przy ocenie przeznaczenia nieruchomości i dokonanie oceny na podstawie "innych danych", które "mają charakter wyłącznie poglądowy i w żadnym razie nie mogą być traktowane jako dokumenty o charakterze oficjalnym i nie mogą też być podstawą jakichkolwiek czynności administracyjnych czy urzędowych". W sprawie nie doszło również do oględzin przedmiotowej nieruchomości.
Za niezgodne z rzeczywistością należy uznawać stwierdzenie GDOŚ, że "drzewostan występujący w granicach terenu inwestycji stanowi integralną część z kompleksem leśnym znajdującym się na północ, południe oraz wschód od przedmiotowej nieruchomości". Nieruchomość sąsiaduje bowiem (przez drogę) tylko z jedną działką nr [...] oznaczoną w ewidencji, jako las, a pozostałe sąsiadujące: [...], [...], [...],[...] to działki o orne lub łąki, działka [...] jest oznaczana, jako Bz -tereny rekreacyjno- wypoczynkowe co widać chociażby ma mapie stanowiącej załącznik do projektu decyzji o warunkach zabudowy.
GDOŚ naruszył więc 7, 8 § 1, 77 § k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Z powyżej wskazanych powodów należy również za nieuprawnione uznać stanowisko RDOŚ, że nieruchomość mogła być porośnięta roślinnością leśną - drzewami, krzewami oraz runem leśnym. Takie ustalenie nie wynika z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Ze zdjęć przedłożonych przez Skarżącą wynika jedynie usunięcie tzw. samosiejek. Potwierdza to sam RDOŚ na stronie 2 swojego postanowienia: "(...) załączył dokumentację fotograficzną działki inwestycyjnej, na której widoczne są pozostałości po ściętych drzewach, zauważalne są również ścięte pnie Brzozowe, a same teren został wyrównany. Drzewostan rósł dość zwarciem najprawdopodobniej pochodził z samosiewu (...)". Brak jest jakichkolwiek ustaleń w zakresie występowania krzewów i runa leśnego.
W związku z tym w sprawie nie znajduje zastosowania § 3 ust. 1 pkt 88 litera c rozporządzenia odnoszący się do innego gruntu o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokrytego roślinnością leśną - drzewami i krzewami oraz runem leśnym.
Nieruchomość nie była i nie jest pokryta zadrzewieniami śródpolnymi. GDOŚ wskazuje, że planowana Inwestycja nie narusza § 3 ust. 1 pkt 2-7 Uchwały Sejmiku. Z tym stanowiskiem należy się zgodzić. Ma to znaczenie z tego powodu, że RDOŚ zarzucił rzekome nielegalne usuwanie zadrzewień śródpolnych. Brak jest ustawowej definicji zadrzewień śródpolnych. Przyrodnicy najczęściej korzystają z definicji prof. H. "Zadrzewienia śródpolne to pojedyncze drzewa lub krzewy oraz ich skupiska, niebędące lasem w rozumieniu Ustawy o lasach, wraz z zajmowanym terenem oraz pozostałymi składnikami szaty roślinnej, które znajdują się wśród pól utrzymywanych pod produkcję rolną lub inne działania związane z gospodarką rolną (np. pastwiska, ugory itp.), pełniące funkcje przyrodnicze, krajobrazowe, kulturowe".
Ta definicja jest przywołana w podręczniku dla pracowników dyrekcji ochrony środowiska pt. "Zadrzewienia w parkach krajobrazowych i obszarach chronionego krajobrazu" wydanego przez Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego (Kraków 2020 r.).
Skarżąca z ostrożności zdecydowała się nie wycinać żadnej rośliny, która mogłaby być uznana za zadrzewienie śródpolne. Takimi są zespoły roślin na granicach z sąsiednimi polami uprawnymi, a te na granicy nieruchomości (i położone na jej terenie) z działką nr ewid. [...] zostały zachowane.
Całkowicie niezrozumiałe, bo w żaden sposób nieuzasadnione, jest przyjęte przez RDOŚ twierdzenie, że doszło do wycinki zadrzewień śródpolnych. RDOŚ nie dokonał żadnych ustaleń na miejscu (wizji), a oparł się na zdjęciach Skarżącej wykonanych w innym celu i zupełnie nieprzydatnych do takich ustaleń (niezależnie od tego, że taka wycinka zadrzewień śródpolnych nie miała miejsca).
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga nie była zasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że zasadą konstytucyjną jest, że organa władzy publicznej zobowiązane są do ochrony walorów przyrodniczych Polski (art. 5 Konstytucji RP). Tym niemniej, jeśli owa ochrona dotyka prawa własności nieruchomości w rozumieniu art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 1071, dalej: "k.c.") to organa powinny uwzględniać fakt prawny, że zgodnie z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska chroni również własność, a ta może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP).
Jednym z przejawów własności, ujmowanych w triadzie uprawnień właścicielskich ww. art. 140 k.c., jest korzystanie z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa, a więc również w sposób, określany w art. 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 418), jako zasada wolności budowlanej. Własność nie jest prawem absolutnym i może podlegać ustawowym ograniczeniom. Zarówno art. 140 k.c., jak i art. 4 Prawa budowlanego wyraźnie stanowią, że wykonywanie prawa własności musi mieścić się w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego.
Trybunał Konstytucyjny stwierdził jednak, że "prawo własności traktowane jest w naszym systemie prawnym jako prawo podmiotowe o najszerszej treści i w porównaniu z innymi prawami jako prawo najsilniejsze w stosunku do rzeczy. Zarazem nie jest ono prawem absolutnym (ius infinitum), a więc prawem niczym nieograniczonym. Przeciwnie, do istoty tego prawa należy z jednej strony swoboda korzystania z rzeczy własnej, z drugiej zaś, pewne ograniczenia tej swobody stanowiące swoistą granicę istoty prawa własności, a w konsekwencji także granicę ochrony tego prawa. Pojmowanie bowiem prawa własności, jako prawa absolutnego do rzeczy, prowadziłoby (...) do naruszenia interesów innych podmiotów" (zob. wyrok TK z 20 kwietnia 1993 r. sygn. P 6/92, OTK 1993, Nr 1, poz. 8).
W piśmiennictwie zaś wskazuje się, że do najbardziej charakterystycznych skutków utworzenia obszaru specjalnej ochrony przyrody należą właśnie ograniczenia prawa własności i praw rzeczowych, ciężary publiczne, a także ustanowienie różnego rodzaju norm administracyjno-policyjnych (por. W. Radecki, Ustawa o ochronie przyrody, Komentarz, wyd. Difin, Warszawa 2006, str. 64-65).
Ustawodawca, przewidując możliwość kolizji interesu ogólnospołecznego (ochrona przyrody) z interesem jednostkowym (ochrona własności) i w nawiązaniu do ww. zasad wykonywania prawa przez obywateli przewidział określone w ustawie środki, pozwalające na ważenie obu tych interesów. W sprawach dotyczących prawa zabudowy na terenie nieobjęty, miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nakazał przed zmianę przeznaczenia lub wykorzystywania terenu uzyskanie decyzji o warunkach zabudowy (art. 59 ust. 1 u.p.z.p. Jeżeli ustalenie warunków zabudowy dla określonego zamierzenia budowlanego mogłoby kolidować z ochroną przyrody ustawodawca wprowadził wymóg uzgodnienia projektu decyzji z organem wyspecjalizowanym - regionalnym dyrektorem ochrony środowiska w odniesieniu do obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów o ochronie przyrody, innych niż położonych w granicach parku i jego otuliny (art. 53 ust. 4 pkt 8 u.p.z.p.). Uzgodnienia takiego dokonuje się w trybie art. 106 k.p.a. (art. 53 ust. 5 cyt. ustawy).
Zgodnie z art. 106 § 5 k.p.a. uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy następuje w drodze postanowienia, a tym samym do postępowania uzgodnieniowego stosuje się zasady postępowania, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego – w tym wynikające z art. 7, 77 § 1, 8 § 1 i 2, 80 i 107 § 3 k.p.a. Tym samym, obowiązkiem organu uzgodnieniowego jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Konstytucyjnie zapewniona ochrona przyrody konkretyzowana jest w ustawach i rozporządzeniach, a także w innych źródłach prawa, jakimi są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Takim prawem miejscowym jest w tej sprawie uchwała Nr 123/24 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z 19 listopada 2024 r. w sprawie Nadwkrzańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Maz. poz. 11351), wprowadzająca m.in. zakaz realizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 1) i zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych (§ 3 ust. 1 pkt 2). Takim aktem jest także rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zgodnie z którym wylesienie mające na celu zmianę sposobu użytkowania terenu na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 u.o.p., lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, należy do grupy przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 88 lit. c rozporządzenia).
W niniejszej sprawie zarówno RDOŚ, jak i GDOŚ uznały, że przedstawiony mu do uzgodnienia projekt decyzji o warunkach zabudowy dotyczy wskazanego w ww. przepisie przedsięwzięcia polegającego na wylesieniu mającym na celu zmianę sposobu użytkowania na obszarze objętym formą ochrony przyrody, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 u.o.p., i stanowisko to Sąd uznaje za prawidłowe. W judykaturze przyjmuje się, że ww. § 3 ust. 1 pkt 88 lit. c rozporządzenia odnosi się bowiem nie tylko do lasu w znaczeniu przyjętym w art. 3 pkt 1 ustawy o lasach, ale z uwagi na funkcję regulacji, którego jest częścią, również do innych gruntów o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha pokrytych roślinnością leśną - drzewami i krzewami oraz runem leśnym, co znosi w tym przypadku wymóg wykazania, że wskazany grunt jest przeznaczony do prowadzenia produkcji leśnej (kryterium przeznaczenia) - zob. m.in. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 370/22, z 30 maja 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 537/23, CBOSA.
Stosownie do art. 5 pkt 27 u.o.p. zadrzewieniami są pojedyncze drzewa albo skupiska niebędące lasem w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach, lub plantacją, wraz z terenem, na którym występują i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu.
Szczegółowe zasady ochrony obszaru chronionego krajobrazu określają przepisy ustawy o ochronie przyrody. Zgodnie z art. 23 ust. 1 i 2 u.o.p. obszar chronionego krajobrazu obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. Wyznaczenie takiego obszaru następuje w drodze uchwały sejmiku województwa, która określa jego nazwę, położenie, obszar, sprawującego nadzór, ustalenia dotyczące czynnej ochrony ekosystemów oraz zakazy właściwe dla danego obszaru chronionego krajobrazu lub jego części, wybrane spośród zakazów wymienionych w art. 24 ust. 1, wynikające z potrzeb jego ochrony.
W art. 61 ust. 1 pkt 1 - 5 u.p.z.p. zostały określone warunki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest wydanie pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy. Jednym z nich (art. 61 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy) jest, aby decyzja była zgodna z przepisami odrębnymi. Do przepisów odrębnych należy niewątpliwie ustawa o ochronie przyrody i wydane na jej podstawie akty prawne, w tym również akty prawa miejscowego.
Wbrew więc twierdzeniom skarżącej, planowana inwestycja nie została błędnie zaliczona przez organa obu instancji do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a w konsekwencji nie została wadliwie uznana za stojącą w sprzeczności z zakazem, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 i 2 Nr 123/24 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z 19 listopada 2024 r. w sprawie Nadwkrzańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Trafnie też – w ocenie tut. Sądu – GDOŚ przywołuje w tym kontekście ww. § 3 ust. 1 pkt 88 lit. c rozporządzenia. Organ nie mógł bowiem pominąć tego, że ww. przepis odnosi się nie tylko do lasu w znaczeniu przyjętym w art. 3 pkt 1 ustawy o lasach.
Wyjaśnić też należy, że aczkolwiek termin "wylesienie" nie posiada legalnej definicji, to należy przez to rozumieć proces zmniejszenia udziału terenów zadrzewionych – także i tych, ujętych w ewidencji gruntów, jako grunty orne - w ogólnej powierzchni danego obszaru. Tym samym, dla uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy kluczowe znaczenie ma rzeczywisty stan przyrody na działce, a nie tylko jej klasyfikacja w ewidencji gruntów (podobnie wyrok NSA z 14 kwietnia 2026 r., sygn. akt II OSK 1215/25, CBOSA).
Inwestycja wymagająca dla zabudowy terenu pokrytego roślinnością leśną, zadrzewieniami lub choćby runem leśnym w obszarze chronionego krajobrazu stanowić więc będzie przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko. Pamiętać należy o tym, że chroniona prawem przyroda jest elementem składowym środowiska, w którym żyjemy. Na gruncie polskiego prawa, na "środowisko" składa się nie tylko fauna i flora, ale także przyroda nieożywiona tworząca krajobraz danego obszaru. Dlatego też – w ocenie tut. Sądu – przy ocenie tego, czy dana inwestycja może mieć wpływ na środowisko zastosowanie ma również tzw. zasada przezorności wyrażona w art. ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t. jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 647 6, dalej: "p.o.ś."), mająca swoje źródło w prawie Unii Europejskiej. Treść zasady przezorności określają dwa pojęcia: ryzyko i niepewność, które dotyczą mogącego wystąpić znaczącego oddziaływania na środowisko, które nie jest jeszcze w pełni rozpoznane.
Zasada przezorności powinna być stosowana przy kwalifikacji przedsięwzięć, których realizacja oparta jest na parametrach niepewnych pod względem ich wystąpienia (por. wyrok NSA z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 559/18, CBOSA). Taka przezorność obowiązuje co do zasady na gruncie rozstrzygania spraw o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Według tej zasady, priorytetem w sprawach związanych z inwestycjami, które ze swej istoty nie są obojętne dla środowiska, ma być niedopuszczenie do pogorszenia jego stanu. Tym samym, zasada przezorności nakazuje podejmowanie wszelkich środków ostrożności - łącznie z rezygnacją z inwestycji - w razie niemożności przewidzenia wszystkich jej negatywnych skutków dla środowiska. Istotą zasady przezorności jest przyjęcie, iż w sytuacji, kiedy nie można wiarygodnie uzasadnić, że oddziaływanie jest nieznaczące, może być ono znaczące, a racjonalne wątpliwości co do ryzyka wystąpienia oddziaływania są przesłanką na rzecz dokonania oceny i zawsze interpretuje się je na korzyść środowiska, a nie na korzyść inwestycji (por. wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2002/15, CBOSA).
Zdaniem skarżącej, skoro przedmiotowy grunt ujęty jest w katastrze, jako rolny, to nie może być mowy o wylesieniu. Taki pogląd jest jednak błędny. Po pierwsze dlatego, że kataster odzwierciedla stan ewidencyjny, który nie zawsze jest tożsamy ze stanem rzeczywistym. Po drugie zaś dlatego, że obszar, na którym położona jest nieruchomość skarżącej, objęty jest szczególną formą ochrony przyrody, obowiązującą w Nadwkrzańskim Obszarze Chronionego Krajobrazu.
Dlatego też niezasadne były zarzuty podniesione w pkt 1a skargi. Odnosząc się natomiast do zarzutów pozostałych, stwierdzić należy, co następuje.
Zgodnie z art. 71 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wymagane jest uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanych przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Jak już była o tym mowa, wycinka drzew na nieruchomości skarżącej stanowiła takie przedsięwzięcie. Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 tej ustawy albo jeżeli o jej przeprowadzenie wystąpi podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia lokalizowanego na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.p. Nie ulega zaś wątpliwości, że Nadwkrzański Obszar Chronionego Krajobrazu to właśnie obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.p.
Organ nie naruszył art. 7, 8 § 1, 77 § k.p.a. oraz art. 124 § 2 k.p.a., gdyż wbrew twierdzeniom skarżącej nie przyjął, "że Nieruchomość ma mieć przeznaczenie - las, choć zgodnie z ewidencją gruntów stanowi ona działkę o przeznaczeniu łąki trwałe V klasy". Analiza uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wyraźnie wskazuje na to, że GDOŚ znał i opisał przeznaczenie katastralne gruntu. Wskazał jednak trafnie, że grunt ten porośnięty był zadrzewieniami, usuniętymi przez skarżącą.
Wyjaśnić też należy, że przedmiotem skargi i kontroli sądowej jest postanowienie GDOŚ, stąd też nawet poczyniony z "najdalej posuniętej ostrożności" zarzut wobec postanowienia RDOŚ ("naruszenie § 3 ust 1 pkt 2 Uchwały Sejmiku poprzez przyjęcie, że na Nieruchomości doszło do usuwania zadrzewień śródpolnych, choć usunięte drzewa nie miały takiego charakteru") nie może przynieść oczekiwanego skutku procesowego.
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.