Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] (nr [...]) Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, dalej Krajowy Rzecznik, utrzymał w mocy zaskarżoną przez M. i J. P. decyzję Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] (nr [...]), umarzającą postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej B. S., stwierdzając w uzasadnieniu, że postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło zarzutów stawianych przez M. i J. P., co do nieprawidłowego sprawowania przez B. S. obowiązków kierownika budowy.
Krajowy Rzecznik wskazał, że na podstawie oględzin przeprowadzonych na działce o nr ew. [...] oraz przedłożonej przez E. M. ekspertyzy technicznej, stwierdzono realizację budowy obiektu zgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę i zatwierdzonym projektem budowlanym.
Skargę na decyzję Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej złożyli M. i J. P., którzy podtrzymali zarzut realizacji budowy niezgodnie ze sztuką budowlaną.
W odpowiedzi na skargę Krajowy Rzecznik wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji własnej podnosząc, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wszczynane jest z urzędu lub na wniosek organu nadzoru budowlanego (art. 97 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, tj. z 2003 r. Nr 207 poz. 2016 ze zm.). Działanie z urzędu może być spowodowane wnioskiem, skargą, informacją uzyskaną od osób trzecich.
Osoba składająca wniosek, skargę lub informację powodującą wszczęcie z urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie odpowiedzialności zawodowej nie ma interesu prawnego, rozumianego jako przyznanie przez przepis prawa konkretnych korzyści, które mogłaby realizować w postępowaniu administracyjnym w sprawie odpowiedzialności zawodowej innego podmiotu, co oznacza, że nie jest ona stroną w postępowaniu administracyjnym dotyczącym odpowiedzialności zawodowej.
Stroną tego postępowania jest tylko członek izby samorządu zawodowego, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, ponieważ orzeczenie w przedmiocie ukarania w sprawie odpowiedzialności zawodowej wpływa wyłącznie na jego sferę prawną.
Zdaniem Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej powinien był on wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. stwierdzającą, że wnoszący odwołanie nie są stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Wyrokiem z dnia 25 lipca 2006r. sygn. akt VII SA/Wa 310/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...] wskazując, że rzecznicy obu instancji nie są uprawnieni do orzekania w sprawach administracyjnych, gdyż właściwość rzeczową w tym zakresie posiadają jedynie sądy dyscyplinarne izb. Sąd wskazał, że zarówno przepisy ustawowe jak i przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 października 2002 r. - w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego w stosunku do członków samorządów zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz. U. Nr 194, poz. 1635), nie określają trybu w jakim ma być prowadzone postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej, nie wskazują jaka powinna być forma zakończenia postępowań wyjaśniających i nie rozstrzygają by rzecznik posiadał kompetencje do wydawania decyzji w sprawach odpowiedzialności zawodowej. Ponadto Sąd uznał, że Rzecznik Krajowy wydając zaskarżona decyzję, naruszył również przepisy o właściwości instancyjnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2008r., sygn. akt II OSK 1851/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania.
Stosownie do treści art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 17 stycznia 2008r. - powołując się na treść art. 11 ust. 1 oraz art. 25 ust. 1 i art. 26 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o samorządach zawodowych architektów, inżynierów budownictwa oraz urbanistów (Dz.U. z 2001r. Nr 5, poz. 42 ze zm.), dalej ustawa o samorządach zawodowych, - wskazał, że w sprawach odpowiedzialności zawodowej orzekają zarówno okręgowe sądy dyscyplinarne i Krajowy Sąd Dyscyplinarny jak i okręgowi rzecznicy odpowiedzialności zawodowej i Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej.
Na mocy art. 11 ust 1 ww. ustawy, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie do postępowań dotyczących odpowiedzialności zawodowej, w tym także do postępowań wyjaśniających prowadzonych przez okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej oraz przez Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej. Ustawowe kompetencje okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej w tym zakresie określa bowiem art. 26 ustawy o samorządach zawodowych, a Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej art. 38 tej ustawy.
Wskazując na przesłanki wyłączające możliwość wszczęcia postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej, zawarte w art. 100 Prawa budowlanego oraz art. 52 ustawy o samorządach zawodowych, Sąd II instancji podniósł, że okoliczności tego rodzaju ustala się w postępowaniu wyjaśniającym, a zatem skoro nie można wszcząć postępowania przed sądem dyscyplinarnym, w sytuacjach określonych ww. przepisach, to nie ten sąd, a rzecznik odpowiedzialności zawodowej wydaje akty umarzające postępowanie lub odmawiające jego wszczęcia.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przepisy Prawa budowlanego i przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o samorządach zawodowych nie określają formy zakończenia postępowań wyjaśniających w sprawach z tytułu odpowiedzialności zawodowej, a brak regulacji w tym zakresie wynika ze wskazania na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, które przewidują wydawanie decyzji umarzających postępowanie w razie, gdy stanie się ono bezprzedmiotowe.
Mając na uwadze stanowisko wyrażone w ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę ponownie uznał, że Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej był legitymowany prawnie do utrzymania w mocy decyzji Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...], umarzającej postępowanie wyjaśniające w sprawie odpowiedzialności zawodowej B. S. W konsekwencji powyższego, obowiązkiem Sądu była ponowna ocena zaskarżonej decyzji w zakresie nieobjętym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W tej kwestii stwierdzić należy, że postępowanie odwoławcze od decyzji Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej [...] Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa z dnia [...], zostało rozpatrzone w wyniku odwołania złożonego przez osoby nieposiadające przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności zawodowej.
Jak wynika z treści art. 97 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm.) postępowanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej w budownictwie wszczyna się na wniosek organu nadzoru budowlanego, złożony po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Poza złożeniem takiego wniosku organ nadzoru budowlanego nie ma prawnych możliwości uczestniczenia w postępowaniu prowadzonym przez właściwy organ samorządu zawodowego. Takiej możliwości tym bardziej nie mają osoby trzecie, gdyż nie przewiduje tego żaden przepis prawa. Oznacza to, że osoby te nie mają interesu prawnego do występowania w postępowaniu tego rodzaju, a ich rola kończy się w momencie złożenia informacji o pociągnięcie określonej osoby, wykonującej samodzielne funkcje w budownictwie, do odpowiedzialności zawodowej.
Stroną tego postępowania - jak słusznie wskazał Krajowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej - jest tylko członek izby samorządu zawodowego, którego dotyczy postępowanie wyjaśniające, gdyż orzeczenie w przedmiocie ukarania w sprawie odpowiedzialności zawodowej wpływa wyłącznie na sferę jego praw i obowiązków.
W związku z powyższym, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą Krajowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej będzie wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.
W świetle poczynionych ustaleń, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ppsa orzekł jak w pkt I i II sentencji.