Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek M. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.
Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż M. B. prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Wnioskodawczyni utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 963,13 zł. Posiadany majątek obejmuje działkę o pow. 15 arów. W uzasadnieniu wnioskodawczyni podała, że wskazane wynagrodzenie to pomniejszona kwota pensji, gdyż wnioskodawczyni od trzech miesięcy przebywa na zwolnieniu lekarskim. Z tej kwoty zobowiązana jest opłacić bilet miesięczny 100 zł., energie elektryczną 160 zł., telefon 50 zł., śmieci 10 zł., bilety 28 zł, woda 52 zł (na trzy miesiące), zakup obuwia zimowego 124,98 zł., opłata za przesyłkę za granicę (urzędowa) 21 zł., leki 50 zł., środki czystości 50 zł., ksero 19,19 zł., pozostała część dochodu przeznaczana jest na żywność. Do wniosku dołączone zostały kopie faktur.
Z uwagi na okoliczność, że złożone oświadczenie było niewystarczające do oceny możliwości finansowych wnioskodawczyni zarządzeniem z dnia 9 lutego 2017 r. zobowiązano wnioskodawczynię w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, poprzez:
- - wyjaśnienie kto jest właścicielem domu wskazanego jako adres dla doręczeń oraz na jakiej podstawie (np. najem) wnioskodawczyni korzysta z tego domu, należało też wskazać z jakiej części domu korzysta wnioskodawczyni, ew. w jakiej części jest właścicielem,
- - czy wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z J. i T. S., którzy posiadają tez sam adres zamieszkania,
- - nadesłanie zaświadczenia z pracy o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia,
- - wskazanie czy wnioskodawczyni otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega,
- - wskazanie czy wnioskodawczyni otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak to należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc,
- - nadesłanie kopii dokumentu PIT rozliczenia podatku dochodowego za 2016 r., wnioskodawczyni i ew. osób pozostających z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym, które dokonywały rozliczenia z urzędem skarbowym,
- - nadesłanie kopii wyciągu bankowego wnioskodawczyni i ew. osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące, które posiadają rachunek bankowy.
Wnioskodawczyni nadesłała odpowiedź na ww. wezwanie po upływie zakreślonego terminu, jednakże wyjaśnienia zostały uwzględnione przy rozpoznawaniu wniosku. Wnioskodawczyni w odpowiedzi wskazała, że jest właścicielką połowy domu w S., w pozostałej części właścicielami są T. i J. S. Wskazała, że korzysta z parteru, natomiast T. i J. S. korzystają z piętra i przejścia poprzez parter, przy czym dom nie ma wydzielonych lokali, wnioskodawczyni zaznaczyła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z T. i J. S., nie otrzymuje pomocy od rodziny i osób trzecich, nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, przedłożyła kopię dokumentu PIT. Wnioskodawczyni nie nadesłała wyciągu z rachunku bankowego, ani zaświadczenia z pracy o wysokości wynagrodzenia wskazując, by Sąd bezpośrednio zwrócił się do pracodawcy i banku.
W sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Biorąc pod uwagę sytuację majątkową M. B. uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby jej sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim niepełne wykonanie przez wnioskodawczynie zarządzenia z dnia 2 lutego 2017 r. i nieustosunkowanie się do zawartych w zarządzeniu pytań dotyczących sytuacji materialnej strony. Brak jest dokumentacji źródłowej (zaświadczenie o wynagrodzeniu i wyciąg z rachunku bankowego). Przy czym zaznaczyć należy, że Sąd nie ma możliwości prawnych, by informacji takich żądać od pracodawcy, czy banku, gdyż Sąd bazuje tylko na dokumentach nadesłanych przez stronę i to stronie powinno zależeć, by przedstawić swoją sytuację materialną w sposób jasny i przejrzysty.
W związku z powyższym należy wskazać, że wysokość otrzymywanego wynagrodzenia wnioskodawczyni podała za grudzień 2016 r. i nie jest to właściwe wynagrodzenie wnioskodawczyni, tylko wynagrodzenie pomniejszone z uwagi na zwolnienie lekarskie, przy czym w innych sprawach rozpoznawanych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie (sygn. akt. II SA/Kr 1617/16 postanowienie z 3 marca 2017 r.) wnioskodawczyni podała, że jej dochód to 1 400 zł. Przedstawianie zatem swojego dochodu w sposób nierzetelny (pomniejszony dochód z grudnia, zamiast pełny ze stycznia) wskazuje, że wnioskodawczynie nie przedstawia swojej sytuacji w sposób wiarygodny.
Należy również wskazać, że wiarygodność wniosku została znacząco osłabiona z uwagi na niepodanie pełnych danych w formularzu PPF. Dopiero na wezwanie Sądu wnioskodawczyni wskazała, że jest współwłaścicielką domu, nie wskazała jednak jakiej wielkości jest to dom. Wnioskodawczyni wskazała, że zajmuje w tym domu parter. Tym samym uznano, że wnioskodawczyni nie przedstawiła wszystkich żądanych informacji (brak dokumentów źródłowych potwierdzających wysokość dochodu), natomiast złożone oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony, a należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Informacje posiadane przez Sąd są niepełne. Z uwagi na powyższe okoliczności wniosek został oddalony.
W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.