Uzasadnienie
W dniu 24 marca 2010 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawcę formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona i czworo dzieci w wieku 3, 6, 9, i 11 lat.
Wnioskodawca oświadczył, iż sześcioosobowa rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez niego z tytułu zatrudnienia w wysokości około 1.800,00 złotych netto miesięcznie oraz z tytułu umowy o pracę w wysokości 600,00 złotych miesięcznie, przy czym zaznaczył, że umowa ta została zawarta do końca marca 2010 r. i z tytułu umów o dzieło w wysokości około 1.000,00 – 1.600,00 złotych miesięcznie, zaznaczając, że umowy te są nieregularne, a czasami wręcz sporadyczne. Wnioskodawca podał, że od stycznia 2010 r. żona uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 2.000,00 złotych netto miesięcznie. Jak wskazał, łączny dochód jego rodziny jest zmienny i kształtuje się w wysokości od 4.400,00 do 6.000,00 złotych netto miesięcznie.
Wnioskodawca oświadczył, iż z uzyskiwanego dochodu spłaca zadłużenie w banku w wysokości około 1.300,00 złotych miesięcznie oraz przeznacza około 2.000,00 złotych miesięcznie na opłaty wśród których wyszczególnił: media, wywóz nieczystości stałych i płynnych, opał, podatki, czesne za studia żony i wpłaty na Fundusz Szkoły Muzycznej, do której uczęszczają 2 najstarsze córki, utrzymanie 17 – letniego samochodu, bilety PKP. Dodał, iż w ww. opłatach nie uwzględniono wydatków na zakup lekarstw, ubrań, środków czystości i edukację dzieci. Wskazał, że po uregulowaniu wszystkich zobowiązań na bieżące potrzeby życia codziennego i zakup ww. wydatków pozostaje kwota około 1.200,00 - 1.500,00 złotych.
Wnioskodawca wskazał, iż posiada dom o powierzchni 109,39 m ² oraz działkę z budynkiem mieszkalnym o powierzchni 387 m ². Zaznaczył, iż posiada dług w wysokości około 35.000,00 złotych, który zaciągnął na częściowe wykończenie budynku mieszkalnego.
Mając na uwadze powyższe dane stwierdzić należy, że wnioskodawca wykazał, iż nie jest w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych, bez spowodowania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny.
Z tego względu, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 300,00 złotych. Pozostałą należną część wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych uznano, iż wnioskodawca będzie w stanie uiścić samodzielnie i nie spowoduje to utraty jego płynności finansowej.
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiści obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub gdy ich poniesienie było związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
W niniejszej sprawie uznano, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawca przy uzyskiwanych miesięcznych dochodach i ponoszonych wydatkach nie będzie w stanie ponieść ewentualnych pozostałych kosztów sądowych samodzielnie. Zauważyć bowiem należy, że dochody wnioskodawcy są zmienne, a zatem mogą one wynieść zarówno 4.400,00 złotych jak i 6.000,00 złotych netto miesięcznie. Ponadto, jak wskazał wnioskodawca w formularzu z uzyskiwanych dochodów pozostaje mu "nadwyżka", którą przeznaczana na bieżące naprawy budynku i samochodu. Z powyższego wynika zatem, iż wnioskodawca będzie w stanie wygospodarować środki finansowe na poniesienie ewentualnych pozostałych kosztów sądowych samodzielnie.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.