Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek [...] o przyznanie prawa pomocy uzupełniony na formularzu PPF.
We wniosku wnioskodawca wskazał, że od pięciu lat jest osobą bezrobotną, pozbawioną środków do życia. Posiada mieszkanie w [...] o pow. 71 m², samochód osobowy marki [...] z 2003r. Poza tym oświadczył, że nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5000 złotych. Do stałych wydatków zaliczył opłatę za czynsz i media w wysokości ok. 800,00 złotych. Posiada zadłużenie u matki w wysokości 60.000 złotych.
W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku pismem z dnia 29 marca 2017r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 24 marca 2017r. wezwano wnioskodawcę do wskazania w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy, gdyż w punkcie 4 formularza nie zakreślił o co wnosi; czy o zwolnienie od kosztów sądowych, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, oraz do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie:
- - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu,
- - czy podejmuje próby znalezienia pracy, jeśli tak, należało wskazać ile prób podjął i z jakim skutkiem,
- - w jakiej wysokości i przy czyjej pomocy ponosi miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, samochodu (należało je wyszczególnić) i na bieżące utrzymanie siebie tj. zakup żywności, odzieży, lekarstw, środków chemicznych itp.,
- - czy pobiera stałe bądź okresowe świadczenia, jeśli tak, należało podać w jakiej wysokości,
- - czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, o dzieło, jeśli tak, należało podać jakie i jaki uzyskuje z nich dochód,
- - czy uzyskuje pomoc od rodziny, znajomych krewnych, instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak należało wskazać od kogo w jakiej wysokości lub formie, oraz do nadesłania:
- - zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu osobą bezrobotną i ewentualnie przyznanych zasiłkach.
Powyższe należało wykonać w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem, rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
W dniu 25 kwietnia 2017r. do Sądu wpłynęła odpowiedź wnioskodawcy na powyższe wezwanie. Wskazał, że wnosi o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Do ww. pisma załączył zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] – [...] z dnia [...] kwietnia 2017r., że nie wpłynęło od wnioskodawcy do urzędu za rok 2014r., 2015r. i 2016r. zeznanie podatkowe w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych. Do Sądu w dniu 27 kwietnia 2017r. dołączył do akt zaświadczenie z Urzędu Pracy [...] z dnia [...] kwietnia 2017r. stwierdzające, że wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia [...] maja 2016r. i nie posiada prawa do zasiłku. Ww. piśmie wnioskodawca wyjaśnił, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, a w finansowaniu bieżących potrzeb pomaga mu matka, która od 4 lat pożycza mu pieniądze na pokrywanie kosztów związanych z mieszkaniem i opłatami za media. Podał, że starał się podjąć pracę jednakże ostatecznie nieskutecznie.
Zaznaczył, że podejmuje próby przekwalifikowania się i podjęcia zarobkowania, lecz na dzień składania wyjaśnień oświadczył, że ośrodków finansowych nie posiada. Oświadczył, świadczeń nie pobiera, prac dorywczych nie podejmował, ale nie wyklucza takiej możliwości w związku z koniecznością zaspokojenia potrzeb syna. Dodał, że w Sądzie toczy się sprawa o ustalenie alimentów.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a).
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Z przepisu art. 246 p.p.s.a wynika, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują nie mogą być interpretowane na korzyść strony.
W ocenie orzekającego wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawca bowiem nie wykazał dostatecznie jak wymaga tego ww. przepis, że jego sytuacja świadczy o spełnieniu przesłanki do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca wprawdzie oświadczył, że jest osobą bezrobotną prawie od 5 lat, bez prawa do zasiłku i nie uzyskuje żadnych dochodów. W bieżącym utrzymaniu pomaga mu matka, od 4 lat pożycza mu pieniądze na pokrywanie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Powyższe informacje nie przesądzają jednak automatycznie o przyznaniu prawa pomocy.
Podkreślić należy, iż w związku z faktem, iż skarżący utrzymuje się przy pomocy matki to również jej dochody i stan majątkowy należało uwzględnić przy ocenie jego możliwości finansowych. Wnioskodawca nie wskazał jednak z czego utrzymuje się matka, jej sytuacji majątkowej i finansowej, ponoszonych wydatków, trudno zatem ocenić jaką pomoc może wnioskodawcy zapewnić.
Z podanych danych przez wnioskodawcę nie wynika, czy pomoc jaką uzyskuje od matki polega na całkowitym utrzymaniu tj. koszty wyżywienia, utrzymania samochodu, bieżących potrzeb (zakup środków czystości lekarstw, odzieży itp.), czy też tylko w kosztach związanych z opłatami za mieszkanie i media. Nadto wskazać należy, iż wnioskodawca pomimo wezwania z dnia 29 marca 2017r. nie wskazał w jakiej wysokości ponosi miesięcznie wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, samochodu (nie wyszczególnił ich) i na bieżące utrzymanie siebie tj. zakup żywności, odzieży, lekarstw, środków czystości, itp.). Informacje wskazywane przez wnioskodawcę zarówno we wniosku jak i piśmie z dnia 25 kwietnia 2017r. są zbyt ogólnikowe i niewystarczające do przyznania prawa pomocy. Niepełność we wskazanym wyżej zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia dokonanie pełnej oceny sytuacji finansowej skarżącego. Nie można bowiem jednoznacznie ocenić, czy wnioskodawca przy pomocy matki nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania.
Ponadto zgodnie z obowiązującym orzecznictwem orzekając o przyznaniu prawa pomocy należy mieć na uwadze nie tylko osiągany dochód, ale także samą możliwość zarobkowania przez wnioskującego. Wnioskodawca nie wskazał by istniały przeciwwskazania do pracy zarobkowej (całkowita lub częściowa niezdolność do pracy). Skoro wnioskodawca posiada możliwości zarobkowe to powinien dążyć do poprawy sytuacji finansowej i majątkowej. Nie wyjaśnił, jakie są powody tego, że od kilku lat nie posiada źródła dochodów.
Nie można też tracić z pola widzenia, że jeśli skarżącego stać na pozostawanie bez pracy od kilku lat i nie jest zmuszony korzystać z pomocy społecznej to jego sytuacja nie jest tak zła jak stara się to przedstawić.
Mając powyższe na uwadze wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że jego sytuacja świadczy o spełnieniu przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.