Uzasadnienie
Główny Inspektor Sanitarny decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) dalej k.p.a. i art. 37 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej z dnia 14 marca 1985 r. (Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania E. M. - utrzymał w mocy decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] września 2012 r. (nr [...]) o braku podstaw do stwierdzenia "przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat" (poz. 15 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - Dz.U. Nr 105, poz. 869 ze zm.)
Organ wskazał, że z materiału dowodowego, w tym karty oceny narażenia zawodowego z [...] marca 2012 r. wynika, że E. M. była narażona na nadmierny wysiłek głosowy przez ok. 33 lata pracy. W jednostce orzeczniczej pierwszego stopnia - Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w [...] O/ [...], w wydanym [...] maja 2012 r. orzeczeniu lekarskim nie rozpoznano jednak zgłoszonej choroby zawodowej, gdyż w wyniku kilkukrotnego badania rozpoznano prosty przewlekły nieżyt krtani i dysfonię hyperfunkcjonalną. Nie stwierdzono zmian organicznych krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych, bądź niedowładów mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, dających podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. Stwierdzone obecnie zmiany morfologiczno- czynnościowe krtani nie są objęte wykazem chorób zawodowych.
W ocenie Głównego Inspektora Sanitarnego, postępowanie prowadzono prawidłowo, zgodnie z zasadą legalizmu, w oparciu o rzetelne rozpoznanie przez upoważnione jednostki diagnostyczno - orzecznicze. Organ I instancji, na podstawie art. 80 k.p.a., dokonał prawidłowej oceny orzeczenia lekarskiego i nie znalazł podstaw do kwestionowania jego wiarygodności wobec przeprowadzenia wszechstronnych i miarodajnych badań.
Organ powołał art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) i stwierdził, że w przypadku skarżącej została spełniona jedynie przesłanka narażenia na nadmierny wysiłek głosowy, który mógł, ale nie musiał mieć wpływu na wywołanie choroby zawodowej. Nie można jednak przesądzić bezspornie, bądź nawet z wysokim prawdopodobieństwem o etiologii zawodowej rozpoznanego schorzenia. Organ zaznaczył, że badania diagnostyczne wykazały jednoznacznie, iż w narządzie głosu nie występują zmiany organiczne, charakterystyczne dla skutków wieloletniego narażenia na nadmierny wysiłek głosowy o typie guzków głosowych twardych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, określone w cyt. rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Stwierdzonego przewlekłego nieżytu krtani i dysfonii hyperfunkcjonalnej nie zakwalifikowano do żadnej z chorób wymienionych w ww. wykazie, a zatem nie było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Skargę na powyższą decyzję złożyła E. M. podnosząc, że pracownicy [...]PWIS w [...] dopuścili się poważnych uchybień, gdyż wskazali, iż korzystała tylko rok z urlopu zdrowotnego podczas, gdy dla poratowania zdrowia z takiego urlopu korzystała dwukrotnie. Skarżąca podniosła, że nie uwzględniono szczególnie trudnych warunków higienicznych i bytowych, w jakich rozpoczynała prace zawodową. Wskazała, iż przez 4 lata pierwszej pracy pracowała na wsi, gdzie było ok. 60 uczniów. Lekcje odbywały się w drewnianych, słabo ogrzanych izbach lekcyjnych, oświetlanych lampą naftową, bez bieżącej wody i toalet wewnątrz budynku. Praca w takich warunkach, na dwie zmiany popsuła skarżącej wzrok. Dodała, że nikt z nauczycieli nie chciał podjąć się pracy w tej jednostce oświatowej. Poinformowała, iż przez ostatnie lata pracy była zatrudniona w bibliotece, z powodu braku godzin przewidzianych dla nauki języka rosyjskiego, którego nauczała.
Oświadczyła, iż pracując w bibliotece zastępowała innych nauczycieli po 5-6 godzin dziennie przez cały tydzień. Ze względu na polecenie łączenia 2-3 klas zmuszona była mówić do 90 uczniów przez kilka godzin dziennie. Przez 40 lat pracy zawodowej trzykrotnie przebywała w szpitalu, dwukrotnie korzystała z rocznych urlopów dla podratowania zdrowia i co miesiąc przez 28 lat leczyła się prywatnie u laryngologa.
W uzupełnieniu skargi skarżącą dodała, że analiza dokumentów była nierzetelna. Wskazała, iż zgodnie z art. 10 k.p.a. dostała pismo o przysługującym prawie wypowiedzenia się odnośnie zabranych materiałów oraz zgłoszenia żądań, ale ze względu na nieodpowiedni termin (organizacja roku szkolnego 2012/2013) nie ustosunkowania się do zebranych w sprawie materiałów. Oświadczyła, iż pomimo jej żądania organ nie chciał udostępnić analizy dokumentów przeprowadzonych w Zespole Szkół Technicznych w [...].
Zdaniem skarżącej, po 40 latach pracy w szkolnictwie, w tym 34 latach bezpośrednio na zajęciach lekcyjnych oraz 7 latach w bibliotece, w czasie których chodziła na zastępstwo po 5 godzin lekcyjnych dziennie została przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] oraz lekarzy bardzo skrzywdzona. Skarżąca wniosła o szczegółową analizę jej dokumentacji.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej ppsa.
W świetle powołanych kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 2351 Kodeksu Pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Stosownie zaś do art. 2352 Kodeksu Pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.
W świetle powołanego przepisu do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki: musi zostać stwierdzona choroba wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, uprawniona do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostka orzecznicza potwierdzi jej związek przyczynowy z wykonywaną pracą zawodową, oraz nie zostanie przekroczony, wymieniony w wykazie chorób zawodowych okres, uprawniający do jej rozpoznania (por. wyrok. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 stycznia 2010 r. III SA/Lu 542/2009, LEX Polonica nr 2242552).
Stosownie do § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych - (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.) decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiskiem, orzeczenie lekarskie uprawnionej jednostki orzeczniczej posiada walor opinii biegłego i jako takie wiąże organy inspekcji sanitarnej i sąd administracyjny, nie posiadający wiedzy medycznej. Oznacza to, że ani organy, ani sąd nie mogą podważać opinii specjalistów. W konsekwencji, jeżeli orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany i nie może orzec o chorobie zawodowej w sytuacji gdy opinie lekarskie mówią o braku podstaw do jej stwierdzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r. VII SA/Wa 2429/06, LEX nr 334113; wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 listopada 2005 r. I SA/Wa 184/05, LEX nr 192632).
W rozpatrywanej sprawie w orzeczeniu lekarskim wydanym w dniu [...] maja 2012 r. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] O/w [...] stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej wymienionej w pozycji 15 załącznika do ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.
Na podstawie kilkukrotnego badania skarżącej, analizy dokumentacji leczenia specjalistycznego, w tym aktualnego badania foniatrycznego nie zaobserwowano zmian organicznych krtani uznanych za typowe dla następstw nadmiernego wysiłku głosowego w postaci guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych, bądź niedowładów mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, dających podstawę do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat. Natomiast schorzenia rozpoznane u skarżącej, to jest przewlekły nieżyt krtani oraz dysfonia hyperfunkcjonalna, jak stwierdzono w orzeczeniu lekarskim, nie są objęte wykazem chorób zawodowych.
W związku z powyższym, pomimo że z zebranego materiału dowodowego tj. danych z orzeczenia lekarskiego oraz formularza oceny narażenia zawodowego wynika, iż skarżąca była narażona - ze względu na charakter i rodzaj wykonywanej pracy - na nadmierny wysiłek głosowy, to jednak rozpoznany prosty przewlekły nieżyt krtani oraz dysfonia hyperfunkcjonalna, jako schorzenia nie objęte wykazem chorób zawodowych, nie dawały podstaw do stwierdzenia u skarżącej ww. choroby zawodowej.
Zaznaczyć należy, że celem zagwarantowania wnikliwej oceny przesłanek zaistnienia choroby zawodowej oraz zapewnienia możliwości obrony swych praw osobie niezadowolonej z opinii specjalisty, rozporządzenie, wzorem poprzednich regulacji, wprowadza dwustopniową strukturę jednostek orzeczniczych (§ 5). Skarżąca z takiej możliwości nie skorzystała, gdyż wprawdzie wniosła odwołanie od orzeczenia lekarskiego jednostki orzeczniczej I -go stopnia, jednak nie zgłosiła się na dwa wyznaczone przez Instytut terminy badań: w dniu 28 czerwca 2012 r. i w dniu 9 sierpnia 20120 r. bez podania przyczyny. Tym samym sprawa nie została rozpoznana przez jednostkę orzeczniczą II stopnia.
Z tego względu, [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zawiadomił strony o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie skorzystała także z prawa zapoznania się z aktami lub złożenia wniosków w sprawie.
Jak już wskazano na wstępie organy administracji były związane ustaleniami orzeczeń lekarskich i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie miały w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącej kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich.
W konsekwencji podnoszone w skardze okoliczności, że skarżąca była przez 33 lata narażona na nadmierny wysiłek głosowy, gdyż pracowała w trudnych warunkach, nie mogły prowadzić do podważenia orzeczenia lekarskiego z dnia [...] maja 2012r. i wydania odmiennego rozstrzygnięcia.
Bez wpływu na wynik sprawy postawał również fakt, że skarżąca dwukrotnie - a nie jednokrotnie, jak błędnie ustalił organ - korzystała z urlopu dla poratowania zdrowia.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił.