Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 września 2015 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 3004/14 Sąd oddalił skargę J. P. (dalej nazywanego "skarżącym"), na decyzję Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji
Pismem z dnia 18 grudnia 2015 r., skarżący wniósł skargę kasacyjną, wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu. W piśmie z dnia 4 stycznia 2016 r. oświadczył, że nie jest już reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru ze względu na brak środków finansowych. Wnioskodawca wskazał, że prowadzi wspólnie z żoną gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni 77 m2, działkę o powierzchni 900 m2, a także mieszkanie o powierzchni 70 m2. J. P. oświadczył, że utrzymuje się wraz z żoną z emerytur w łącznej wysokości 3.570 zł netto miesięcznie. Wysokość stałych wydatków, nie obejmujących kosztów wyżywienia, określił na kwotę 3.071 zł miesięcznie.
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 8 lutego 2016 r. skarżący uzupełnił dane zawarte w złożonym wniosku, oświadczając, że uzyskuje dochód z najmu mieszkania w wysokości 500 zł miesięcznie. Skarżący wskazał, że na koszt ogrzania domu to ok. 850 zł. Załączył również wyciągi z rachunków bankowych, potwierdzenia dokonanych przelewów za "media" oraz świadectwo pracy żony.
Postanowieniem z dnia 6 maja 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata i umorzył postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 16 maja 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego, wskazując, że dotychczas korzystał z pełnomocnika z wyboru, jednak obecna sytuacja materialna nie pozwala mu na dalsze opłacanie pomocy prawnej. Podniósł, że środki, które znajdują się na rachunku bankowym stanowią własność jego małżonki i stanowią zabezpieczenie związane z koniecznością ponoszenia kosztów leczenia, a ich ilość jest niewystarczająca do skorzystania z usług profesjonalnego pełnomocnika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.
Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że skarżący wniósł w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 maja 2016 r. Nie zawiera on również braków skutkujących jego odrzuceniem. W konsekwencji postanowienie referendarza sądowego utraciło moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje Sąd.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
J. P. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata – a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zauważyć jednak trzeba, że ze względu na przedmiot sprawy, skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy, strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. J. P. nie jest zobowiązany do ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a zatem rozpoznawanie wniosku skarżącego w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne, co oznacza umorzenie postępowania w tym zakresie, na podstawie art. 249a cytowanej ustawy.
Wniosek skarżącego podlega zatem merytorycznemu rozpoznaniu wyłącznie w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata.
Rozpoznając wniesiony sprzeciw należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia).
Stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym.
Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Zaznaczyć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek, środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
Powołany wyżej przepis wskazuje, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy.
W niniejszej sprawie Sąd uznał, że na podstawie przedstawionych danych w formularzu wniosku PPF oraz w dodatkowych pismach wyjaśniających, iż J. P. nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z podanych danych oraz nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką. Oboje pobierają emeryturę w łącznej wysokości 3.570 złotych netto miesięcznie, posiada dom o powierzchni 77 m2, działkę o powierzchni 900 m2, a także mieszkanie o powierzchni 70 m2. Do comiesięcznych wydatków skarżący zaliczył wydatki dotyczące mieszkania: czynsz – 500 zł, prąd – 100 zł, media – 100 zł, ubezpieczenie – 25 zł; wydatki dotyczące domu: podatek – 43 zł, prąd – 170 zł, woda – 80 zł, gaz – 40 zł, ogrzewanie – 850 zł, nieczystości – 8 zł, ubezpieczenie – 25 zł, "wydatki na utrzymanie domu" – 100 zł; inne stałe wydatki: ubezpieczenie samochodu – 35 zł, paliwo – ok. 500 zł, leki – 300 zł, ubezpieczenie zdrowotne – 45 zł, środki higieniczne – 150 zł. Łącznie sumę wydatków, nie obejmujących kosztów wyżywienia, skarżący określił na kwotę 3.071 zł. Wezwany do uzupełnienia wniosku, wskazał, że z tytułu najmu miesięcznie uzyskuje dochód w wysokości 500 zł. Jednocześnie Sąd zauważa, że skarżący nie wykazał by miał inne osoby na utrzymaniu, poza żoną z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe.
Sąd zauważa, że z nadesłanych wyciągów z rachunku bankowego wynika, że niezależnie od operacji na koncie, wykazywany był dodatni bilans, w kwocie co najmniej 5.966,54 zł. Ponadto miesięcznie skarżący był w stanie wygospodarować 100 zł i przelewać je na lokatę, nie podając jednocześnie wysokości środków na niej zgromadzonych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że poniesienie wydatków związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru nie uniemożliwi zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego żony. Brak jest zatem podstaw do przyznania J. P. prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Z powyższych względów, na podstawie na podstawie art. 246 oraz art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) orzeczono jak w sentencji postanowienia.