Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 6 marca 2013 r. do sprawy VII SA/Wa 302/13 wpłynął nadesłany przez skarżącą J.B. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostaje jej mąż. Skarżąca wskazała, że posiada dom o powierzchni 120 m2. Skarżąca oświadczyła, iż wraz z mężem uzyskują dochód z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3650 zł brutto miesięcznie. Po uzupełnieniu -na wezwanie Sądu- danych, w piśmie nadesłanym w dniu 26 marca 2013 r. J.B. oświadczyła, że nie posiada konta bankowego, a do comiesięcznych wydatków zaliczyła: opłaty za: gaz – 758 zł, wodę – 154 zł, energię elektryczną – 92 zł, telefon – 101 zł, leki – 400 zł, wydatki na wyżywienie – 1600 zł. Przy piśmie tym skarżąca nadesłała kserokopie decyzji o waloryzacji emerytur własnej i męża.
Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 302/13 odmówiono J.B. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Referendarz wyjaśnił też w uzasadnieniu, że rozpoznanie wniosku ograniczono jedynie do zakresu ustanowienia adwokata, gdyż w niniejszej sprawie jakiekolwiek koszty sądowe nie są pobierane z uwagi na treść przepisu art. 239 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a.
Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 12 kwietnia 2013 r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu.
W sprzeciwie J.B. wskazała, że wskazane we wcześniejszym wniosku miesięczne wydatki nie są jedynymi jakie ponosi, nadto wydatki na leki uległy podwyższeniu i miesięcznie wynoszą 438 zł, w przypadku choroby wydatki na leki zwiększają się, nadto skarżąca wskazała, że istotną kwotę przeznacza na zakup pasków do glukometrów. Wskazała również, że dom w którym mieszka jest notarialnie obciążony świadczeniem dożywotniego utrzymania osoby, która dokonała darowizny działki, na której dom ten jest zbudowany, darczyńca to osiemdziesięcioletnia kobieta, którą ze względu na stan zdrowia zmuszona jest dowozić samochodem do lekarzy lub w inne miejsca, co generuje wysokie koszty benzyny, ponadto dla tej osoby skarżąca robi zakupy i kupuje leki. W takiej sytuacji, kiedy dochodzą dodatkowe wydatki skarżąca musi pożyczać pieniądze. Uzyskiwane dochody nie pozwalają zatem na poczynienie oszczędności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawczynię sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Dalej sąd wskaże, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy, a także, że prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym zawarte są w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim.
Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
W niniejszej sprawie, oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznać należy, że nie wykazała ona, iż znajduje się w sytuacji materialnej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku nie wynika, aby strona była w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni wraz z mężem posiadają stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytury w wysokości 3805,94 złotych miesięcznie. Taki dochód pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem domu o powierzchni 120 m² oraz na zaspokojenie bieżących potrzeb życia codziennego, w tym wydatków na leki. Skarżąca nie ponosi, z uwagi na ustawowe zwolnienie, kosztów postępowania sądowego, co oznacza, że w istocie ewentualne wydatki na pełnomocnika będą jedynymi wydatkami związanymi z postępowaniem sądowym. W ocenie Sądu wydatki takie nie powinny być na tyle wysokie, by znacząco uszczuplić środki, które posiada Skarżąca.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał zatem, że wnioskodawczyni jest w stanie z uzyskiwanych dochodów wygospodarować środki na pokrycie kosztów zastępstwa procesowego, a zatem brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Skarżącej o ustanowienie adwokata z urzędu.
Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.