Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek A. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż A. S. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Wnioskodawczyni jest osobą w wieku 83 lat, mąż ma 90 lat. Podała, że ze względu na wiek pozostaje pod stała opieką lekarzy specjalistów. Wiąże się to z koniecznością odbywania konsultacji prywatnych oraz wykupywania leków nowej generacji, które nie są refundowane. Do posiadanego majątku strona zaliczyła połowę własności trzech domów o pow. 60, 40 i 40 m2 – wszystkie we współwłasności z mężem. Połowę mieszkania o pow. 71 m2 we współwłasności z mężem oraz połowę działki na której stoją ww. domy o pow. 600 m2 we współwłasności z mężem. Strona utrzymuje się z własnej renty i emerytury męża w łącznej wysokości 3 813 zł. Wskazała, że stałe wydatki z tytułu czynszu mieszkania wynoszą 760 zł., opłaty za mieszkanie 300 zł., opłaty za dom 900 zł., leki 500 zł., prywatne konsultacje lekarskie 150-200 zł. Dodała, że ma kredyt w wysokości 15 000 zł.
W sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym.
Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
Rozpoznając wniosek A. S. uznano, że nie zasługuje on na uwzględnienie i to z kilku powodów. Strona posiada stałe dochody w wysokości 3 813 zł i majątek w postaci nieruchomości zabudowanej trzema domami oraz mieszkanie. Strona wskazała, że jest zmuszona do korzystania z prywatnych konsultacji lekarskich oaz do wykupywania leków najnowszej generacji. Okoliczności te wskazują, że strony nie można zaliczyć do osób ubogich, które stać na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb bytowo - żywieniowych. Strona posiada na działce trzy domy oraz dodatkowo mieszkanie, trudno uznać, by wszystkie te lokale były jednocześnie wykorzystywane przez wnioskodawczynię i jej męża na potrzeby mieszkaniowe.
W związku z tym należy wskazać, że strona powinna przede wszystkim poszukać oszczędności, bądź dochodów we własnym zakresie, jeżeli stronie brakuje środków na koszty sądowe i wygospodarować dodatkowe dochody na bazie posiadanego mienia (np. wynajem pomieszczeń). Opłacanie ww. nieruchomości i niewykorzystywanie ich do celów do jakich są przeznaczone wskazuje, że wnioskodawczynię stać na te wydatki. Należy również zauważyć, że korzystanie z prywatnych porad lekarskich również wskazuję, że strona posiada wolne środki materialne. W każdym razie wnioskodawczyni nie można w tej sytuacji uznać za osobę ubogą.
Należy również zauważyć, że strona wszystkie dotychczasowe koszty ponosiła samodzielnie, obecnie pozostaje do uiszczenia jedynie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł. Dodatkowo należy zauważyć, że strona ustanowiła pełnomocnika we własnym zakresie. Z tych względu wniosek skarżącej nie został uwzględniony.
W związku z powyższym postanowiono na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.