Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 24 marca 2014 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje mąż. Wnioskodawczyni wraz z mężem utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z zasiłku chorobowego otrzymywanego przez wnioskodawczynię w wysokości 350,00 złotych miesięcznie oraz z dochodu uzyskiwanego przez męża z tytułu wynagrodzenia w wysokości 3.300,00 złotych brutto miesięcznie.
Wnioskodawczyni podała, że posiada 1/8 udziału we własności domu o powierzchni około 400 m ² oraz 1/8 udziału we własności działki o powierzchni około 1.800 m ².
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni zaznaczyła, że od kwietnia 2013 r. pozostaje na zasiłku chorobowym, który wynosi miesięcznie około 350,00 złotych. Oświadczyła, że obecny stan zdrowia nie pozwala jej na podjęcie pracy, dlatego pozostaje na utrzymaniu męża. Dodała, że ponosi koszty leczenia i zakupu lekarstw, a w ostatnim czasie także koszty pobytu w sanatorium. Wskazała, że ponosi wydatki związane z utrzymaniem domu i koszty ubezpieczenia zdrowotnego w wysokości 225,38 złotych miesięcznie.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).
Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Wnioskodawczyni wraz z mężem posiada bowiem stały, niemały dochód o łącznej wysokości około 3.650,00 złotych miesięcznie.
Biorąc jednak pod uwagę wysokość wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych uznano, że wnioskodawczyni przy wysokości uzyskiwanego dochodu oraz ponoszonych wydatkach stałych związanych z utrzymaniem rodziny i domu nie jest w stanie ponieść w całości kosztów sądowych samodzielnie, bez spowodowania uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i męża.
Z tego względu, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez zwolnienie w części od wpisu sądowego od skargi, tj. zwolnienie od kwoty w wysokości 300,00 złotych. Pozostałą należną kwotę tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych uznano, że wnioskodawczyni będzie w stanie ponieść samodzielnie. Ponadto, zwolniono wnioskodawczynię z kwoty 100,00 złotych, należnej tytułem wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej od wyroku wynoszącego w niniejszej sprawie 250,00 złotych. Uznano, że pozostałą ewentualnie do zapłaty kwotę w wysokości 150,00 wnioskodawczyni będzie w stanie uiścić samodzielnie i nie spowoduje to utraty jej płynności finansowej.
Ponadto uznano, że wnioskodawczyni przy wysokości posiadanego stałego dochodu będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie, takie jak np. wpis od zażalenia, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku w wysokości 100,00 złotych i w tym zakresie wniosek oddalono. Dodać należy, że ewentualne pozostałe koszty sądowe, takie jak wpis od skargi kasacyjnej, czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku czy wpis od ewentualnego zażalenia lub inne mogą się w sprawie pojawić, bądź też nie wystąpić w ogóle, co zależy też od działań i wniosków samej wnioskodawczyni.
Stwierdzono zatem, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie jest na tyle trudna by nie była ona w stanie choćby w części partycypować w kosztach sądowych związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem. Podkreślić należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach oraz poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania siebie i męża.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.