Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] (znak: [...]) Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 157 § 1 i § 3 kpa - po rozpoznaniu wniosku J. i S. N. o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] (znak [...]) utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] (znak [...]) nakazującej J. i S. N. wykonanie rozbiórki części tartaku (...) na działce nr ew. [...] w B. – odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2006r., sygn. akt II SA/Bk 174/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił skargę na ww. decyzję z dnia [...]. Następnie, powołując się na treść art. 157 § 3 kpa oraz przepisy artykułów 145 § 1 pkt 2 oraz 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), organ stwierdził, że skoro przedmiotowe postępowanie dotyczy sprawy badanej już przez Sąd Administracyjny, który oddalił skargę na niezgodność kontrolowanego rozstrzygnięcia z prawem, to ocena zawarta w tym wyroku, zamyka organowi administracji publicznej drogę do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności.
Po rozpatrzeniu wniosku J. i S. N. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...], ([...]) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...], podtrzymując stanowisko zawarte w tejże decyzji.
W skardze na to rozstrzygnięcie J. i S. N. podnieśli, iż nigdy wcześniej nie zwracali się o unieważnienie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] tylko o uchylenie lub oddalenie tej decyzji. Zdaniem skarżących uchylenie i unieważnienie decyzji jest zupełnie inna sprawą. Według skarżących decyzja nakładająca obowiązek rozbiórki części tartaku była niewykonalna w dniu jej wydania, co ma charakter trwały, zatem winna być stwierdzona jej nieważność w oparciu o art. 156 § 1 pkt 5 kpa.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu.
W rozstrzyganej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jak i doktrynie utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może mieć miejsce, gdy wystąpi niedopuszczalność wszczęcia takiego postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Decyzja wydana na podstawie art. 157 § 3 kpa jest wynikiem oceny: zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony, wykazania tego, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1998, str. 829)
Natomiast ustalenie przez organ, że w sprawie nie występują określone w art. 156 §1 kpa podstawy stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi podstawę do wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności kontrolowanego aktu (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 1994 r. sygn. akt I SA 1143/93, ONSA 1995/3 poz. 145).
Z powołanego przez organy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika zasada, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże ten sąd oraz organ którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Z treści tego przepisu nie można jednak wyprowadzić zakazu wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, o stwierdzenie nieważności decyzji w przypadkach, kiedy skarga na decyzję, której dotyczył wniosek o stwierdzenie nieważności, została oddalona przez sąd administracyjny. Takiego ograniczenia nie można wyprowadzić również z powołanego przez organy art. 145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem przepis ten określa jedno z uprawnień orzeczniczych, które może zastosować sąd administracyjny uwzględniając skargę na akt administracyjny.
W związku z powyższym, nie ma zakazu wszczynania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, która była przedmiotem kontroli przez sąd administracyjny, a wynikiem tego postępowania było oddalenie skargi.
Z pewnością takie rozstrzygnięcie daje podstawę do uznania, iż kontrolowany akt jest zgodny z prawem, co z kolei prowadzić może do wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji, natomiast nie może być podstawą do odmowy wszczęcia takiego postępowania.
Z przedstawionych przyczyn, Sąd nie podzielił stanowiska organu, że związanie organu oceną prawną dokonaną uprzednio przez Sąd, mieści się w kategoriach przesłanki o charakterze przedmiotowym, skutkującej niedopuszczalnością wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że kontrolowane decyzje zapadły z naruszeniem art. 157 § 3 kpa, zatem przy ponownym rozpoznaniu sprawy, rzeczą organu będzie przeprowadzenie postępowania w celu powtórnego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, z uwzględnieniem przytoczonej przez Sąd argumentacji.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt I i II sentencji, o kosztach rozstrzygnięto na postawie art. 200 ppsa.