Uzasadnienie
W dniu 22 marca 2010 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez wnioskodawców formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych.
Zarządzeniem z dnia 29 marca 2010 r. wezwano wnioskodawców do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez wskazanie, gdzie skarżący zamieszkują (dom/mieszkanie ze wskazaniem właściciela tej nieruchomości oraz jej powierzchni), udokumentowanie wysokości wydatków ponoszonych na leczenie, nadesłanie ostatnich odcinków renty i emerytury, w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o dotychczas nadesłane dokumenty.
W dniu 9 kwietnia 2010 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W niniejszej sprawie wnioskodawcy nie wykazali, że znajdują się w sytuacji materialnej uprawniającej ich do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawcy wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu renty i emerytury o łącznej wysokości 4.281,48 złotych miesięcznie.
Wnioskodawcy wskazali, że są starszymi, schorowanymi osobami, którzy miesięcznie na leczenie i zakup lekarstw wydają około 1.500,00 złotych. Dodali, iż są współwłaścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 1.18 ha.
Z nadesłanych do sprawy dodatkowych wyjaśnień wynika, że wnioskodawcy zamieszkują w domu córki, która jest właścicielką budynków oraz działki o powierzchni 20 arów. Oświadczyli, że do ich dyspozycji pozostaje pokój, kuchnia i łazienka o łącznej powierzchni 45 m ². Wskazali, że nie gromadzą rachunków z wydatków ponoszonych na leczenie i zakup lekarstw, dlatego nie mogą ich udostępnić. Wyjaśnili, że nie otrzymują odcinków renty i emerytury dlatego ich nie nadesłali. Dodali, że po ostatniej rewaloryzacji, tj. od 1 marca 2010 r. wnioskodawczyni otrzymuje rentę w wysokości 1.594,17 złotych netto miesięcznie, a wnioskodawca w wysokości 2.264,65 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 3.858,82 złotych netto miesięcznie.
Oceniając sytuację majątkową wnioskodawców uznano, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, iż instytucja ta została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W niniejszej sprawie nie można natomiast uznać by skarżący nie posiadali środków na zaspokojenie własnych podstawowych potrzeb życiowych.
Wskazać należy, że wnioskodawcy prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe posiadając stały dochód miesięczny o łącznej wysokości 3.858,82 złotych. Z uzyskiwanego dochodu ponoszą jedynie koszty związane z leczeniem i zakupem lekarstw. Jak oświadczyli, mieszkają w domu córki, gdzie mają do dyspozycji powierzchnię 45 m ². Nie wskazali jednak, aby oprócz ponoszonych wydatków na leczenie i zakup lekarstw ponosili jeszcze inne koszty stałe, np. związane z utrzymaniem domu. W świetle powyższego, nie można uznać że wnioskodawcy są osobami ubogimi, które z uzyskiwanych dochodów zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Zaznaczyć należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego.
Stwierdzono zatem, że wnioskodawcy posiadając stały, wykazany dochód miesięczny nie znajdują się w sytuacji materialnej uprawniającej ich do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uznano, że przy uzyskiwanych dochodach wynoszących w sumie 3.858,82 złotych wnioskodawcy będą w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, które na obecnym etapie postępowanie wynoszą 200,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.