Uzasadnienie
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, skarżący reprezentowany przez radcę prawnego B. A. wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w osobie B. A. Z nadesłanego formularza wniosku PPF wynika, że wnioskodawca utrzymuje się z zasiłku pomocy społecznej od 2013r. w wysokości 604,00 złotych miesięcznie. Posiada grunty rolne o pow. 3,65 ha, które nie są uprawniane. Oświadczył, że nie posiada żadnych innych nieruchomości, ani oszczędności pieniężnych. Wskazał, że posiada wierzytelności należne od [...] sp. z o.o. w [...] -500.000 złotych, toczy się jednak w powyższym przedmiocie spór przed Sądem Okręgowym w [...] i od B. M. –ok. 900.000,00 złotych prowadzona jest nieskuteczna egzekucja przy Sądzie Rejonowym w [...] [...].
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podniósł, że nie ma stałego źródła dochodów, korzysta z pomocy opieki społecznej, ma długi alimentacyjne egzekwowane przez Komornika przy Sądzie Rejonowym [...]. Zaznaczył, iż w toku egzekucji prowadzonej przez komornika doszło do sprzedaży licytacyjnej budynku mieszkalnego będącego współwłasnością jego synów, w którym mieszka. Wnioskodawca podał, że płaci alimenty na rzecz córki E. w wysokości 400,00 złotych i ponosi koszty utrzymania mieszkania w wysokości 200,00 złotych.
W związku z tym, że dane zawarte w urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego pismem z dnia 21 kwietnia 2016r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku poprzez podanie:
- - czy jest osobą bezrobotną, jeśli tak, czy ma przyznany zasiłek dla bezrobotnych, należało podać od kiedy i w jakiej wysokości i nadesłać zaświadczenie z urzędu pracy o pozostawaniu osobą bezrobotną,
- - gdzie zamieszkuje (dom, mieszkanie, lokal) należało podać jego powierzchnię oraz wskazać czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem, czy też najemcą oraz czy ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania/ lokalu/ domu (gaz, opłaty, czynsz, podatek od nieruchomości itp.), jeśli tak należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, a jeśli nie należało wskazać, kto je ponosi i w jakiej wysokości,
- - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak, należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu,
- - czy podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, o dzieło, jeśli tak, należało podać jakie i jaki uzyskuje z nich dochód,
- - czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało podać ich markę, rok produkcji, wartość rynkową oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, naprawy, ubezpieczenie),
- - czy uzyskuje dopłaty do posiadanej nieruchomości rolnej, jeśli tak, należało wskazać od kogo, jakiego rodzaju dopłaty i w jakiej wysokości,
- - orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, leki itp.),
- - czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, dzieci, jeśli tak należało wskazać od kogo w jakiej wysokości lub formie,
- - czy obecnie płaci alimenty na dziecko w wysokości wskazanej we wniosku,
- - czy posiada zadłużenia, jeśli tak, należało wskazać u kogo (osoba fizyczna, bank) i na jaką kwotę i ile wynosi miesięczna rata spłaty zadłużenia oraz czy obecnie jest spłacane i jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty,
- - z jakiego tytułu posiada wierzytelności wskazane w formularzu,
- - czy ponosi wydatki związane z ustanowieniem przez siebie pełnomocnika z wyboru, jeśli tak należało podać w jakiej wysokości, oraz do nadesłania:
- - wyciągów z konta lub kont bankowych wnioskodawcy z trzech ostatnich miesięcy,
- - dokumentów potwierdzających wskazane we wniosku wierzytelności, które wskazywałyby na nieskuteczną egzekucję przez komornika przy SR w [...] [...] kwoty ok. 900.000,00 złotych oraz toczące się postępowanie przed Sądem Okręgowym w [...] pod wskazaną sygn. [...] o kwotę 500.000,00 złotych.
Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty.
Pismem z dnia 13 maja 2016r. pełnomocnik skarżącego przesłał oświadczenie wnioskodawcy z dnia 11 maja 2016r. w którym udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie.
Pełnomocnik przy ww. piśmie przesłał w załączeniu kserokopię decyzji OPS o przyznaniu zasiłku stałego, potwierdzenie wypłat zasiłku z OPS, potwierdzenie zapłaty alimentów przez stronę, kopię umów z których wnioskodawca wywodzi swoje roszczenie o zapłatę za sprzedaż użytkowania wieczystego nieruchomości w [...] na rzecz [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o., kopię nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu z powództwa strony przeciwko [...] sp. z o.o., wydruk z Portalu Informacyjnego Sądów Apelacyjnych w [...] z informacją o przebiegu procesu przeciwko [....] sp. z o.o., kopię tytułu wykonawczego w sprawie przeciwko B. M. prezesowi [...] sp. z o.o., kopię zawiadomienia o stanie egzekucji prowadzonej przeciwko B. M., kopię postanowienia i oświadczenia dłużnika w sprawie wyjawienia majątku przez B. M. Wnioskodawca w piśmie z dnia 11 maja 2016r. wyjaśnił, że nie jest zarejestrowany jako bezrobotny z powodu osiągniętego wieku. Mieszka przy ul. [...] w [...], jego synowie są współużytkownikami wieczystymi nieruchomości. Nieruchomość ta jest przedmiotem postępowania egzekucyjnego, a koszty utrzymania ponoszą jego synowie.
Wnioskodawca oświadczył, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie. Nie posiada pojazdu mechanicznego, nie otrzymuje pomocy od rodziny i nie uzyskuje dopłat do posiadanej nieruchomości rolnej. Podał, że dorywczo wykonuje usługi mechaniczne i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości 400,00 złotych miesięcznie. Kwotę tę przekazuje tytułem bieżących alimentów na córkę w wysokości 400,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca wyjaśnił, że na bieżące utrzymanie zakup żywności przeznacza zasiłek z opieki społecznej w wysokości 604,00 złotych miesięcznie. Posiada zadłużenie z tytułu alimentów oraz podatek od dochodu zbycia nieruchomości w wysokości 350000 złotych, którego nie spłaca. Wskazał, że posiada wierzytelności za sprzedaż w 2008r. nieruchomości w 2008r. za jeden milion złotych. Oświadczył, że nie posiada konta bankowego i nie płaci wynagrodzenia pełnomocnikowi.
W niniejszej sprawie zważono co następuje:
Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 zwanej dalej p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W ocenie orzekającego wnioskodawca w nadesłanym formularzu i piśmie wyjaśniającym i nadesłanych dokumentach wykazał, że nie jest w stanie obecnie ponieść kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu.
Z podanych danych wynika, że wnioskodawcy przysługują wymagalne wierzytelności na kwoty wskazane wyżej, które dotychczas nie zostały uregulowane. Załączone do wniosku dokumenty wskazują na nieskuteczną egzekucję przez komornika przy SR w [...] kwoty ok. 900.000,00 złotych. W aktach sprawy zawiadomienie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] z dnia [...] marca 2016r. o stanie egzekucji. Sprawa zaś zapłaty na rzecz wnioskodawcy kwoty 500 000,00 złotych toczy się przed Sądem Okręgowym w [...]. Z powyższego wynika, że odzyskanie ww. wierzytelności w najbliższym czasie jest mało prawdopodobne.
Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniono, iż wnioskodawca obecnie utrzymuje się z zasiłku pomocy społecznej w wysokości 604,00 złotych miesięcznie. Uzyskuje także dochód z pracy dorywczej w wysokości 400,00 złotych miesięcznie, jednakże kwotę tą w całości przekazuje na bieżące alimenty na córkę E. Wnioskodawca zamieszkuje u synów, którzy ponoszą opłaty związane z utrzymaniem nieruchomości. Ponadto posiada zadłużenie z tytułu alimentów oraz podatku od zbycia nieruchomości w wysokości 350 000 złotych.
Uwzględniając powyższe oraz wysokość wpisu sądowego od skargi w wysokości 500,00 złotych orzekający przychylił się do wniosku skarżącego w zakresie zwolnienia go od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie.
Rozstrzygnięcie takie uwzględnia bowiem aktualne możliwości płatnicze skarżącego przez co gwarantuje mu dostęp do sądu. Jednocześnie wskazać należy, że w przypadku gdyby okazało się, że okoliczności na podstawie których przyznano wnioskodawcy prawo pomocy nie istniały lub przestały istnieć przyznane prawo pomocy może być cofnięte w całości lub w części.
Odnośnie wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu wskazać należy, że w ramach prawa pomocy, adwokata, radcę prawnego, doradcę prawnego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym, chyba że został on ustanowiony na podstawie przepisów o prawie pomocy. Skarżący zwrócił się o ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego B. A. W aktach niniejszej sprawy (k.-5) znajduje się jednak pełnomocnictwo z dnia 18 czerwca 2012r. udzielone przez skarżącego temu pełnomocnikowi do reprezentowania go przed "sądami powszechnymi, Sądem Najwyższym, organami administracji, Wojewódzkimi Sądami Administracyjnymi, Naczelnym Sądem Administracyjnym, organami egzekucyjnymi i organami zajmującymi się ściganiem przestępstw". Pełnomocnik ten jak wynika z akt administracyjnych sprawy reprezentował skarżącego także w postępowaniu administracyjnym. Prawo pomocy nie dopuszcza instytucji podstawienia (zob. J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz Lexis Nexis, Warszawa 2012 wyd. 5, str. 621).
Wobec powyższego wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu należy uznać za bezzasadny. W toczącym się postępowaniu jest już on bowiem reprezentowany przez fachowego pełnomocnika z wyboru, co stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a wyklucza możliwość jego ustanowienia w ramach instytucji prawa pomocy. Pozostawanie przez wnioskującego w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, o ile nie został on ustanowiony w ramach prawa pomocy, jest każdorazowo negatywną przesłanką przyznania stronie z urzędu profesjonalnego pełnomocnika.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia