Uzasadnienie
R. S. w skardze na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z treści złożonego następnie na urzędowym formularzu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wynika, iż skarżący jest współwłaścicielem domu o powierzchni 130 m2 i działki o powierzchni 928 m2. We wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym pozostaje żona. Wnioskodawca oświadczył, iż utrzymują się z żoną z dochodów w łącznej wysokości 5616 zł netto miesięcznie, na które składają się wynagrodzenia za pracę, renta skarżącego i dochody z umowy zlecenia. R. S. do zobowiązań i stałych wydatków zaliczył: raty kredytów - łącznie 3500 zł, opłaty za media – 530 zł, wydatki na leki skarżącego – 250 zł, ubezpieczenie na życie – 174 zł, koszty utrzymania samochodu, opłaty za telewizję i telefony – 530 zł.
W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Zauważyć też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym, zainicjowanym przez stronę, nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011 r. II FZ 174/11 LEX nr 1081459).
Biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącego uznano, że nie uzasadnia ona przychylenia się do złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z treści wniosku, skarżący wraz z żoną uzyskują dochody w łącznej wysokości 5616 zł netto miesięcznie, nie mają innych osób na utrzymaniu. Wprawdzie w świetle oświadczenia skarżącego zasadniczym obciążeniem jego budżetu domowego są raty kredytów, które łącznie wynoszą 3500 zł miesięcznie, jednakże w orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że zobowiązania kredytowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 LEX nr 1450831, z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt II OZ 919/12 LEX nr 1270362, z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OZ 752/12 LEX nr 1327948). Pierwszeństwo przed kosztami związanymi z udziałem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym mają jedynie wydatki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny, a więc koszty zakupu żywności, odzieży, leków, wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych (czynsz za mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę itp.).
W ocenie referendarza sądowego, biorąc pod uwagę wysokość dochodów skarżącego i jego żony, przy uwzględnieniu koniecznych wydatków, stwierdzić trzeba, że R. S. będzie w stanie zgromadzić środki na poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Nie sposób też uznać, że koszty sądowe pozostają poza zasięgiem możliwości finansowych skarżącego, bowiem zauważyć trzeba, że wpis od skargi w niniejszej sprawie należny jest jedynie w wysokości 100 zł, taka byłaby również wysokość innych kosztów, które mogą (lecz nie muszą) pojawić się w sprawie na dalszym etapie postępowania.
W związku z powyższym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.