Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 386/14 wpłynął na formularzu PPF wniosek E.L. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Dane w formularzu PPF zostały uzupełnione wyjaśnieniami nadesłanymi w pismach z dnia 7 kwietnia 2014 r. i z dnia 14 maja 2014 r.
Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż E.L. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Posiada budynek mieszkalny o pow. 100 m2, i mieszkanie o powierzchni 80 m2. Utrzymuje się wraz z mężem z emerytury i renty w łącznej wysokości 3004 zł miesięcznie. Wyjaśniła, że miesięczne koszty utrzymania to: gaz – 100 zł, energia elektryczna – 140, woda i kanalizacja 95 zł, wywóz śmieci – 18, internet – 43, opał – 583, telefony – 110, podatek od nieruchomości 30 zł, spłata kredytu – 178,02 zł, zakup lekarstw – ok. 200 zł, dodała że nie wystarcza środków na zakup lekarstw. Wskazała, że mąż jest bardzo schorowany. Mieszkanie nie wynajmuje i nie uzyskuje żadnego dochodu z tego tytułu.
Postanowieniem Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 386/14 odmówiono E.L. przyznania prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw.
W sprzeciwie E.L. wskazała, że w innej sprawie VII SA/Wa 10/13 otrzymała prawo pomocy w zakresie całkowitym, więc dlaczego tym razem ma ponosić koszty, skoro jej sytuacja aż takiej zmianie nie uległa. W tamtej sprawie jej dochód wynosił 2231 zł a obecnie 3004 zł, ale stan zdrowia męża się pogorszył i wydatki na leczenie są większe więc nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim.
Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Biorąc pod uwagę sytuację majątkową E.L. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wnioskodawczyni z uzyskiwanymi miesięcznymi dochodami z tytułu emerytury i renty nie należy do osób wyjątkowo ubogich, a tylko w takim przypadku prawo pomocy może być przyznane. Sąd uznał, że stronę z ww. dochodu stać jest na samodzielne opłacenie kosztów sądowych. Ponadto skarżąca ma obiektywną możliwość uzyskania dodatkowych dochodów z tytułu np. wynajmu mieszkania.
Podkreślić zatem jeszcze raz należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.
W ocenie Sądu wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.