Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2002r. na podstawie art. 262 § 2, 263 § 2 oraz 123 kpa zobowiązał Dyrektora [...] S.A Zakład Energetyczny Rejon Energetyczny [...], do wpłacenia zaliczki 2000 zł. na pokrycie kosztów postępowania tj. wykonania wymaganej ekspertyzy technicznej dotyczącej oddziaływania na otoczenie pól elektrycznego i magnetycznego, pochodzących od pracującej linii energetycznej SN 15 kV zasilającej ZBS MSW przy ul:[...], a przebiegającej przez ul: [...] na odcinku [...] – ul:[...], w zakresie zagrożenia zdrowia i życia ludzi przebywających w obrębie jej oddziaływania oraz pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia – w terminie 14 dni, od kiedy niniejsze postanowienie stanie się ostateczne.
W uzasadnieniu postanowienia organ administracyjny powołał się na swoje postanowienie nr [...] z dnia [...] marca 2002r. którą nałożono na inwestora obowiązek wykonania ekspertyzy technicznej oddziaływania na otoczenie linii energetycznej. Obowiązek stał się wymagalny [...] maja 2002r. i nie został wykonany do dnia wydania niniejszego postanowienia.
W celu prawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego należało zażądać od strony złożenia zaliczki na pokrycie kosztów opracowania.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył [...] S.A. w W. podnosząc, iż [...] czerwca 2002r. przekazane zostało do organu sprawozdanie z badań natężenia pól: elektrycznego i magnetycznego, pochodzących od wszystkich urządzeń w tym również przedmiotowej linii 15 kV. Narzucony, więc tamtym postanowieniem nakaz został wykonany. Mnożenie kolejnych opracowań jest bezzasadne.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2004r. uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł na podstawie art. 262 § 2 kpa o zobowiązaniu Dyrektora [...] S.A. Zakład Energetyczny Rejon [...] – [...] w W. do wpłacenia zaliczki 3000 zł + 22% WAT tj. 3660 zł. na pokrycie kosztów postępowania tj. wykonania wymaganej ekspertyzy technicznej dotyczącej oddziaływania na otoczenie pól: elektrycznego i magnetycznego, pochodzących od pracującej linii energetycznej SN 15 kV zasilanej [...] przy ul:[...], a przebiegającej przez ul: [...] na odcinku [...] – ul: [...] w zakresie zagrożenia zdrowia i życia ludzi przebywających w obrębie jej oddziaływania oraz pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia – w terminie 14 dni od doręczenia niniejszego postanowienia.
Organ ten uznał, iż zgodnie z art. 262 § 2 kpa na postanowienie organu pierwszej instancji, przysługiwało stronom zażalenie.
Skargę na to postanowienie wniosła spółka [...]. w W., zarzucając mu rażącą obrazę art. 7, 77 oraz 138 i 139 kpa.
Zdaniem skarżącej spółki organy administracyjne nie podjęły żadnych działań dla faktycznego wyjaśnienia sprawy. Organ odwoławczy nie podał, dlaczego zobowiązał do wpłacenia zaliczki w kwocie 3000 zł, gdy organ pierwszej instancji wysokość jej ustalił na 2000 zł. Ponadto nie przedstawił, na czym polegała niezgodność opracowania dostarczonego przez stronę. Zaliczka w kwocie 2000 zł została wpłacona [...] maja 2003r., o czym został poinformowany organ odwoławczy. Zobowiązanie, więc zostało wykonane.
Błędną była podstawa prawna decyzji oparta na art. 53 i 56 ustawy Prawo budowlane z 1974r., a więc ustawy już nieistniejącej.
Organ naruszył również art. 139 kpa, bowiem wydał orzeczenie na niekorzyść strony odwoławczej.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając kwestię podstawy prawnej swojej decyzji, konieczność wykonania ekspertyzy oraz kwotę zaliczki, która wynika z przeprowadzonego przetargu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oba postanowienia zdaniem obecnego składu orzekającego dotknięte są kwalifikowanymi wadami powodującymi nieważność wydanych orzeczeń i to z kilku przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 kpa.
Po pierwsze podnieść należy, ze nakaz wpłacenia zaliczki skierowany został do Dyrektora [...] S.A. Zakład Energetyczny Rejon [...] w W.. Zgodnie a art. 29 kpa stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i osoby prawne a gdy chodzi o państwowe jednostki organizacyjne i organizacje społeczne również jednostki nie posiadające osobowości prawnej.
W niniejszej sprawie stroną postępowania jest Spółka Akcyjna [...]. To że w spółce tej w dacie wydania postanowienia przez organ pierwszej instancji był utworzony Rejon Energetyczny, którym kierował Dyrektor nie zmienia faktu, iż Dyrektor ten nie był stroną postępowania administracyjnego. Podmiotem praw i obowiązków jest spółka a nie jej organy lub jej pracownik. Stąd też adresatem wszelkich nakazów i zażaleń powinna być osoba prawna.
Wskazanie jako adresata Dyrektora Zakładu Energetycznego, Rejon [...] w W. jest równoznaczne ze skierowaniem postanowienia do osoby nie będącej stroną w sprawie. Tym samym zaistniała podstawa z art. 156 § 1 pkt 4 kpa, do stwierdzenia nieważności obu wydanych postanowień. Ponadto postanowienie odwoławcze obarczone jest również innymi wadami.
Art. 262 § 2 kpa dopuszcza w uzasadnionych wypadkach możliwość złożenia przez stronę zaliczki na pokrycie kosztów postępowania. Brak w tym przepisie możliwości wniesienia zażalenia na wydane na tej podstawie postanowienie. Na brak możliwości złożenia zażalenia na takie postanowienie zwraca uwagę B. Adamiak i J. Borkowski – kodeks postępowania administracyjnego, komentarz – wydawnictwo CH Beck Warszawa 1998r., strona 974.
Wbrew argumentacji organu odwoławczego zażalenie wyszczególnione w art. 264 § 2 kpa nie może mieć zastosowania do art. 262 § 2 kpa. Art. 264 kpa odnosi się, bowiem do ustalenia wysokości końcowych kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminów i sposobu ich uiszczenia. Jest to, więc rozstrzygnięcie końcowe w sprawie kosztów postępowania. Zaliczka zaś z art. 262 § 2 kpa stanowi tylko składnik kosztów postępowania i pobierana jest w toku trwającego postępowania administracyjnego. Orzeczenie końcowe obejmujące również zaliczkę wyda organ kończąc sprawę w postanowieniu z art. 264 § 1 kpa.
Ponieważ zaś postanowienie wydane na podstawie art. 262 § 2 kpa nie podlega zaskarżeniu brak było podstaw prawnych do rozpatrzenia wniesionego na nie zażalenia – art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Takie stanowisko wynikało również z postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2003r. nr [...] na mocy, którego stwierdzono nieważność postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2003r. wobec braku możliwości zaskarżenia postanowienia wydanego na podstawie art. 262 § 2 kpa.
Na marginesie należy podnieść, że postanowienie organu odwoławczego wydane zostało na niekorzyść strony, która wniosła zażalenie.
Ponadto zastrzeżenia budzi możliwość zastosowania w sprawie art. 262 § 2 kpa w niniejszej sprawie, który dotyczy tylko wyjątkowych przypadków. Art. 262 § 1 kpa dotyczy zaś kosztów postępowania obciążających jedną ze stron w sytuacji, gdy koszty te wynikały z jej winy lub zostały poniesione w jej interesie lub na żądanie strony.
Wyjątkowy przypadek pobrania zaliczki umieszczony w ramach tego samego przepisu wskazuje, iż zaliczkę winno się pobierać głównie w przypadkach wymienionych w § 1. Biorąc zaś pod uwagę, że Spółka [...] przedstawiła badania uznane przez organ za niewystarczające trudno przyjąć, iż koszt ekspertyzy i zaliczka na jej poczet wynikają z winy strony skarżącej lub tym bardziej dowód ten przeprowadzony jest w interesie Spółki [...].
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami Administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.