Uzasadnienie
W dniu 14 marca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy S. S., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ww. ustawy.)
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie oceniając dane przedstawione we wniosku stwierdzono, że wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść całości kosztów sądowych oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru.
Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Podał, że wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 3.970,00 złotych netto miesięcznie. Na kwotę tą składa się wynagrodzenie wnioskodawcy z tytułu pracy w wysokości 2.470,00 złotych netto, kwota 800,00 złotych z wynajmu mieszkania oraz kwota około 700,00 złotych netto uzyskiwana przez małżonkę z tytułu renty.
Wnioskodawca wskazał, że posiada dwa mieszkania w W., każde z nich o pow. 30 m ². Podał, że ponosi koszty ich utrzymania w wysokości 1.200,00 złotych miesięcznie (czynsz + media). Wyjaśnił, że jedno z mieszkań wynajmuje z którego otrzymuje kwotę w wysokości 800,00 złotych. Oświadczył, że oszczędności pieniężnych nie posiada.
Wnioskodawca podkreślił, że wraz z żoną spłacają kredyt w wysokości około 1.350,00 złotych miesięcznie. Nadto, utrzymują dwudziestoletniego, uczącego się syna, który nie uzyskuje żadnych dochodów.
Nadmienił również, że wraz z nim oraz żoną w trzydziestometrowym mieszkaniu mieszka drugi syn, jego konkubina i kilkuletnia wnuczka, którzy prowadzą odrębne gospodarstwo domowe.
Wnioskodawca oświadczył, że osiągane przez niego i małżonkę dochody z trudem wystarczają na utrzymanie rodziny.
Dokonując analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego zdolności płatniczych stwierdzono, iż nie jest on w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych i wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 250,00 złotych oraz ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stwierdzono, że byłby to wydatek wykraczający poza jego rzeczywiste możliwości finansowe. W związku z powyższym, przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi w wysokości 300,00 złotych, zwolnienie od ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 150,00 złotych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Jednocześnie uznano, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego samodzielnie. Dochód miesięczny uzyskiwany przez wnioskodawcę i jego małżonkę w wysokości 3.970,00 złotych netto stanowi stałe źródło dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winien on zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego.
Wskutek powyższego stwierdzono, że wnioskodawca mając stały dochód miesięczny powinien partycypować w kosztach sądowych. Podkreślić należy, że wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r. II OZ 678/09).
W ocenie orzekającego, wnioskodawca będzie w stanie samodzielnie ponieść koszty pozostałej części wpisu sądowego w wysokości 200,00 złotych i ewentualne późniejsze pozostałe koszty postępowania, z których nie został zwolniony.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.