Uzasadnienie
VIISA/Wa455/10
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. Minister Pracy i Polityki Społecznej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071, z późn. zm) w związku z art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U z 2007 r. Nr 11, poz. 74, z późn.zm) - po wniesieniu wniosku z dnia 10.10.2009 r. przez W. B., S. W., J. Z., M. K. i P. C. - reprezentowanych przez Radcę prawnego L. W. - o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2009 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ZUS Oddział w [...] z dnia [...].11.2008 r. o orzeczeniu odpowiedzialności wyżej wymienionych osób, jako członków zarządu, za zobowiązania [...] Towarzystwa [...] z siedzibą we W. z tytułu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanowił utrzymać w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2009 r..
Postępowanie wszczęte zostało na wniosek W. B., S. W., J. Z., M. K. i P. C. -reprezentowanych przez radcę prawnego L. W. Pełnomocnik wnioskodawców we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS Oddział w [...] Inspektorat we W. z dnia [...].11.2008 r. o orzeczeniu odpowiedzialności wyżej wymienionych osób, jako członków zarządu, za zobowiązania [...] Towarzystwa [...] z siedzibą we W. z tytułu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - powołując się na art. 156 § 1 i 2 K.p.a i zarzucając, iż decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności z art. 7, 8, 10 § 1 K.p.a oraz z art. 268 a Kp.a.
Pełnomocnik wnioskodawców zarzucił, iż z porównanie dat doręczenia zawiadomień o wszczęciu postępowania z datą pisma pełnomocnika wnioskodawców, wskazuje, iż ZUS nie czekał na upływ zakreślonego przez siebie 14 dniowego terminu na złożenie wyjaśnień i dowodów i wydał zaskarżone decyzje, czym pozbawił wnioskodawców prawa do czynnego udziału w postępowaniu i tym samym naruszył zasady zawarte w art. 7 i 8 K.p.a zobowiązujące ZUS do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i prowadzenia postępowania w pełnym zaufaniem stron do organów administracji państwowej. Zdaniem pełnomocnika nie można uznać, iż zawiadomienie o
VIISA/Wa455/10 wszczęciu postępowania w sprawie spełnia wymogi przewidziane w art. 10 § 1 K.p.a tj. umożliwia wnioskodawcom, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się w sprawie.
Pełnomocnik zarzucił także, iż decyzje ZUS zostały wydane bez stosownego upoważnienia Prezesa Zakładu i to zarówno od strony merytorycznej, jak i od strony formalnoprawnej tj. naruszające przepis art. 268 a K.p.a. (załączona kopia upoważnienie nie zawiera podpisu Prezesa Zakładu, a jedynie adnotację, iż upoważnienie podpisano elektronicznie a oryginał upoważnienia w raz z informacją o jego ważności znajduje się w Rejestrze Upoważnień dostępnych w Biuletynie Informacji Publicznej ZUS.
Dodatkowo pełnomocnik stwierdził (przy przyjęciu, iż upoważnienie jest formalnie oprawne), iż upoważnienie nie dotyczy jeśli chodzi o zakres upoważnienia decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na wnioskodawców w trybie art. 116 a ustawy -Ordynacja podatkowa.
Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę Minister zauważył, iż stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych - art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), zgodnie z którą decyzje te nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w K.p.a.
Minister Pracy i Polityki Społecznej wskazał również, że w decyzji z dnia [...] września 2009 r. odniósł się szczegółowo do zarzutów przedstawionych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ZUS, nie dopatrzył się, iż przy wydawaniu decyzji doszło ze strony ZUS do rażącego naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
Minister Pracy i Polityki Społecznej dokonując analizy przedmiotowej sprawy stwierdza, iż z akt sprawy, jak też pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wynika, iż został dotrzymany termin 14 dniowy do złożenia wyjaśnień i dowodów, a zaskarżone decyzje w stosunku do wyżej wymienionych osób zostały wydane w dniu 13 listopada 2008 r., a więc po upływie 14 dniowego terminu. Organ wskazał, że wynika to z wyjaśnień ZUS. Pismo pełnomocnika datowane na dzień 7.11.2008 r. do oddziału wpłynęło w dniu 12.11.2008 r.. W wyniku obiegu dokumentów korespondencja w tej sprawie do pracownika opracowującego decyzje wpłynęła już po nadaniu decyzji o odpowiedzialności członków zarządu. Wobec powyższego zarzut pełnomocnika o naruszeniu 14 dniowego terminu do złożenia wyjaśnień i dowodów w
VII SA/Wa 455/10 sprawie jest nieuzasadniony.
Odnosząc się do kwestii ważności upoważnienia dla osoby podpisującej decyzje, Minister Pracy i Polityki Społecznej przytoczył niektóre fragmenty uzasadnienia wyroku z dnia 18.04.2007 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt II GSK 374/06, gdzie Sąd stwierdził poprawność udzielonych upoważnień.
Analizując kwestię zakresu upoważnienia Minister powołał się na przepis art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, gdzie znajduje się odesłanie do stosowania przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa, ale enumeratywnie wymienionych (nie całej ustawy - Ordynacja podatkowa), natomiast z upoważnienia wynika, iż osoba upoważniona może wydawać decyzję w imieniu Zakładu w sprawach wynikających z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a więc i decyzje w sprawach składek co do których stosuje się przepisy wymienione w art. 31 tej ustawy.
W skardze skierowanej do Sądu Administracyjnego pełnomocnik stron skarżących zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 7,8,10 § 1, 156 § 1 i 2 K.p.a. oraz art.268a K.p.a. w związku z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2007 nr 11 poz.74 ze zm.) podnosząc, podobnie jak w toku postępowania administracyjnego fakt uniemożliwienia wnioskodawcom, przed wydaniem decyzji, wypowiedzenia się w sprawie.
Pełnomocnik zarzucił także, iż decyzje ZUS zostały wydane bez stosownego upoważnienia Prezesa Zakładu i to zarówno od strony merytorycznej, jak i od strony formalnoprawnej tj. naruszające przepis art. 268 a K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1271 z późn.zm.).
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji/ postanowień/, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
VIISA/Wa455/10
Skargi należało uwzględnić bowiem zaskarżone decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem przepisu art. 83a ust.2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007r Nr 11 poz.74).
Przepis art. 180 § 1 k.p.a. określa zasadę, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, zastrzegając jednak, że przepisy dotyczące ubezpieczeń mogą ustalać odmienne zasady postępowania w tych sprawach.
Kierując się powyższą zasadą, Minister Pracy i Polityki Społecznej, na wniosek W. B., S. W., J. Z., M. K. i P. C. wszczął na podstawie art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...].11.2008 r. o orzeczeniu odpowiedzialności wyżej wymienionych osób, jako członków zarządu, za zobowiązania [...] Towarzystwa [...] z siedzibą we [...] z tytułu ubezpieczenia społecznego, ubezpieczenia zdrowotnego, Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Minister nie zauważył jednak, że istnieje przepis szczególny, zawierający wyjątek od regulacji zawartej w art. 157 § 2 k.p.a. to jest przepis art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustawa ta wprowadza w art. 83 ust. 2 regułę zaskarżania decyzji administracyjnych, podejmowanych w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia do sądu powszechnego.
W przepisie art. 83a ust. 2 cyt. ustawy przewiduje jednocześnie, że decyzje ostateczne organu rentowego, od których nie wniesiono odwołania do sądu powszechnego, mogą być z urzędu przez organ uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Istnieje więc wyjątkowo możliwość weryfikowania takich decyzji w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 83a ust. 2 dopuszczający taki wyjątek powinien być interpretowany w sposób, który wyklucza możliwość powstawania kolizji pomiędzy tymi postępowaniami, wynikających z poddania tej samej decyzji kontroli sądu powszechnego oraz kontroli administracyjnej i sądowoadministracyjnej. Z kolizją mielibyśmy do czynienia, gdyby przyjąć, że strona może na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych żądać w postępowaniu administracyjnym stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji organu rentowego, która była wcześniej kontrolowana przez sąd powszechny. Wówczas w istocie orzeczenia sądu powszechnego byłyby kontrolowane w inicjowanym przez
VII SA/Wa 455/10 stronę nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym i sądowo-administracyjnym. Z tych względów przepis art. 83a ust. 2 przywoływanej ustawy pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji administracyjnych wyłącznie z urzędu i pod warunkiem, że od takiej decyzji nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu powszechnego.
Oznacza to, że niniejszej sprawie skoro postępowanie wszczęte zostało nie z urzędu, ale na wniosek stron, a ponadto strony złożyły odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] do Sądu Okręgowego (co jednoznacznie wynika z akt sprawy) to w takich sprawach nie może mieć zastosowania przepis art. 157 § 2 k.p.a. przewidujący wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony lub z urzędu.
Podkreślić należy, że powyższy pogląd znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 3 lipca 2008r. II GSK 240/08) jak i Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 16 września 2009r. I UK 109/09).
Biorąc więc pod uwagę, że organ rażąco naruszył przepis art. 83a ust.2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.270) orzekł jak w sentencji wyroku.