Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Z. W., A. R. oraz A. O. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008 r., znak: [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2008 r., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2008 r., którą nakazano H. O. dokonać rozbiórki ogrodzenia, tj. bramy i furtki na działce nr [...] w miejscowości [...], gmina [...].
Powyższa decyzja była kontrolowana przez Sąd Administracyjny w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/GD 491/08 oddalił skargę H. O..
Powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 (LEX 530338) organ wyjaśnił, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania, organ administracji publicznej ustali – z uwagi na wydany uprzednio wyrok Sądu – wystąpienie przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.
Skoro przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną, niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tejże decyzji. W takim przypadku należy odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, natomiast wszczęte należy umorzyć.
Organ dodatkowo wskazał, że stosownie do art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby.
Generalny Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie rozpoznając sprawę na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Organ powtórzył swoją argumentację przedstawioną w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2011 r. i uznał, że podniesione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zarzuty pozostają bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Generalnego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnieśli Z. W., A. R. i A.O. wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji rozbiórkowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Uwzględnienie skargi, stosownie do art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
W niniejszej sprawie skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008 r., którą utrzymano w mocy decyzją Powiatowego inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]lutego 2008 r. nakazującą H. O. rozbiórkę bramy i furtki.
Kluczowe dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia, którym odmówiono wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę, jest to, że decyzja z dnia [...] lutego 2008 r. była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/GD 491/08 oddalił skargę H. O..
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09 niewadliwie wskazał, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 K.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie- ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu-przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym.
Dodatkowo podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej uchwale wyraził pogląd, iż utrzymanie w mocy decyzji na skutek oddalenia wniesionej skargi przez sąd zamyka organom- w postępowaniu nieważościowym- możliwość pozbawienia jej mocy wiążącej. Następuje to jednak tylko" w takim zakresie, w jakim przyczyny tej wadliwości objęte są zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego". W związku z tym w uchwale podkreślono niezbędność ustalenia czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd również okoliczności wskazanych w żądaniu stwierdzenia nieważności. Jeśli tak to wyrok zamknie organowi drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakresie oceny objętej powagą rzeczy osądzonej.
W uchwale wskazano na możliwość wystąpienia sytuacji, w której strona wnosząca o stwierdzenie nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego.
W przedstawionych okolicznościach obiektywny brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach spowoduje, że poza zakresem jego kontroli- objęte powagą rzeczy osądzonej- znajdzie się to na co powoła się wnioskodawca. Tylko w takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie stanowiłby przeszkody do przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego wniosku.
Uwzględniając przedstawione wyżej stanowisko stwierdzić należy, że taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszym postępowaniu. Skarżący domagając się stwierdzenia nieważności decyzji rozbiórkowej wskazali na wadliwość, o której mowa w art. 156 § 1 pkt. 4 i 5 K.p.a. Podnieśli, że decyzja skierowana została do ich matki- H. O., która nie była właścicielką nieruchomości, na której wybudowano furtkę i bramę co oznacza, że decyzja była trwale niewykonalna.
Wbrew podniesionym zarzutom z ustaleń faktycznych zaaprobowanych przez Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyżej cytowanym wyroku wynika, że H. O. była inwestorem obiektu podlegającego rozbiórce.
Przypomnieć w związku z tym należy, że stosownie do art. 52 ustawy Prawo budowlane to przede wszystkim na inwestorze spoczywa obowiązek dokonywania na swój koszt czynności rozbiórkowych. Samowola budowlana nacudzym gruncie nie zwalnia inwestora od odpowiedzialności przewidzianej w przepisach budowlanych.
W związku z powyższym, jako niewadliwe ocenić należy stanowisko organu przedstawione w zaskarżonym postanowieniu że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 listopada 2008r., stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008 r.
Z tych względów, wobec braku podstaw do kwestionowania zaskarżonego postanowienia Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz.270) orzekł, jak w sentencji.