Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPPr wniosek P.Sp. z o. o. z siedzibą w R. o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała, że cyt.: "firma nie funkcjonuje ludzie nie pracują". W rubrykach dotyczących wysokości kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych; wartości środków trwałych; wysokości zysku lub strat za ostatni rok obrotowy, a także stanu rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wpisano "0 zł".
Pismem z dnia 4 lipca 2017 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania w terminie 7 dni:
- - odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe,
- - wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych z okresu ostatnich 6 miesięcy,
- - odpisu sprawozdania finansowego za 2016 r.,
- - odpisów deklaracji dla podatku od towarów i usług za okres ostatnich 6 miesięcy.
W piśmie z dnia 28 lipca 2017 r. strona skarżąca oświadczyła, że rachunki bankowe zostały zamknięte z końcem 2013 r. "z powodu braku przepływów przez nie środków".
Postanowieniem z dnia 12 września 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podał, że strona skarżąca nie nadesłała żadnego z dokumentów, których dotyczyło wezwanie z dnia 4 lipca 2017 r. skierowane do wnioskodawcy w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego strona skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Starszy referendarz sądowy przyznał, że według oświadczenia zawartego we wniosku strona skarżąca nie uzyskuje żadnych dochodów i nie posiada środków na prowadzenie działalności, jednak nie jest możliwe przyznanie prawa pomocy jedynie w oparciu o niczym nieudokumentowane twierdzenia strony. Wobec nienadesłania przez stronę skarżącą wymaganych dokumentów nie jest możliwe dokonanie oceny jej rzeczywistej kondycji finansowej.
Sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego wniosła strona skarżąca. W uzasadnieniu podniosła, że nie posiada żadnych środków finansowych na ponoszenie opłat sądowych, co potwierdzają załączone sprawozdania finansowe za 2015 i 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – zwanej dalej p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym po dniu 15 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.).
Na podstawie art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
Stosownie do art. 246 § 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane:
- 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Okoliczności przedstawione przez stronę skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również w sprzeciwie, pozwalają uznać, że sytuacja strony skarżącej uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W szczególności wskazać należy, że strona skarżąca, przy sprzeciwie nadesłała sprawozdanie finansowe za 2015 i 2016 r., rachunek zysków i strat porównawczy za okres 2016-2014 i za okres 2014-2015, bilans za 2015 i 2016 r., dodatkowe informacje i objaśnienia do sprawozdania finansowego za 2015 i 2016 r. Z dokumentów tych wynika, że strona skarżąca w latach 2014, 2015 i 2016 osiągnęła zysk w kwocie 0 zł i stratę w kwocie 0 zł. Z bilansu za 2016 r. wynika, że na dzień 31.12.2016 r. aktywa i pasywa spółki wynoszą 18.057 zł, zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wynoszą 176.909,61 zł, strata z lat ubiegłych wynosi 163.852,61 zł, kapitał własny wynosi: -158.852,61 zł.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że wniosek strony skarżącej o zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Z przedstawionych przez stronę informacji wynika, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Wobec powyższego Sąd uznał, że zasadne jest przychylenie się do wniosku w zakresie zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 260 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił, jak w sentencji.