Uzasadnienie
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji Okręgowego Inspektora Kolejnictwa we W. z dnia [...].10.2000 r. nr [...] nakazującej PKP [...] w G.:
- 1) usunięcie w terminie natychmiastowym stwierdzonych nieprawidłowości poprzez:
- a) zastosowanie do czasu usunięcia wszystkich nieprawidłowości, niezbędnych środków zabezpieczających w postaci: stosownego oporęczowania lub wygrodzenia terenu i ustawienia odpowiednich tablic ostrzegawczych dla rejonu zagrożonego upadkiem elementów drewnianych z wysokości;
- b) rozbiórkę pokrycia dachowego wiaty, zagrażającego podróżnym (spróchniałych obluzowanych desek i krokwi drewnianych);
- 2) usuniecie w terminie do dnia 30.03.2001 r. pozostałych stwierdzonych nieprawidłowości poprzez:
- a) wykonanie nowego pokrycia dachowego dla całej wiaty peronowej (krokwi, odeskowanie, pokrycie papą asfaltową, opierzenia blacharskie, itp.)
- b) naprawę istniejących zniszczonych rynien i rur spustowych deszczowych, blaszanych i żeliwnych;
- c) naprawę instalacji nagłaśniającej i w miarę potrzeby – oświetleniowej;
- d) oczyszczenie i pomalowanie elementów stalowych konstrukcji wiaty peronowej.
Organ administracyjny powołał się na przepis art. 154 § 1 kpa, który może nieć zastosowanie jedynie do decyzji na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa. Wymogu tego nie spełnia decyzja z dnia [...].10.2000 r. Ponadto decyzja ta oparta została na art. 66 Prawa budowlanego, który zobowiązuje organ administracji do wydania nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Uchylenie więc decyzji z dnia [...].10.2000 r. nakazującej wykonanie określonych obowiązków stanowiłoby niedopuszczalne obejście bezwzględnie obowiązującego przepisu.
Odwołanie od tej decyzji wniosła PKP [...] w Z. Odwołująca Spółka uznała, iż decyzja z dnia [...].10.2000 r, nie tworzy prawa dla żadnej ze stron postępowania, a ponadto za uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny. Odbudowa nieczynnego obiektu jest nieracjonalna i nieekonomiczna.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ administracyjny podniósł, iż postulat strony skarżącej o uchylenie decyzji w trybie art. 154 § 1 kpa nie powinien ograniczać organu I instancji wyłącznie do stwierdzenia braku prawnej możliwości uchylenia w tym trybie rozstrzygnięcia, lecz rozważyć z urzędu możliwość działania na podstawie art. 155 kpa. Jednakże powyższe uchybienie formalne pozostaje bez wpływu na ocenę poprawności zaskarżonej decyzji. Zasadniczą przesłanką bowiem wyłączającą możliwość uchylenia decyzji Okręgowego Inspektora Kolejnictwa we W. jest fakt, że przedmiotowy obiekt budowlany jest obiektem zabytkowym o wartości historycznej, ujętym w wojewódzkiej ewidencji zabytków województwa lubuskiego, co potwierdza pismo [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].11.2005 r. Zawarte w piśmie jednoznaczne, negatywne stanowisko tego organu jest prawnie wiążące, zgodnie bowiem z art. 4 ustawy z dnia 23.07.2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, wszystkie organy administracyjne mają obowiązek podejmowania działań zapewniających trwałe zachowanie i utrzymanie zabytków.
Skargę na powyższą decyzję złożyła PKP [...] w Z. Strona skarżąca podniosła, iż decyzja z dnia [...].10.2000 r. w części wygasła albowiem obowiązki objęte w pkt 1 decyzji zostały wykonane. Ponadto organy administracyjne przez blisko 4 lata nie egzekwowały obowiązków nałożonych decyzją.
Właściciel obiektu podjął w dniu 16.12.2004 r. uchwałę o likwidacji wiaty peronowej. Skarżąca Spółka powzięła wiadomość, iż obiekt wpisany został do wojewódzkiej ewidencji zabytków w toku procedury zgłoszenia obiektu do rozbiórki.
Zgłoszony został również zarzut rażącego naruszenia art. 155 kpa, bowiem organ z urzędu nie rozważył trybu określonego w tym przepisie. Gmina nie ma żadnych danych dotyczących wpisu obiektu do ewidencji konserwatorskiej. Zdaniem strony skarżącej z chwilą ujawnienia się nowej okoliczności, iż obiekt znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków organy administracyjne powinny zbadać z urzędu przesłanki z art. 155 kpa, ustalić czy ochrona zabytku faktycznie istnieje i jaki ma wpływ na zakres prac remontowych.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona.
Nie można się zgodzić z twierdzeniem strony skarżącej, iż organy administracyjne mogły uchylić decyzję Okręgowego Inspektora Kolejnictwa we W. z dnia [...].10.2000 r. w oparciu o przepis art. 154 kpa lub o przepis art. 155 kpa. Przede wszystkim należy przypomnieć, że wniosek z dnia [...].10.2005 r. sprecyzowany został jednoznacznie przez skarżącą, iż chodzi o uchylenie decyzji na podstawie art. 154 § 1 kpa. A więc organ I instancji rozpatrywał wniosek zgodnie z żądaniem strony i wykazał brak podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku.
Podstawowym warunkiem uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 kpa przez organ administracji państwowej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia jest okoliczność, że z decyzji żadna ze stron nie nabyła prawa. Zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa "nabycie praw" użyte w art. 154 kpa może nastąpić także w decyzji nakładającej obowiązek. Przez nabycie praw z decyzji ostatecznej należy też rozumieć każde przysporzenie w sferze prawnej. W przypadku decyzji na mocy której nałożono na stronę obowiązek tym "przysporzeniem w sferze prawnej" jest skonkretyzowane co do treści i rozmiaru spoczywającego na stronie obowiązku. Żeby zatem przyjąć, iż decyzja ostateczna nakładająca na stronę obowiązek jest decyzją na mocy której strona nabyła prawa, nie trzeba wykazywać, która strona i jakie prawo nabyła. Skoro zaś decyzja wydana na podstawie art. 61, 62 ust. 3 i 66 pkt 1, 2 i 3 Prawa budowlanego z 1994 r. jest decyzją nakładająca na stronę obowiązek to niedopuszczalne jest jej wzruszenie w trybie art. 154 kpa (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24.02.2005 r. – OSK 1188/04).
I chociażby już z tego względu prawidłowe są decyzje organu I i II instancji odmawiające uchylenia decyzji z dnia [...].10.2000 r. na podstawie art. 154 § 1 kpa.
Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy rozważał również kwestie ewentualnego zastosowania w niniejszej sprawie z urzędu możliwości zmiany bądź uchylenia decyzji w trybie art. 155 kpa i uznał brak ku temu podstaw.
Pogląd o braku podstaw do zmiany decyzji Okręgowego Inspektora Kolejnictwa we W. w trybie bądź art. 154 § 1 kpa, bądź 155 kpa podziela Sąd administracyjny.
Trzeba bowiem zauważyć, że z obu przepisów wynika, iż możliwość wzruszenia decyzji może nastąpić jeśli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Wymagania interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego interesu strony powinny być ustalone w danej sprawie i muszą nabrać konkretnej treści, wynikającej ze stanu faktycznego i prawnego sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20.07.1999 r. I SA 1699/98, nie publikowany).
Organ odwoławczy powołał się na pismo [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 18.11.2005 r., z którego wynika, iż wiata znajdująca się na stacji kolejowej w S. posiada wartość historyczną i z tego względu ujęta jest w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Organ nadzoru budowlanego nie ma uprawnień do kwestionowania opinii konserwatora zabytków. Pismo konserwatora zabytków rozpatrywane było przez organy nadzoru budowlanego w kontekście oceny braku "interesu społecznego" który przemawiałby za zmianą bądź uchyleniem ostatecznej decyzji.
Nadto zwrócić trzeba uwagę na okoliczność, iż organy administracji stosują przepisy art. 154 § 1 kpa i 155 kpa według swobodnego uznania, co wynika z użycia w nich zwrotu " może". Wydane decyzje mają więc charakter decyzji uznaniowej.
Natomiast tak organy administracyjne, jak i strona skarżąca nie dostrzegły pewnych aspektów sprawy z których ewidentnie wynika, iż w sprawie nie występuje ani "słuszny interes strony", ani "interes społeczny" który przemawiałby za zmianą lub uchyleniem ostatecznej decyzji.
Strona skarżąca podniosła okoliczność, iż sytuacja obiektu budowlanego uległa zmianie, zawieszony został bowiem ruch pasażerski na tej linii kolejowej, a więc odbudowa nieczynnego obiektu jest nieracjonalna i nieekonomiczna.
Umknęło jednak uwadze strony skarżącej, że decyzja o której uchylenie wystąpiła nie jest decyzją rozbiórkową. Jest to bowiem decyzja wydana na podstawie art. 61, 62 ust. 3 i art. 66 pkt 1,2 i 3 Prawa budowlanego. Przepisy te nakładają na właściciela lub zarządcę obiektu obowiązek utrzymania go w odpowiednim stanie technicznym, a w przypadku stwierdzenia, iż obiekt budowlany jest m.in. w nieodpowiednim stanie technicznym, organ nadzoru budowlanego nakazuje (obligatoryjnie) usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości.
Inwestor nie przedstawił w aktach sprawy decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę przedmiotowego obiektu. W takiej zaś sytuacji okoliczność czy wiata peronowa w S. jest wykorzystywana dla celów pojazdów pasażerskich, czy też nie, nie ma żadnego znaczenia dla oceny możliwości zastosowania nadzwyczajnego trybu z art. 154 czy 155 kpa.
Obowiązek, wynikający z rozdziału 6 Prawa budowlanego dotyczący prawidłowego utrzymania obiektów budowlanych, ciąży na właścicielu lub zarządcy obiektu bez względu na to, czy obiekt ten jest wykorzystywany przez właściciela, czy też jest nieczynny.
Wiele orzeczeń wydanych na podstawie art. 66 Prawa budowlanego dotyczy np. domów mieszkalnych niezamieszkałych przez ludzi.
Skoro zatem wiata na stacji w S. istnieje i w stosunku do niej nie zapadła prawomocna decyzja o pozwoleniu na rozbiórkę, obowiązek jej remontu spoczywa na właścicielu, stronie skarżącej nawet w przypadku niewykorzystywania tej wiaty dla celów pojazdów kolejowych.
Ta okoliczność wskazuje, iż "interes społeczny" przemawia przeciwko uchyleniu lub zmianie decyzji nakazującej utrzymanie wiaty w odpowiednim stanie technicznym – nie stwarzającej zagrożenia dla ludzi.
Z tych samych względów nie można dopatrzeć się zaistnienia w sprawie "słusznego interesu" strony skarżącej.
Z powyższych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku.