Uzasadnienie
W dniu 10 kwietnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy E. W., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku przedstawiła swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego.
Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a)
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594).
Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych.
Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy.
Oceniając dane przedstawione w formularzu uznano, że wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść w całości kosztów sądowych.
Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i synem uczniem szkoły średniej. Wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 4.000,00 złotych brutto miesięcznie. Na kwotę tą składa się wynagrodzenie wnioskodawczyni za pracę w wysokości 2.500,00 złotych oraz wynagrodzenie małżonka za pracę w wysokości 1.500,00 złotych.
Wnioskodawczyni podała, że posiada dom o pow. 52 m², współwłasność nieruchomości rolnej o pow. 0,3933 ha oraz współwłasność nieruchomości o pow. 0,0967 ha. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności pieniężnych.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podniosła, że uzyskiwane dochody w całości są przeznaczane na bieżące wydatki, wśród których podstawową pozycję stanowi zakup żywności, lekarstw, utrzymanie domu. Nadmieniła także, że ponosi koszty utrzymania całej nieruchomości jak również koszty postępowania sądowego o zniesienie współwłasności. Podkreśliła, że nie była w stanie przygotować się na opłatę w wysokości należnego wpisu sądowego w niniejszej sprawie.
Dokonując analizy sytuacji finansowej skarżącej i jej zdolności płatniczych należało uznać, że wnioskodawczyni nie jest w stanie bez uszczerbku w koniecznym dla siebie i rodziny utrzymaniu jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych. Stwierdzono, że uzyskiwane dochody przy uwzględnieniu wydatków ponoszonych przez wnioskodawczynię nie pozwalają na poniesienie pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. W związku z powyższym, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez zwolnienie od części wpisu sądowego od skargi w wysokości 300,00 złotych.
Jednocześnie stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych samodzielnie.
Należy podkreślić, że wnioskodawczyni uzyskuje z małżonkiem stały dochód miesięczny. Świadczy to o tym, że wnioskodawczyni nie pozostaje w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Dochód miesięczny uzyskiwany przez wnioskodawczynię i jej męża w wysokości 4.000,00 złotych brutto miesięcznie stanowi stałe źródło dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winna zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego.
Wskutek powyższego stwierdzono, że wnioskodawczyni uzyskując z mężem stały dochód miesięczny powinna partycypować w kosztach sądowych. Oceniono, że będzie w stanie samodzielnie ponieść koszty pozostałej części wpisu sądowego w wysokości 200,00 złotych i ewentualne późniejsze koszty postępowania.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.