Uzasadnienie
S. K. wraz ze skargą wniesioną na decyzję Ministra Finansów, wydaną w przedmiocie rozłożenia na raty opłaty legalizacyjnej z tytułu dobudowy do budynku mieszkalnego pomieszczenia z basenem i odmowy umorzenia tej opłaty, złożyła na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku skarżąca wskazała, że ma na utrzymaniu męża, który obecnie nie pracuje, a także 4 dzieci, prowadzi działalność gospodarczą (zakład pogrzebowy), uzyskując z tego tytułu dochody w wysokości od 4.000 do 5.000 zł miesięcznie. Podkreśliła, że spłaca kredyty. Skarżąca oświadczyła, że posiada dom o powierzchni 350 m2, działkę o powierzchni 1500 m2 (na której prowadzona jest działalność gospodarcza), budynek firmowy, samochody: Renault Kangoo oraz Mercedes Vito (firmowy), a także oszczędności w kwocie 13.000 zł.
W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły.
Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego, o którym mowa w art. 246 ustawy, należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych wydatków, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem stopy życiowej, nie uzasadnia natomiast przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby skarżąca znajdowała się w takiej sytuacji.
Jak wynika z wniosku, S. K. uzyskuje dochody w wysokości od 4.000 do 5.000 zł miesięcznie. Skarżąca oświadczyła, że posiada dom o powierzchni 350 m2, działkę o powierzchni 1500 m2 (na której prowadzona jest działalność gospodarcza), budynek firmowy, samochody: Renault Kangoo oraz Mercedes Vito (firmowy). S. K. posiada także oszczędności w kwocie 13.000 zł.
Informacje wynikające ze złożonego wniosku nie pozwalają uznać skarżącej za osobę ubogą, znajdującą się w sytuacji, w której poniesienie kosztów sądowych uniemożliwiłoby zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, brak jest więc podstaw do uwzględnienia wniosku. Za przyznaniem prawa pomocy nie przemawia także konieczność spłacania przez skarżącą kredytów, bowiem jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zobowiązania cywilnoprawne, w tym i zobowiązania kredytowe, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. sygn. akt II OZ 72/12 - Lex nr 1121302 oraz sygn. akt II OZ 81/12 - Lex nr 1121304, z dnia 3 marca 2011 r. sygn. II OZ 130/11 Lex nr 1080416, z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. II FZ 234/11 Lex nr 821432).
W ocenie referendarza sądowego uzyskiwane dochody oraz oszczędności pozwalają skarżącej na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Na zdolności płatnicze wnioskodawcy wskazuje również okoliczność, iż w niniejszym postępowaniu sądowym skarżąca reprezentowana jest przez radcę prawnego ustanowionego z wyboru, który działał w jej imieniu również w postępowaniu administracyjnym.
Mając powyższe względy na uwadze orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).