Uzasadnienie
Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] lutego 1993r. nr [...] na podstawie art. 53 i 54 ustawy Prawo budowlane z 1974r. nakazał właścicielom realności F. – dokończenie rozbiórki oficyny tylnej pos. F. do styku z oficyną boczną, przeznaczoną do remontu kapitalnego. Decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1993r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] lutego 1993r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W dniu [...] lutego 1998r. wpłynął wniosek J. B. o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji z [...] lutego 1993r.
Wojewoda [...] w dniu [...] kwietnia 1998r. decyzją nr [...] na podstawie art. 157 § 3 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 1993r. i decyzja ta została utrzymana w mocy przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] czerwca 1998r.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 września 2000r. sygn. akt IV SA 1444/987 uchylił decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 1998r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z [...] kwietnia 1998r.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lutego 1993r.
Organ nadzoru przypomniał, iż kwestionowana decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 1993r. została uchylona przez organ odwoławczy, sprawa przekazana do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. Nie istnieje, więc w obiegu prawnym kwestionowana przez wnioskodawcę decyzja. Wydanie decyzji uchylającej decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 1993r. stanowi o bezprzedmiotowości postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. B. i T. B.. W obu odwołaniach podniesiony został zarzut braku oceny w niniejszym postępowaniu decyzji organu drugiej instancji – Wojewody [...] z [...] sierpnia 1993r.
Ponadto odwołujący zarzucili kwestionowanej decyzji Prezydenta Miasta [...] – pominięcie charakteru zabytkowego oficyny tylnej i przeznaczenie jej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego do remontu i adaptacji, brak zgody współwłaściciele na rozbiórkę. W chwili wydania zaś decyzji z [...] sierpnia 1993r. nastąpiło już całkowite wyburzenie obiektu, co winno być uwzględnione przez ten organ.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organy administracyjne nie poczyniły one żadnych ustaleń odnośnie przesłanek z art. 156 § 1 kpa, co zalecił Naczelny Sąd Administracyjny.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2004r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Zdaniem organu brak potwierdzenia podnoszonego w odwołaniu faktu, iż wniosek z [...] lutego 1998r. obejmował również decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 1993r. Z pisma tego jednoznacznie wynika, iż skarżący domagał się jedynie weryfikacji decyzji z dnia [...] lutego 1993r.
Skoro zaś ta decyzja poprzez uchylenie w trybie, art. 138 § 1 pkt 2 kpa została wyeliminowana z obiegu prawnego należało podzielić stanowisko zawarte w decyzji organu pierwszej instancji.
Skargę na tą decyzję złożył J. B..
Skarżący podniósł, iż organ odwoławczy błędnie podał podstawy prawne decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 1993r. – art. 138 § 1 pkt 2 kpa, gdy w rzeczywistości podstawę prawną tej decyzji stanowił, art. 54 ustawy Prawo budowlane z 1974r. i art. 138 § 2 kpa.
Organy administracyjne nie zauważyły, że we wniosku o stwierdzenie nieważności znajduje się sformułowanie obejmujące kontrolą w nadzwyczajnym postępowaniu również decyzję kasacyjną z [...] sierpnia 1993r.
Organy nie wykonały zaleceń zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 września 2000r. Ponadto organ pierwszej instancji nigdy już nie rozpatrzył merytorycznie sprawy, a tylko umorzył postępowanie na wniosek współwłaścicieli obiektu.
Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z 13 sierpnia 1993r. oraz Prezydenta [...] z [...] lutego 1993r.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych nieco przyczyn aniżeli podniesione w skardze zarzuty.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Według art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a jak decyzja wydana została przez ministra lub Samorządowe Kolegium Odwoławcze - ten organ. Natomiast, jakie organy są organami wyższego stopnia w rozumieniu kpa, określa przepis art. 17 kpa.
W zasadzie na podstawie tych regulacji nie ma trudności ze wskazaniem organu właściwego do orzekania w kwestii nieważności decyzji. W niniejszej sprawie organy administracyjne uznały, iż właściwym organem do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 1993r. – jest Wojewoda [...], który należy uznać za organ wyższego stopnia.
Umknęła uwadze jednak tych organów okoliczność, iż decyzja Prezydenta Miasta [...] z [...] lutego 1993r. – nie ustateczniła się w pierwszej instancji. w sprawie dokończenia rozbiórki oficyny tylnej przy ul: F. w [...] wypowiedział się, bowiem organ odwoławczy – Wojewoda [...] wydając w dniu [...] sierpnia 1993r. decyzję kasacyjną.
W orzecznictwie sądu administracyjnego wyrażony jest natomiast pogląd, że organ administracji właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w instancji odwoławczej, jest właściwy również do stwierdzenia nieważności decyzji organu pierwszej instancji w tej samej sprawie, gdy dotknięta jest ona ciężkimi wadami, określonymi w art. 156 § 1 kpa. – Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 1997r. sygn. akt IV SA 1520/95.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w postępowaniu objętym kontrolą naruszone zostały przepisy o właściwości.
W przypadku, bowiem decyzji, w której jako organ drugiej instancji orzekał Wojewoda [...], do stwierdzenia nieważności wydanych decyzji nie może być uprawniony ten sam organ, lecz organ wyższego stopnia, jakim jest Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego.
Tym samym zaistniała przesłanka, z art. 156 § 1 pkt 1 kpa skutkująca stwierdzeniem nieważności obu zaskarżonych decyzji.
Ponadto wbrew twierdzeniom organów wniosek J. B. z dnia [...] lipca 1998r., choć zatytułowany jako "wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji" – w końcowym akapicie obejmuje również swoim żądaniem decyzję kasacyjną wydaną w dniu [...] sierpnia 1993r. przez Wojewodę [...].
W takiej zaś sytuacji nie ma wątpliwości, iż do stwierdzenia nieważności własnej decyzji, nie był uprawniony Wojewoda [...]. W świetle zaś sformułowań wniosku o stwierdzenie nieważności z [...] lipca 1998r. rozważania organów administracyjnych odnośnie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o nakazie rozbiórki oficyny nie mogą być uznane za prawidłowe, skoro w obiegu prawnym funkcjonuje decyzja ostateczna Wojewody [...] z [...] sierpnia 1998r., co do prawidłowości, której nie wypowiedział się w ogóle organ nadzoru.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), należało orzec jak w sentencji wyroku.