Uzasadnienie
A. S. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie sygn. VII SA/Wa 593/18.
Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje:
Wobec złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących chorób zawodowych.
Z uwagi na przedmiot niniejszej sprawy A. S. nie ma obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w tej sprawie. W takiej sytuacji rozpoznanie wniosku o zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych jest więc zbędne. To zaś prowadzić musi do umorzenia w tym zakresie postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, na podstawie art. 249a ustawy, zgodnie z którym jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się.
Wniosek skarżącej podlega zatem merytorycznemu rozpoznaniu wyłącznie w zakresie dotyczącym ustanowienia adwokata.
Zgodnie z art. 245 ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie wydatków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb wnioskodawcy i jego rodziny. W pojęciu utrzymania koniecznego mieszczą się wydatki związane z utrzymaniem rodziny posiadające cechy nieodzowności, z których nie można zrezygnować i których nie można ograniczyć, a więc koszty zakupu żywności, odzieży, leków, wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych (czynsz za mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę itp.).
Prawo pomocy mogą zatem otrzymać wyłącznie osoby znajdujące się w wyjątkowo ciężkim położeniu materialnym, pozbawione dochodów oraz te, które co prawda uzyskują dochody, ale w wysokości pozwalającej im jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Informacje przedstawione w złożonym wniosku nie wskazują natomiast, aby A. S. znajdowała się w takiej sytuacji, brak jest więc podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy.
Z treści wniosku wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostają córka oraz zięć. A. S. wraz z rodziną utrzymują się z dochodów w łącznej wysokości 5.372,96 zł netto miesięcznie, na które składają się: emerytura skarżącej – 1.222,22 zł, zasiłek dla opiekuna otrzymywany przez córkę – 520 zł oraz emerytura zięcia – 3.630,74 zł.
Jako zobowiązania i stałe wydatki wymieniono m.in.: kredyt – 813 zł, czynsz – 498 zł, podatek od nieruchomości – 205 zł, ubezpieczenie mieszkania – 216 zł, opłaty za prąd – 120 zł, gaz – 98 zł, wydatki na zakup 4 par okularów - 600 zł, ubezpieczenie samochodu – 1.035 zł, części do samochodu – 231,50 zł, "[...] 70 zł, opłata telefon [...] 160, telefon [...] 233 zł + 122, [...] A. S. – 53 zł, [...] S. H. – 162 zł, [...] R. H. – 182,5 zł, zakup ciśnieniomierzy – 200 zł, baterie – 30 zł". Z treści wniosku i nadesłanego wraz z nim dodatkowego oświadczenia wynika, że córka wnioskodawcy wraz z mężem opłacają za swoją córkę opłaty związane ze zlikwidowaną działalnością gospodarczą cyt.: "opłatę lokalu w kwocie 286,21 za m-c oraz energia elektryczna w m-c 01/2018 kwota 197,40 oraz w m-c 03/2018 kwotę 109,61".
W ocenie referendarza sądowego brak jest podstaw do przyznania skarżącej prawa pomocy, z wniosku nie wynika bowiem, aby A. S. znajdowała się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej.
Łączny dochód trzyosobowej rodziny skarżącej wynosi 5.372 zł netto miesięcznie. Wprawdzie w treści wniosku wymieniono szereg obciążających skarżącą i jej rodzinę wydatków, to jednak zauważyć trzeba, że część z nich to wydatki jednorazowe, które nie są ponoszone co miesiąc, jak np. wydatki na zakup części do samochodu, ciśnieniomierzy, czy okularów. Ponadto nie wszystkie z wymienionych wydatków to wydatki, którym należy przyznać pierwszeństwo przed kosztami związanymi z udziałem strony w postępowaniu przed sądem. Do wydatków niezbędnych do zaspokojenia najbardziej podstawowych potrzeb wnioskodawcy i rodziny nie można bowiem zaliczyć np. wydatków na ubezpieczenie czy opłat za UPC.
Również zobowiązania kredytowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 LEX nr 1450831, z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt II OZ 919/12 LEX nr 1270362, z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OZ 752/12 LEX nr 1327948).
W ocenie referendarza sądowego, biorąc pod uwagę wysokość dochodów skarżącej i jej rodziny, przy uwzględnieniu koniecznych wydatków, stwierdzić trzeba, że A. S. nie wykazała, że nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika.
W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 1 oraz art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.