Uzasadnienie
M. R. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Okręgowego Sądu Lekarskiego w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. w sprawie uznania wyborów za nieważne. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że właściwość sądu administracyjnego w niniejszej sprawie wynika z okoliczności, iż zaskarżone postanowienie, dotyczy wyborów członków organu samorządu, którzy realizują zadania publiczne.
Okręgowa Izba Lekarska w [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie z uwagi na brak właściwości sądów administracyjnych przy rozpoznawaniu sprawy, ew. z uwagi na niewyczerpanie trybu wniesienia skargi, bądź o jej oddalenie. Wskazała, że z treści skargi jak i pozostałych pism w sprawie skarżącego wynika, że skarga nie mieści się wśród aktów administracyjnych i czynności administracji które kontrolowane są przez sądy administracyjne na podstawie przepisu zawartego w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze zm.), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie.
Przepis art. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych.
Zakres tych spraw precyzuje przepis art. 3 § 2 i 3 ww. ustawy, który wymienia akty prawne poddane kontroli w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Przepis ten określa, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej min. poprzez orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 ww. artykułu. W punktach 1-4 art. 3 § 2 ww. ustawy wymieniono 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Sądy administracyjne kontrolują również akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej i akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż ww., podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
W związku z powyższym w sprawach innych nie należących do zakresu działalności administracji publicznej możliwa jest kontrola sądowoadministracyjna, ale tylko w przypadku, gdy w ustawie szczególnej jest wprost wskazane, że sprawy określonego rodzaju podlegają kognicji sądów administracyjnych, co wynika z art. 3 § 3 cyt. ustawy.
Taką ustawą szczególną jest ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz.U. nr 219, poz. 1708 ze zm.). Wskazać należy, iż ww. ustawa określa zadania, zasady działania i organizację izb lekarskich oraz prawa i obowiązki członków izb lekarskich. Ustawa ta określa także strukturę samorządu zawodowego i zadania ich organów, przewiduje możliwość ustalania przez właściwe organy samorządów zawodowych regulaminów normujących sprawy wewnętrzne tych samorządów.
Poza wykonywaniem zadań, które należy traktować wyłącznie jako dotyczące wewnętrznych spraw korporacji, - m. in. takie jak reprezentowanie i ochrona interesów zawodowych swoich członków, ustalanie zasad etyki zawodowej, organizacji wewnętrznej w ramach zasad określonych w ustawie, - samorząd zawodowy mocą odpowiednich postanowień ustawowych uzyskał uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu administracji publicznej, pełniąc w tym zakresie funkcję organów administracji publicznej. Do zadań tych należą chociażby orzekanie o odpowiedzialności zawodowej lekarzy, sprawy określone w art. 57 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (prawo wykonywania zawodu), decyzje o wpisie do rejestru podmiotów prowadzących działalność leczniczą i in. W tych sprawach organy samorządów zawodowych podejmują czynności nie w ramach wewnętrznych, korporacyjnych spraw, lecz niejako na zewnątrz własnej organizacji, są więc ściśle związane obowiązującym prawem publicznym i działać powinny na podstawie i w granicach prawa.
W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie Okręgowego Sądu Lekarskiego rozpoznającego protest wyborczy do organów samorządu zawodowego.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o izbach lekarskich przeciwko ważności wyborów może być wniesiony protest z zarzutem naruszenia przepisów ustawy lub niewłaściwego ustalenia wyników wyborów. Protest wnosi się na piśmie do okręgowego sądu lekarskiego właściwego dla miejsca przeprowadzenia wyborów, a w przypadku wyborów do organów Naczelnej Izby Lekarskiej - do Naczelnego Sądu Lekarskiego, za pośrednictwem komisji wyborczej, w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyników wyborów przez komisję wyborczą (ust. 3 ww. przepisu). Sąd lekarski, wydając postanowienie o nieważności wyborów, stwierdza jednocześnie wygaśnięcie odpowiedniego mandatu i przekazuje postanowienie wnoszącemu protest oraz komisji wyborczej (ust. 5 ww. przepisu).
Wskazać należy, że skarga rozpatrywana w niniejszej sprawie nie dotyczy jednak zakresu w jakim Okręgowy Sąd Lekarski w [...] działa jak organ administracji publicznej. Zaskarżone postanowienie jest aktem wewnętrznym, dotyczącym ściśle organizacyjnych spraw, mających charakter działań wewnętrznych samorządu zawodowego, nie dotykających problematyki z dziedziny administracji publicznej. Zakres "działania" tego postanowienia nie jest skierowany na zewnątrz samorządu zawodowego, dotyczy wewnętrznej sprawy samorządu jakim jest tryb przeprowadzenia wyborów samorządu, a wiec nie może być w tym przypadku mowy o działaniu organu lekarskiego jak działaniu organu administracji publicznej. Adresatem postanowienia sądu lekarskiego nie są podmioty pozostające poza samorządem zawodowym.
Z tego względu należy stwierdzić, że takie postanowienie nie podlegała zaskarżeniu do sądu administracyjnego, jego przedmiot wykracza bowiem poza zakres właściwości tych sądów wskazany w art. 184 Konstytucji RP, a dookreślony w przepisach ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), która w art. 1 § 1 stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Do właściwości sądów administracyjnych nie można więc przypisać kontroli wykonywania przez samorządy zawodowe ich zadań mających wewnętrzny charakter (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 1998 r., II SA 1367/97, ONSA 1998, Nr 4, poz. 139).
Z tych względów skarga M. R. podlega odrzuceniu, bowiem zaskarżone postanowienie nie podlega kognicji sądów administracyjnych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji postanowienia.