Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek D. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwójką dzieci. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu pracy wnioskodawcy w wysokości 1 680 zł. miesięcznie. Podał, że jest właścicielem domu o pow. 72 m2. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie wskazano. W uzasadnieniu wniosku podano, że ww. dochód jest jedynym dochodem rodziny, żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku, Dochody wnioskodawcy są w całości przeznaczana na bieżące wydatki, wśród których podstawową pozycję zajmuje, rata kredytu zaciągniętego na dom, rachunki oraz żywność.
Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 14 maja br. wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do:
- - nadesłania zaświadczenia pozostawaniu przez żonę wnioskodawcy osobą bezrobotną,
- - wskazania w jakiej wysokości została zaciągnięty kredyt na dom, jakie są jego miesięczne raty i jaka kwota pozostała do spłaty,
- - podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny (żywność, opłaty stałe, szkolne, leki, media, itp.), i aktualnych wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, w którym skarżący mieszka (np. opłat za energię elektryczną, gaz, wodę);
- - wskazania czy wnioskodawca posiada pojazdy mechaniczne, jeżeli tak, to należało wskazać ich markę oraz rocznik;
- - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc,
- - podania czy otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należało wskazać na czym ona polega,
- - nadesłania dokumentu PIT z rozliczeniem dochodów za 2014 r. wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie,
- - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie.
W dniu 26 maja 2015 r. złożono do sprawy dokumenty dotyczące prawa pomocy: paragon zakupu leków, paragon za wizytę lekarską, rachunek za wodę, fakturę za prąd, zawiadomienie o wysokości rat kredytu, kopię decyzji GOPS w spr. zasiłku rodzinnego, zaświadczenie z urzędu pracy, kopie dokumentów PIT 11 wraz z korektą, kopię dowodu rejestracyjnego.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje.
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie.
W ocenie referendarza sądowego dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie były na tyle ogólnikowe i niepełne, że wymagane było wezwanie do dodatkowych wyjaśnień. Skarżący nadesłał wprawdzie dodatkowe informacje, jednakże informacje te nadal są niepełne i niewystarczające dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych strony (nie podano jakie strona ponosi miesięczne wydatki związane z utrzymaniem własnym i rodziny oraz mieszkania, samochodu itp., a jest to informacja ważna, gdyż dopiero porównanie koniecznych wydatków z wpływami pozwoli na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony, ponadto nie nadesłano wyciągu ze stanu konta, również nadesłane dokumenty PIT są dokumentami o zarobkach otrzymanymi od pracodawcy, natomiast wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania kopii rozliczenia z urzędem skarbowym - PIT 37 lub odpowiedni). Z nadesłanych dokumentów nie wynika jednoznaczny obraz wnioskodawcy jako osoby ubogiej.
Nadesłane dokumenty i kserokopie przedstawione w zestawieniu z dochodami strony wzbudzają wątpliwości co do faktycznych możliwości finansowych wnioskodawcy. Z jednej strony wskazano dochód czteroosobowej rodziny (z dójką dzieci w wieku 7 lat i 1 roku) na 1 680 zł., wykazano, że małżonka wnioskodawcy jest osobą bezrobotną, że wnioskodawca otrzymuje zasiłek rodzinny, to jednak z drugiej strony z ww. dokumentów wynika, że wnioskodawca ponosi miesięczne ratę kredytu w wysokości 1 200 zł., dodatkowo w miesiącu maju wydał około 200 zł na wizytę lekarską i leki, co razem daję kwotę około 1 400 zł. Na pozostałe życiowe wydatki stronie pozostawałoby około 300 zł. Zdaniem orzekającego kwota ta nie jest wystarczająca do utrzymania się czteroosobowej rodziny z dwójką małych dzieci. Przedstawiona sytuacja materialna jest zatem, zdaniem orzekającego, mało wiarygodna.
Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga przy tym, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (zob. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06).
Jak wyżej zaznaczono oświadczenie strony uznano za mało wiarygodne i z tego względu odmówiono przyznania prawa pomocy. Składanie niepełnych czy też niewiarygodnych oświadczeń i brak współpracy z sądem pomimo stosownych wezwań utrudnia ocenę rzeczywistych zdolności finansowych strony. Wnioskodawca pozbawia w ten sposób orzekającego możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny sytuacji materialnej, a w konsekwencji przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych też przyczyn, uznano, że wnioskodawca nie jest osobą, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., a jego sytuacja materialna nie uzasadnia zwolnienia z kosztów sądowych z powodu ubóstwa.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.