Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Skarżący wskazał, że wspólnie z żoną, 8 letnią córką i 6 letnim synem prowadzą gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu wniosku zwrócił uwagę na trudną sytuację materialną rodziny i stałe koszty utrzymania, które wynoszą 1200 zł, jako koszty utrzymania domu, 800 zł jako opłaty za media i 150 zł jako wydatki związane z nauką dzieci. Dochód jaki uzyskuje rodzina wnioskodawcy to 2050 zł. Wnioskodawca posiada udział 1/6 w nieruchomości posesji oraz samochód osobowy [...] z 2008 r. Żona wykonuje prace dorywcze na umowę zlecenia.
Zarządzeniami z dnia 20 kwietnia 2016 r. oraz 16 czerwca 2016 r. skarżący został zobowiązany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie.
Postanowieniem z dnia 21 lipca 2016 r. referendarz sądowy odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na brak pełnego wykonania zarządzeń z dnia 20 kwietnia 2016 r. oraz 16 czerwca 2016 r. i nienadesłanie wyciągów z rachunku(-ów) bankowego(-ych). Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 27 lipca 2016 r.
Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu wskazał, że pomimo nie nadesłania żądanych wyciągów bankowych, w sposób wystarczający udowodnił istnienie okoliczności uzasadniających konieczność udzielenia smu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. Podniósł, że wraz z wnioskiem złożył obszerną dokumentację na okoliczność wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej jego oraz jego rodziny. Powołał się również na konieczność zagwarantowania konstytucyjnego prawa strony do sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznając wniesiony sprzeciw należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób znajdujących się w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa osoba dochodząca swych roszczeń przed sądem.
Zaznaczyć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.
W niniejszej sprawie Sąd uznał, że na podstawie przedstawionych danych w formularzu wniosku PPF oraz w dodatkowych pismach nie było możliwe pełne, faktyczne określenie kondycji finansowej skarżącego z powodu nienadesłania wyciągów z rachunku(-ów) bankowego(-ych). Prawidłowo zatem w postanowieniu z dnia 21 lipca 2016 r. referendarz sądowy wskazał, że wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.
Należy podkreślić, że skarżący wzywany był dwukrotnie do wykonania zarządzeń referendarza i dwukrotnie nie wykonał ich w omawianym zakresie. Argumentacja skarżącego dotycząca trudności w uzyskaniu wyciągu mogłaby zostać wzięta pod uwagę, jednak nie w przypadku, gdy skarżący miał na wykonanie wezwania Sądu prawie 3 miesiące. Zarówno wyjazd na wakacje, konieczność poniesienia opłat za wydanie wyciągu, jak również fakt, że rachunek ten jest rachunkiem wspólnym nie stanowią okoliczności, które uzasadniałyby nieprzedłożenie w tak długim terminie wnioskowanych wyciągów.
Z powyższych względów uznać należy, iż skarżącemu zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z przedstawionych bowiem dokumentów referendarz, jak również Sąd nie jest w stanie orzec, że spełnia on przesłanki, do przyznania prawa pomocy, wynikające z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia