Uzasadnienie
W dniu 9 lipca 2010 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy B.M., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ww. ustawy.)
Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie (przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne), które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (FZ 478/04; LEX nr 393645) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia".
Wskazać należy, iż zgodnie z tezą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 października (I SA/KR 1047/08,: LEX nr 507289) " W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia".
Odnosząc powyższe do przedstawionej sprawy uznano, że wnioskodawczyni nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwójką dzieci. Wspólnie utrzymują się z dochodów wysokości ok. 8.000,00 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się dochód wnioskodawczyni uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 5.000,00 złotych oraz kwota 3.000,00 uzyskiwana przez małżonka również z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada udziały w firmie za kwotę 100.000 złotych oraz udziały w firmie męża za kwotę 150.000 złotych. Podała, że mąż jest współwłaścicielem domu mieszkalnego. Ponadto poinformowała, że posiada oszczędności pieniężne w wysokości 15.000,00 złotych.
Biorąc pod uwagę powyższe dane, a zwłaszcza wysokość wykazanych dochodów z których utrzymuje się wnioskodawczyni wraz z rodziną oraz posiadane środki finansowe uznano, że jest ona w stanie samodzielnie ponosić koszty sądowe.
Uznano, że poniesienie kosztów sądowych w całości przez wnioskodawczynię nie spowoduje utraty jej płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym wnioskodawczyni i jej rodziny.
Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Instytucja ta nie może być nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawczyni wspólnie z mężem uzyskują z tytułu prowadzenia działalności niemały miesięczny dochód. Ponadto posiadają oszczędności pieniężne.
Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 cytowanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.