Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2015 r. przyznano [...] prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na tej podstawie Okręgowa Rada Adwokacka w [...] pełnomocnikiem skarżącej wyznaczyła adw. [...], o czym poinformowała pełnomocnika pismem z dnia 24 sierpnia 2015 r.
Wyrokiem z dnia 3 marca 2016 r., po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] na postanowienie Ministra Zdrowia z [...] stycznia 2015 r.
W dniu 27 maja 2016 r. adw. [...] złożył w imieniu [...] skargę kasacyjną od ww. wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2018 r. oddalił skargę kasacyjną.
Adw. [...] w dniu 25 lipca 2018 r. złożył wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej za reprezentowanie skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, oświadczając, że koszty nie zostały opłacone w całości ani w części.
W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje:
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej p.p.s.a.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku adw. [...] o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej za reprezentowanie skarżącej w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 29 Prawa o adwokaturze koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ponosi Skarb Państwa. W orzecznictwie podkreśla się, że skoro przewidziany w tym przepisie obowiązek Skarbu Państwa ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu dotyczy pomocy "udzielonej", to powstaje jedynie w przypadku podjęcia przez adwokata czynności związanych bezpośrednio z udzieleniem pomocy stronie, dla której został on wyznaczony. Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 18 października 2007 r. II FZ 515/07 Lex nr 1011762, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r. II SA/Bk 835/07 Lex nr 479299).
W orzecznictwie akcentuje się również, iż ze względu na opłacanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu ze środków publicznych sąd / referendarz sądowy ma zarazem uprawnienie, jak i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona.
Jak wynika natomiast z akt niniejszej sprawy, adw. [...] do czasu zakończenia postępowania przed sądem pierwszej instancji nie podjął żadnych czynności, które można by uznać za udzielenie skarżącej pomocy prawnej w tym postępowaniu. Pełnomocnik nie podjął żadnych czynności zmierzających w kierunku poprawy sytuacji skarżącej, w szczególności nie złożył żadnego pisma procesowego wyrażającego stanowisko w sprawie, rozwijającego zarzuty skargi i jej uzasadnienie, nie zapoznał się nawet z aktami sprawy (pełnomocnik zapoznał się z aktami dopiero w dniu 11 maja 2016 r., po otrzymaniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem).
W takiej sytuacji brak jest podstaw do przyznania w oparciu o art. 250 p.p.s.a. wynagrodzenia za reprezentowanie skarżącej w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie.
Pełnomocnikowi przysługuje natomiast wynagrodzenie za udzielenie skarżącej pomocy prawnej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej w tym zakresie podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801). Zgodnie bowiem z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.
Jak wynika z akt sprawy, adw. [...], wyznaczony pełnomocnikiem skarżącej na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji, złożył w imieniu [...] skargę kasacyjną od wyroku z dnia 3 marca 2016 r., brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 26 kwietnia 2018 r.
Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2 – 4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy.
W myśl § 4 ust. 2 rozporządzenia ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie (...).
Stosownie do treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia opłaty maksymalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynoszą 75% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł.
W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia, uwzględniając charakter przedmiotowej sprawy, należało uznać, że opłata w wysokości 1/2 opłaty maksymalnej jest adekwatna do nakładu pracy pełnomocnika w niniejszej sprawie. Opłatę tę zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia podwyższa się o stawkę podatku od towarów i usług.
W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.