Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane wstrzymał prowadzone przez W. S. prace rozbiórkowe ziemne przy obiekcie pomnika – obelisku zlokalizowane na działce o nr ew. [...] w W..
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2005 r. wpłynął wniosek W. S. o wszczęcie postępowania w sprawie samowolnego wybudowania pomnika.
W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 31 sierpnia 2005 r. ustalono, że na działce tej istnieje pomnik w formie obelisku upamiętniającego obrońców ojczyzny. Budowla ta ustawiona jest na fundamencie o kształcie nieregularnej bryły betonowej o objętości ok. 5 m³ i powstała w 1989 r. Obiekt zlokalizowany jest przed budynkiem Urzędu Gminy w [...] w odległości 19,20 cm od krawędzi jezdni oraz 15,80 m od ściany budynku stanowiącego własność W. S.. Z dokumentacji geodezyjnej wynika, że obelisk usytuowany został częściowo na działce stanowiącej własność Urzędu Gminy w [...], a częściowo na terenie działki nr [...] należącej od [...] lipca 2004 r. do W. S..
W czerwcu 2005 r. W. S. bez pozwolenia, czy też zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno – budowlanej prowadził roboty budowlane ziemne polegające na likwidacji skarpy po prawej (wschodniej) stronie pomnika oraz odkopaniu fundamentu pomnika. Wykonał wykop podłużny o długości ok. 7,0 m i głębokości ok. 0,80 m. Po stronie wschodniej pomnika dokonał również rozbiórki furtki i ogrodzenia okalającego przedmiotową budowlę. Z tych względów organ nadzoru budowlanego I instancji uznał, że właściciel działki nr ew. [...] – W. S.- wykonując prace rozbiórkowe i ziemne w sposób istotny naruszył warunki art. 31 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Inwestor przed przystąpieniem do zamiaru wykonania prac winien uzyskać zgodę Starostwa Powiatowego. Prowadzenie prac bez uzyskania ostatecznej zgody organu w postaci decyzji administracyjnej jest naruszeniem art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, dlatego też należało - zdaniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] - wydać postanowienie o wstrzymaniu prac rozbiórkowych.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu zażalenia W. S. – utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego w [...] z dnia [...] września 2005 r.
W uzasadnieniu organ II instancji zacytował przepis art. 31 ustawy Prawo budowlane i stwierdził, że W. S. rozpoczął, bez wymaganej przepisami zgody właściwego organu administracji architektoniczno – budowlanej, prace rozbiórkowe polegające na naruszeniu substancji pomnika (skarpy) i odsłonięciu jego fundamentu. Tym samym zdaniem organu odwoławczego wypełniona została przesłanka zastosowania przez organ I instancji dyspozycji przepisu art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego złożył W. S. zarzucając zaskarżonemu postanowieniu:
- - naruszenie przepisów prawa materialnego, art. 3 i art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane poprzez błędna wykładnię i niezastosowanie pierwszego, a zastosowanie drugiego z powołanych przepisów;
- - naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego: art. 7, 8, 77, 107 § 3 w zw. z art. 126 o 140 kpa, 138 § 1 pkt 2 – poprzez ich niezastosowanie oraz art. 138 § 1 pkt 1 poprzez jego błędne zastosowanie – co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarżący wniósł o uchylenie w/w postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], bądź stwierdzenie ich nieważności.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Skarga jest zasadna jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione.
Wskazać trzeba, iż sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego z daty podejmowania kontrolowanego rozstrzygnięcia.
Stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] naruszył w istotnym stopniu art. 61 § 1 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 61 § 1 kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przyjęte w powołanym przepisie rozwiązanie nie oznacza w żadnym wypadku dowolności organu administracji publicznej w sposobie wszczęcia postępowania, bowiem w przypadku żądania przez stronę wszczęcia postępowania w określonej sprawie, organ jest związany tym żądaniem.
Stosownie do art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wszczęcie postępowania administracyjnego, zgodnie z tym przepisem, nie jest więc uzależnione od woli urzędnika, czy też uznania organu, gdyż ma miejsce w dniu złożenia żądania. Ponadto zauważyć trzeba, że wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone załatwieniem sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa przez wydanie decyzji, chyba, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż w piśmie z dnia [...] sierpnia 2005 r. – złożonym również w dniu [...] sierpnia 2005 r. w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w [...] – W. S. wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie pomnika posadowionego na działce nr [...] w W. i "nakazanie gminie [...] dokonanie rozbiórki pomnika".
Bezspornym jest więc to, że w niniejszej sprawie uruchomiony został tryb wnioskowy określony w art. 61 kpa, a postępowanie w sprawie pomnika posadowionego na działce nr [...] w W. i w sprawie wydania decyzji nakazującej "gminie [...] dokonanie rozbiórki pomnika" zostało wszczęte w dniu [...] sierpnia 2005 r., na wniosek W. S..
Na marginesie zauważyć należy, iż fakt takiego sposobu i takiej daty wszczęcia postępowania został potwierdzony przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], w znajdującym się w aktach sprawy zawiadomieniu z dnia [...] sierpnia 2005 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu swego postanowienia z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wskazał m.in., iż w dniu [...]sierpnia 2005 r. wpłynął do organu wniosek W. S. o wszczęcie postępowania w sprawie samowolnego wybudowania pomnika wraz z ogrodzeniem. Organ stwierdził także, iż dokonał oceny procesowej pod kątem stwierdzenia istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania administracyjnego (art. 1 pkt 1 oraz art. 28 kpa) oraz zgodności organu do prowadzenia postępowania i wydania decyzji w sprawie (art. 19 - 27 kpa).
W związku z tym - jak podkreślił organ - zostało wszczęte postępowanie administracyjne oraz wyznaczono wizję lokalną na dzień 31 sierpnia 2005 r. Po przeprowadzonej w dniu 31 sierpnia 2005 r. kontroli Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdził, że obecny właściciel działki nr [...] w W. wykonując prace rozbiórkowe i ziemne w sposób istotny naruszył warunki art. 31 ust. 1 pkt 2, dlatego też należało wstrzymać prowadzenie robot rozbiórkowych przez W. S..
Wskazać trzeba, iż w przedmiotowej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] pomimo wprost sprecyzowanego we wniosku z dnia [...] sierpnia 2005 r. żądania W. S. oraz pomimo zawiadomienia stron postępowania o wszczęciu na skutek w/w wniosku postępowania administracyjnego w sprawie pomnika posadowionego na działce nr.. w W., nie prowadził postępowania w sprawie "nakazania gminie [...] dokonania rozbiórki pomnika" i nie wydał rozstrzygnięcie w tym przedmiocie. Organ zamiast tego wszczął z urzędu i prowadził postępowanie w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych przez W. S.. W tym też przedmiocie orzekł postanowieniem z dnia [...] września 2005 r. Nr [...].
W ocenie Sądu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] naruszył tym samym, w istotnym stopniu art. 61 § 1 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy.
Zauważyć trzeba, iż w przedmiotowej sprawie zostały, na dwa różne sposoby tj. na wniosek strony i z urzędu wszczęte dwa odrębne postępowania. Postępowania te winny być przez właściwy organ prowadzone odrębnie oraz winny zakończyć się wydaniem dwu różnych rozstrzygnięć tj. zarówno w przedmiocie"nakazania gminie [...] dokonania rozbiórki pomnika" jak i w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych przez W. S..
Jeżeli bowiem organ nadzoru budowlanego w trakcie prowadzenia postępowania w sprawie samowolnego wybudowania pomnika stwierdził, że zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia kwestii samowolnego prowadzenia prac rozbiórkowych, to winien wszcząć z urzędu postępowanie, ustalić krąg stron tego postępowania, a przede wszystkim o wszczęciu tego postępowania zawiadomić W. S., tak aby mógł on bronić swoich praw. Takie działanie organu, zgodnie z art. 10 kpa zapewniło by stronom postępowania w tym i skarżącemu możliwość czynnego udziału w postępowaniu.
Natomiast z akt sprawy wynika, że organ nadzoru budowlanego wszczął co prawda - z urzędu - postępowania w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych przez W. S. jednakże, ani nie ustalił kręgu stron tego postępowa, ani nie zawiadomił ich o jego wszczęciu, ani też nie zebrał i nie rozpatrzył - zgodnie z art. 7 i 77 kpa – całego materiału dowodowego w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych. Organ pomimo wskazanych uchybień orzekł w sprawie samowolnego wykonania prac rozbiórkowych przez W. S. tj. wydał postanowienie z dnia [...] września 2005 r., którym wstrzymał prowadzone przez W. S. prace rozbiórkowe – ziemne przy obiekcie pomnika – obelisku, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w W..
Ponadto ten sam organ nie zakończył wszczętego na wniosek W. S. postępowania w przedmiocie "nakazania gminie [...] dokonania rozbiórki pomnika", gdyż nie wydał w tym przedmiocie żadnego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na względzie stwierdzić trzeba, iż postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2006 r. Nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia.. września 2005 r. Nr [...] nie mogą się ostać ze względu na naruszenie w istotnym stopniu art. 61 § 1 kpa. Dlatego też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.
Na mocy art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 2-gim wyroku.
O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).