Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją znak: [...], wydaną dnia [...] lutego 2007 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2006 r. umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] lutego 2001 r. udzielającej M. G. pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego wybudowanego na działce nr [...] we wsi G., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że postępowanie nieważnościowe zostało wszczęte na wniosek S. T., a następnie uznając, że wnioskodawca nie ma przymiotu strony dla skutecznego zainicjowania postępowania, organ I instancji prawidłowo umorzył wszczęte postępowanie.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł S. T. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący w skardze podniósł szereg zarzutów merytorycznych dotyczących decyzji Starosty B. z dnia [...] lutego 2001 r.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269).
W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy).
Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydana dnia [...] lutego 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji tj. [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2006 r. umarzającą wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego – z uwagi na brak przymiotu strony po stronie wnioskującego o wszczęcie postępowania nadzorczego.
Zdaniem Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 kpa, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Ponadto uzasadnienie decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.
Zasady prawdy obiektywnej wyrażone w art. 7 kpa oraz zasada zupełności postępowania dowodowego zawarta w art. 77 § 1 kpa, nakładają na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie, obowiązek ustalenia prawdziwego stanu faktycznego na podstawie zebranego materiału dowodowego.
Okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają być ustalone przez organy w taki sposób, aby odpowiadały rzeczywistości i mogły stać się podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego.
Jak wskazuje art. 80 kpa, tylko w przypadku zebrania przez organ i rozpatrzenia całości materiału dowodowego możliwa jest prawidłowa ocena konkretnej sprawy i prawidłowe rozstrzygnięcie o prawach strony.
Organ rozpatrujący sprawę powinien więc rozpatrzyć wszystkie dowody zgromadzone w sprawie w ich wzajemnej łączności.
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 140 kpa, organ odwoławczy tak samo jak organ I instancji związany jest przepisami art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, a dodatkowo jeśli w jego ocenie istnieją braki w materiale dowodowym zgromadzonym przez organ to może skorzystać z przepisu art. 136 kpa dającego możliwość przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego. Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że organy naruszyły omówione przepisy oraz zasady prawa procesowego i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Postępowanie administracyjne prowadzone w trybie stwierdzenia nieważności umożliwia weryfikację poza kontrolą instancyjną, rozstrzygnięć organów administracji publicznej posiadających przymiot trwałości. Służy ono sprawdzeniu, czy w trybie zwykłym sprawa została rozstrzygnięta zgodnie z prawem. Tryb ten, może zostać uruchomiony tylko w przypadkach, określonych w art. 156 § 1 kpa. Według art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy czym zasady określone w art. 28 kpa obowiązują również w tym postępowaniu. W oparciu o przepisy art. 157 § 3 odmowa wszczęcia postępowania może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych oznacza, że wniesienie żądania przez dany podmiot nie może wywoływać skutku w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego.
Oznacza to, że podmiot żądający stwierdzenia nieważności decyzji nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa lub gdy żądanie wszczęcia postępowania złożyła strona nie mająca zdolności do czynności prawnych.
W sytuacji rozpoznawanej sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął na wniosek skarżącego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty B. z dnia [...] lutego 2001 r. udzielającej M. G. pozwolenia na użytkowanie budynku inwentarskiego, a następnie wywodząc z treści art. 59 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, iż stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor uznał, że wnioskujący – nie będący inwestorem nie ma przymiotu strony pozwalającego na skuteczne wszczęcie postępowania nadzorczego i wszczęte postępowanie umorzył.
Zdaniem Sądu nie można podzielić poglądu organów, iż o braku przymiotu strony u skarżącego dla skutecznego wszczęcia postępowania nieważnościowego decyduje art. 59 ust. 7 Prawa budowlanego, zgodnie z treścią którego, stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest wyłącznie inwestor. Dotyczy to bowiem sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie wydana została po zakończeniu budowy, zrealizowanej na podstawie funkcjonującego w obrocie prawnym pozwolenia na budowę. Nie dotyczy natomiast sytuacji, gdy decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest skutkiem legalizacji samowoli budowlanej (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt VII SA/Wa 911/05 z dnia 7 grudnia 2005 r.).
Nadto organy winny uwzględnić, że krąg osób uprawnionych do udziału w postępowaniu nadzwyczajnym jest szerszy, niż w postępowaniu zwykłym i obejmuje każdego, kto ma interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa.
Tak więc, przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organy winny ocenić, czy skarżącemu przysługuje w oparciu o przepis art. 28 kpa, przymiot strony uprawniający go do wniesienia prawnie skutecznego wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.